Dinsdag 29/11/2022

Doorbraak in leukemie-onderzoek

Jarenlang braken wetenschappers zich het hoofd over welke ziekteverwekker chronische leukemie veroorzaakt. Nu blijkt dat de boosdoener helemaal geen virus of bacterie is van buitenaf, maar een prikkel in de bloedcel zelf.

Chronische lymfatische leukemie is de meest voorkomende vorm van bloedkanker bij volwassenen. Meestal duikt de ziekte pas op latere leeftijd op. Maar wat precies de oorzaak was, bleef tot nog toe een vraagteken. "Het was een beetje de zoektocht naar de heilige graal", zegt de Leidse hematoloog Hendrik Veelken. "Talloze onderzoeksteams waren daarnaar op zoek: wie is de boosdoener? Wat wij ontdekt hebben, is dat de heilige graal niet bestaat."

Een wetenschappelijke whodunit dus, met een veelbelovende ontknoping. Met hun doorbraak halen de wetenschappers van het Leids Universitair Medisch Centrum en het Duitse Max Planck Instituut alvast het gerenommeerde vakblad Nature.

"We hoopten dat we de externe oorzaak van deze vorm van leukemie zouden vinden. Dan hadden we die kunnen bestrijden. Maar er blijkt geen ziekteverwekker te zijn waartegen we kunnen vechten", legt professor Veelken uit. "De theorie van een virus of bacterie mogen we dus definitief in de prullenmand gooien. Nu weten we dat de bloedcellen groeien door een prikkel in de cel zelf."

Bij chronische lymfatische leukemie heb je een wildgroei van lymfocyten, een bepaald type witte bloedcellen. "Normaal zijn cellen geprogrammeerd om af te sterven", vertelt Benjamin Van Camp, hematoloog en voormalig rector van de VUB. "Maar heel wat kankercellen blijven leven. Ook daar was de vraag: stimuleert de omgeving die toename, of iets in de cel zelf? Bij andere bloedtumoren werd eerder al duidelijk dat een genetische verandering in de cel een rol speelt."

De ontdekking is alleszins goed nieuws voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen, maakt het Nederlands-Duitse team zich sterk. "We weten nu dat we de cellen waarin de leukemie ontstaat moeten aanpakken", zegt Veelken.

Ook professor Van Camp, die niet snel van een 'doorbraak' spreekt, is optimistisch. "Het nieuwe inzicht is een sleutel om die celwoekering tegen te gaan. Als je kunt zeggen: daar loopt het fout, dan kun je een eiwit maken dat die groei blokkeert. Maar denk nu niet dat we de ziekte in een-twee-drie genezen krijgen door een knopje om te draaien. De zoektocht naar een medicijn is doorgaans een lange weg."

Onderzoekshoofd Veelken bevestigt dat. "Het zal nog wel even duren vooraleer leukemiepatiënten baat hebben bij onze vondst. Maar ons team zet zijn onderzoek voort, in de hoop een geschikt medicijn te vinden."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234