Donderdag 02/12/2021

Doping: de schrik zit er goed in

De klok blijft tikken, zij het trager, en dit is de stand op maandag 30 augustus 2004: 23 atleten zijn in Athene bestraft wegens dopingovertredingen. Onder hen zeven medaillewinnaars, onder wie drie gouden-medaillewinnaars. Het is een uniek record, eentje om blij mee te zijn. Alles wijst erop dat de atleten weten dat de pakkans fel is verhoogd. Ook de landen weten dat en niet alle landen gaan daar even goed mee om. Dat wordt de volgende uitdaging van Wada. Het antidopinglab lag dan toch niet zo verborgen als aanvankelijk gedacht. Het zat gewoon aan de rand van het olympisch complex. Van op het dak van het lab kon men tenniswedstrijden volgen en zag men het atletiekstadion. Daar binnen die goed bewaakte compound is een olympisch record gevestigd.

Niet alle dopingzondaars zijn tegen de lamp gelopen, wie dat gelooft is erg naïef en die heeft ook de 400 meter horden niet gezien waar de Griekse Fani Halkia een persoonlijk record liep op de horden dat ze een jaar eerder niet liep op de 400 meter vlak.

Het begon met de Grieken Kenderis en Thanou. Opgejaagd door Wada gingen ze in de fout. Niet komen opdagen was zo goed als een schuldbekentenis. Dat was een zekere vierde en misschien wel vijfde gouden medaille die van eigenaar verandert. Drie anderen zijn achteraf ingewisseld. De 29-jarige Annus was in het laatste weekend de derde gouden-medaillewinnaar die het eremetaal moest inleveren vanwege een dopingschandaal. De Russische kogelstootster Irina Korzhanenko en de Hongaarse discuskampioen Robert Fazekas gingen hem voor. Ook de laureaten van een zilveren en drie bronzen medailles hebben hun eremetaal wegens dopingperikelen moeten afgeven.

Vooral de Grieken en de Hongaren scoren goed in de dopinglijsten, met respectievelijk vier en vijf atleten. Bij de Hongaren zitten wel twee van de drie gouden medailles. Gewichtheffen had al veertien atleten die bij de laatste WK positief waren bevonden. In Athene komen er daar nog eens tien bij. Het record van zestig positieven in één jaar in deze sport is niet in zicht.

Het vroegere Oostblok neemt 11 van de 23 gevallen voor zijn rekening. De VS hebben slechts één positieve, maar daar was de grote schoonmaak in het voorjaar al gebeurd. De urinestalen die werden verzameld bij dopingcontroles op de Spelen van Athene zullen acht jaar bewaard worden, en gedurende die periode zal het altijd mogelijk zijn om naderhand de klassementen van de Spelen 2004 te herzien. Tijdens de persconferentie op zondag herinnerde IOC-voorzitter Jacques Rogge eraan dat die periode van acht jaar voorzien is in de wereldwijd geldende antidopingcode. "Bij wetenschappelijke vooruitgang (in het opsporen van producten of methodes) zullen we de nieuwe tests toepassen op de opgeslagen stalen. En als daarmee dopinggebruik bewezen wordt, kunnen we de competitie-uitslagen aanpassen", aldus Rogge.

Dat plan lijkt eerder te passen in een afschrikkingspolitiek dan dat het is gestoeld op de wetenschappelijke realiteit. Hoewel, er is in Athene wel degelijk gecontroleerd op groeihormoon in bloedstalen, maar daar wordt in alle talen over gezwegen. Wellicht zit men nog met de validering van de test. Eenmaal die in orde, kan men met terugwerkende kracht bestraffen.

De schrik zit er bij de atleten duidelijk in. Vooral de gerichte 'out of competition'-controles boezemen angst in. Die politiek heeft zijn sterke maar ook zijn zwakke kanten. Het in kaart brengen van atleten die op het kritieke moment gecontroleerd moeten worden is een tijdrovende bezigheid. Bovendien kan men maar zoveel atleten in kaart brengen en moet men de onderlaag die klaar is om door te stoten tijdelijk negeren.

Wada doet wat het kan en rekent op de steun van de landen. Net daar ligt het probleem. Een aantal landen zijn erg gebaat bij overwinningen van hun atleten en zullen er alles aan doen om die clean maar toch geprepareerd aan de start te brengen. Cuba is daar een prima voorbeeld van. Geen schijn van kans dat Cuba zelf controles zal uitvoeren op de onbekende toppers die klaar zijn voor de doorbraak; of misschien wel, maar dan om te screenen of ze wel mee kunnen naar het buitenland.

