Maandag 23/09/2019

Reportage

Doorsnee Antwerpenaar ligt niet wakker van joodse heisa: "Loopt De Wever de ten miles?"

De aandacht van de media staat in schril contrast met de interesse van de doorsnee Antwerpenaar. Beeld Wouter Van Vooren

Terwijl de mediastorm over de Antwerpse Diamantwijk raast, is er in de rest van ’t Stad geen vuiltje aan de lucht. “De doorsnee Antwerpenaar ligt totaal niet wakker van dat politieke gewoel in de joodse gemeenschap.”

“Loopt Bart De Wever de ten miles opnieuw?” In het Antwerpse volkscafé De Klok zijn er belangrijkere vragen dan wie welke hand al dan niet schudt. Iemand knikt vluchtig, en draait het hoofd dan weer richting televisiescherm. De Waalse Pijl stevent af op de Muur van Hoei, en het bier glijdt door het warme weer nog iets sneller langs de kelen. “Het zal wel weer Valverde zijn zeker.”

Enkele uren daarvoor, en amper een halve kilometer daarvandaan, was het nochtans
dikken ambras in de joodse gemeenschap. Terwijl vrouwelijke journalisten elkaar voor de voeten liepen om de ultra-orthodoxe jood Aron Berger een hand te geven, liep CD&V vooral met het hoofd tegen de muur. Even snel als de aankondiging kwam van een joodse vertegenwoordiger op de verkiezingslijst, koos Berger alweer voor de politieke exodus.

“Wat hadden ze bij CD&V dan ook gedacht toen ze die man binnenhaalden?”, draait Carine met de ogen. Al 42 jaar is ze een van de weinige niet-joodse inwoners van de Diamantwijk, en ze kent vrij goed de ins en outs. “De kiekendief noemen ze die Berger hier, een charlatan.” Dat Gazet van Antwerpen eerder op de dag berichtte dat Berger schuldig bevonden is aan diefstal, verbaast haar dan ook niet. Eerder dat CD&V uit de lucht viel. “Kris Peeters bewijst eigenlijk nog maar eens dat hij geen sinjoor is. Dat ze hem maar weer op zijn paard zetten en naar de boerenbuiten sturen.”

Carine moet zelf zowat de enige sinjoor zijn die geen joods bloed bezit en toch met veel vuur de politieke kwestie fileert. Even verderop in het Stadspark krijgen we vooral opgehaalde schouders en tieners die niet eens op de hoogte blijken. De ijskar in het park trekt duidelijk meer volk dan de nieuwskoppen.

De persconferentie van CD&V draaide uit op een exit voor Aron Berger (l.). Beeld Wouter Van Vooren

Raakvlak

“Politieke moeheid, denk ik. Als Antwerpenaar heb ik niet meer het gevoel dat mijn stem ertoe doet. Waarom zou de stem binnen de joodse gemeenschap mij dan raken?”, zegt een man die op stap is met zijn bejaarde moeder. De consensus bij de twee is evenwel duidelijk: “Nog nooit problemen gehad met de joden.”

“Je weet wat je aan ze hebt: geen last, maar ook geen vriendschap”, zegt Carine waar iedereen voorzichtig omheen lijkt te zeilen. Een perceptie van isolement die extra gevoed wordt door een belangrijk gegeven: de jood in het straatbeeld is de chassidische jood met hoed, pijpenkrullen en zwarte kledij. Die gemeenschap maakt ongeveer de helft uit van de Antwerpse joden.

 “Dat zijn net degenen die eigen wetten en tradities intens beleven, spreken in de taal van hun eredienst en enkel trouwen met mensen van dezelfde groep”, zegt filosoof Ludo Abicht (UAntwerpen), auteur van het boek Joden van Antwerpen. “De doorsnee Antwerpenaar ligt totaal niet wakker van het politieke gewoel in hun gemeenschap.”

Zonder raakvlak is het publieke debat weinig verweven. Joden mengen zich amper in het brede verenigingsleven, en ook de middenveldorganisaties die daar fel op inzetten, krijgen weinig vat op de gemeenschap. “Het is geen bewuste politiek, maar er is inderdaad geen actief contact”, klinkt het bij Hart boven Hard.

De grote politieke thema’s die Antwerpen beroeren, zoals drugs, veroorzaken dan ook weinig deining in ‘Diamant’. De thema’s die dat wel doen – antisemitisme of onverdoofd slachten – geraken op hun beurt niet voorbij de buitengrenzen van de wijk. “Ze weten niet wat er speelt buiten hun leefwereld. Denkt u echt dat zij de Vlaamse kranten lezen?”, zegt Abicht. Door zo fel in te zetten op de discussie rond de joodse stem, lijken de media dan ook een beetje de Lange Wapper van dienst: een brug waar niemand op zit te wachten.

Hoffy's

Oeverloze fascinatie over wat zich afspeelt aan de overkant, dat wel. Zoals bij Jef Claes, die zich graag verdiept in de joodse literatuur en muziek, al eens gaat eten in de Diamantwijk bij Hoffy’s en graag een praatje met de gemeenschap slaat. “Bij vrienden merk ik wel: van hoe verder ze komen, hoe meer ze botsen met die levensstijl”, zegt Claes, die zelf geen clash ervaart. “Maar weten wat er zich afspeelt in die hoofden, is natuurlijk nog een andere zaak.”

In De Klok is de koers ondertussen afgelopen. Alaphilippe wint, en wanneer de zender overschakelt naar Villa Politica keert iedereen de rug naar CD&V-voorzitter Wouter Beke. In de twee uur dat dit stuk ligt te rijpen op de toog, wordt er met geen woord gerept over ene Aron Berger. “Ach, het is toch veel te zweterig weer om handen te schudden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234