Donderdag 06/08/2020

Terreur

"Door terreur is stilzwijgend iets veranderd"

Damiaan Denys.Beeld Wouter Van Vooren

De aanhoudende reeks aanslagen laat zijn sporen na, zegt angstexpert Damiaan Denys (Universiteit van Amsterdam). We hebben de neiging om mensen te profilen in het openbaar en soms overreageren we. "We hebben een nieuw wereldbeeld nodig."

"In Londen was er een schoolklas op uitstap, ze waren amper 60 meter van de plek van de aanslag. Reken er maar op dat nu schoolreizen naar de hoofdstad in vraag worden gesteld." 

De herdenking van de aanslagen in Brussel, de gebeurtenissen in Londen en de onduidelijke situatie in Antwerpen: volgens angstexpert Damiaan Denys (Universiteit van Amsterdam) laat terreur almaar diepere sporen na. "Steeds opnieuw worden we bevestigd in het gevoel dat we een zekere onschuld en vreedzaamheid verloren zijn. De impact is groot."

Ogenschijnlijk is nochtans weinig veranderd: we gaan we nog altijd winkelen in de stad en nemen de trein naar het werk.

"Dat is niet voor iedereen een bewuste keuze, maar we kunnen niet anders. De vaart van het leven dwingt ons om normaal te leven, we moeten nu eenmaal naar het werk. Maar we kunnen er niet omheen dat er een atmosfeer van ongemak en onrust is ontstaan. We hebben een nieuw wereldbeeld nodig. Kijk maar naar alle vrijheden die we de laatste jaren hebben ingeleverd in de naam van veiligheid. We hebben nood aan een nieuw wereldbeeld "

Hoe uit zich dat?

"Met afgelaste schoolreizen en de keuze om niet naar Turkije op vakantie te gaan. Stilzwijgend is er iets veranderd: we profilen en screenen op openbare plekken. Als de daders allemaal dezelfde etnische achtergrond en geloof delen, dan heeft dat onmiskenbaar een effect op ons."

"Ook onze attitude is veranderd. Een zevental jaar geleden hoorde je dat we geschokt waren, nu zijn we niet meer verrast en reageren we strijdvaardig door te stellen dat we niet zullen toegeven. Dat vind ik goed: dat we erkennen dat het vreselijke gebeurtenissen zijn, maar dat we ons niet zullen aanpassen. Dat is een pragmatische reactie."

Als het effectief een verijdelde aanslag is, zal iedereen deze week de Meir mijden?

"Het is een primitieve en compleet irrationele reactie, maar je zal het altijd zien: de 48 uur na een aanslag zullen mensen wegblijven van de Meir en Antwerpen zelf. Maar na een week, hoogstens twee, zijn ze dat voornemen alweer vergeten. We zijn heel snel bang wanneer ons iets overvalt, maar we passen ons ook snel aan."

In Parijs en Brussel was duidelijk sprake van georganiseerde terreur, nu blijken de daders steeds vaker lone wolves. Is dat geruststellend of net niet? 

"Wat zich in Londen afspeelde, is toch duidelijk van een andere orde dan 9/11. We moeten realistisch zijn: jonge criminelen die op deze manier betekenis geven aan hun leven zijn geen terroristen. In feite zijn ze niet anders dan Mark Chapman, de moordenaar van John Lennon. Je kan zoiets ook niet verhinderen, amateurs zullen er altijd zijn."

Wat als blijkt dat Mohammed R. niets met terreur te maken heeft? 

"In deze tijden komen misverstanden frequent voor. Ik moet denken aan Majid A., de veroordeelde jihadist die in Brussel werd tegengehouden met gasflessen in zijn wagen maar uiteindelijk toch moest worden vrijgelaten omdat er geen bewijs was van kwaad opzet. Dat illustreert vooral onze enorme sensitiviteit. De aanslagen laten toch hun sporen na. Het is een zachte verandering die zich stilzwijgend voltrekt." 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234