België, Nederland, Duitsland, Frankrijk zijn wat dat betreft voorbeeldlanden waar elke deelnemer aan de officiële sport een controle riskeert.

Het systeem blijft vergeven van de zwakheden, maar in Athene toch al veel minder dan vier jaar geleden. Zorgwekkend is toch dat er weer geen epo-gebruik is gevonden en ook niks dat wijst op bloedtransfusies. De opspoorbaarheid van een aantal producten blijft tegen limieten aanhikken. De slimme, superbegeleide atleet die niet de pech heeft dat zijn waterhuishouding tijdelijk hapert of op een onmogelijk moment toch wordt gecontroleerd, kan nog steeds vrijuit slikken. Niet meer de massieve doses van weleer, maar wel de kleine gerichte doping.

Maar dat de Hongaren Fazekas en Annus hun toevlucht namen tot een machinerie die volgens sterke geruchten deels operatief in het lichaam was aangebracht, zegt genoeg over hoe ver atleten en hun begeleiders willen gaan. Dat was de reden waarom het IOC ineens ook Annus wilde controleren, nadat ze bij Fazekas een katheterconstructie hadden ontdekt. Beide krachtsporters hadden dezelfde coach en wellicht dezelfde chirurg. Bij Fazekas ging er toch iets mis, want de dopingcontroleurs vonden het bijzonder verdacht dat hij zo hard op zijn buik stond te duwen om te plassen. De discuswerper had net goud gewonnen in de discus en was van plan zijn gesofisticeerde apparatuur in werking te zetten om cleane urine te produceren, toen hij vaststelde dat de klep niet werkte. De rest is geschiedenis. Hans Vandeweghe

het dopingpalmares

Op doping betrapt

9 augustus: Andrew James Brack (stanozolol, steroïde) en Derek Nicholson

(diuretica), allebei Grieken van Amerikaanse afkomst die aantraden in het Griekse olympische baseballteam. De 4x100-meterloper John Capel (marihuana). 10 augustus: de Keniaanse bokser David Munyasia, 24 jaar (cathine, stimulant). 12 augustus: de Birmaanse gewichthefster Aye Khine Nan, 27 jaar (anabole steroïde). 19 augustus: vijf gewichtheffers: de Turkse Sule Sahbaz, de Indiase

Pratima Kumari Na, de Marokkaanse Wafa Ammouri, de Moldaviër Viktor Chislean

en de Hongaar Zoltan Kecskes (anabolica). 20 augustus: de Oezbeekse kogelstootster Olga Shchukina (clenbuterol, anabole

steroïde), en een Indiase gewichthefster Sanamacha Chanu (furosemide, diuretic). 21 augustus: de Griekse gewichtheffer Léonidas Sampanis, bronzen medaille in de categorie -62 kg op de Spelen van Athene (testosteron, steroïde) en de Russische gewichthefster Albina Khomich in de categorie -75 kg (testosteron). 22 augustus: de Russische Irina Korzhanenko, gouden medaille in het kogelstoten

(stanozolol). 24 augustus: een hoogspringer, de Witrus Aleksey Lesnichiy, uitgeschakeld

in de kwalificaties (clenbuterol). 26 augustus: een roeister, Olena Olefirenko, bronzen medaille in de dubbelvier

(ethamivan, stimulant). 27 augustus: een atleet, Anton Galkin, halve finale op de 400m (stanozolol).

Inbreuken op de antidopingwetgeving

18 augustus: de twee Griekse atleten Costas Kenderis en Ekaterini Thanou verzaken aan de Spelen. Ze anticiperen daarmee op een uitsluiting wegens het ontlopen van een onaangekondigde antidopingcontrole. 24 augustus: een discuswerper, de Hongaar Robert Fazekas, winnaar van de

olympische proef. Probeerde via een staal van iemand anders zijn urine de controle te misleiden. Hij verliest zijn medaille en wordt uitgesloten van de Spelen. 26 augustus: een Hongaarse gewichtheffer, Zoltan Kovacs, weigerde bij een dopingtest voor de competitie een urinestaal af te leveren. Hij gaf op in de categorie tot 105 kg, en werd niet in de rangschikking van 24 augustus opgenomen. 28 augustus: de Hongaar Adrian Annus, die op 22 augustus in Athene

olympisch kampioen hamerslingeren werd, moet zijn gouden medaille teruggeven omdat hij op 27 augustus niet opdaagde voor een dopingcontrole buiten competitie. Aantal positieven op Olympische spelen Athene 2004 23

Sydney 2000 9

Atlanta 19962

Barcelona 19924

Seoel 1988 10

Los Angeles 198412

Moskou 1980-

Montreal 197611 München 19728 Mexico 19681

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234