Maandag 25/05/2020

Verkiezingen VS

Doorbreekt Maine het felbekritiseerde Amerikaanse tweepartijenstelsel?

Kiezers brengen hun stem uit. Vanaf de volgende verkiezingen verloopt het telproces anders in Maine.Beeld EPA

In de Amerikaanse staat Maine hebben de kiezers een maatregel goedgekeurd die kan voorkomen dat er kandidaten verkozen worden die niet op een brede steun van de bevolking kunnen rekenen. Het 'ranked-choice voting'-systeem bestaat al in verscheidene Amerikaanse steden, maar Maine zal het als eerste in de hele staat toepassen.

In het traditionele kiessysteem wint de kandidaat die de meeste stemmen krijgt. Dat klinkt logisch, maar het betekent ook dat iemand zonder absolute meerderheid een ambt kan winnen als er meer dan twee kandidaten zijn. In sommige gevallen kan een kandidaat zelfs verkozen worden terwijl meer dan de helft van de kiezers sterk tegen hem of haar gekant zijn.

Het nieuwe systeem laat de kiezers toe hun kandidaten te rangschikken. Om te winnen, moet een kandidaat meer dan vijftig procent van de stemmen behalen. Heeft niemand de meerderheid, dan worden de stemmen opnieuw geteld. Er wordt dan geen rekening meer gehouden met de kandidaat die op de laatste plaats geëindigd is: van de kiezers die die kandidaat bovenaan zetten wordt de tweede keuze geteld. En dat gaat zo door tot iemand een meerderheid heeft.

Een voorbeeld van een kiesbrief in het rangschik-systeem.Beeld rv

Gouverneur

Het nieuwe systeem zal toegepast worden bij verkiezingen voor de gouverneur, de staatsvertegenwoordiger, senatoren en afgevaardigden voor het Huis.

Voorstanders van het nieuwe systeem juichen toe dat kiezers voortaan kunnen stemmen op de kandidaat van hun keuze, en niet meer moeten kiezen voor the lesser of two evils. Zeker in Maine ligt dat gevoelig. Zowel in 2010 als in 2014 werd de Republikein Paul LePage zonder meerderheid van de stemmen verkozen als gouverneur. 

In 2010 behaalde LePage slechts 38,2 procent van de stemmen, amper meer dan onafhankelijk kandidaat Eliot Cutler (36,5 procent). De rest van de stemmen waren verdeeld onder twee andere onafhankelijke kandidaten en een Democraat. Een meerderheid stemde dus niet voor LePage.

Later kwam LePage onder vuur te liggen door racistische opmerkingen en vage mededelingen over gevoelige onderwerpen als vluchtelingen en drugs. Zo heeft hij ooit beweerd dat heroïneverslaafden beter af zouden zijn als ze dood zijn.

LePage was weinig verrassend een van de tegenstanders van de maatregel, die volgens hem de grondwet van Maine schendt. Die stelt dat verkiezingswinnaars gekozen moeten worden op basis van de meerderheid van stemmen. Maar volgens juristen is het nieuwe systeem wel degelijk in lijn met de grondwet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234