Donderdag 26/11/2020

Door het lot mishandeld

'Cuba Feliz', een muzikale roadmovie van Karim Dridi

Het enthousiasme voor de Cubaanse muziek blijft groeien, meer zelfs het verspreidt zich als de pest. Met dien verstande dat de zwarte dood een ramp is en de animo bij de muziekliefhebbers aan te moedigen is. Vorige week nog stond het Paleis voor Schone Kunsten op zijn kop voor Rubén González en, vooral, Ibrahim Ferrer. De geestdrift heeft langzaam ook de filmwereld bereikt. Zo deed Buena Vista Social Club, de documentaire van Wim Wenders, het een half jaar geleden behoorlijk goed in onze zalen. Benieuwd of ook Cuba Feliz van die verhoogde belangstelling kan profiteren. De prent, vorige maand nog te zien op de Quinzaine des Réalisateurs tijdens het filmfestival van Cannes, is een documentaire opgebouwd als een roadmovie. Centraal staat Miguel del Morales, bijgenaamd El Gallo, een 76-jarige zanger en gitarist, een troubadour die een wandelend geheugen is van de muzikale evoluties die de Cubaanse muziek de voorbije driekwart eeuw heeft ondergaan. Maar zijn weg ging niet over rozen. "Ik ben door het lot mishandeld," zegt hij in het begin van de film, terwijl we hem in de haven van Havana een sigaret zien roken. Cuba Feliz is echter geen portret van een larmoyante man. El Gallo is immers ook gelouterd door het leven en de dagen die hem resten aanvaardt hij zonder morren. De muziek is zijn levensadem en als hij een gitaarbouwer bezoekt voor een nieuw instrument, is het geluk van de man tastbaar. We volgen El Gallo tijdens een reis door het eiland - de allereerste keer dat hij zo'n tocht onderneemt! - waarop hij bekenden en onbekenden bezoekt, altijd mensen die iets met muziek te maken hebben. Een oude zangeres met een bolero-verleden of een jonge rapper in de straten van Santiago de Cuba die zijn kunstjes als human beatbox presenteert: de gerimpelde zeventiger kan met iedereen praten omdat muziek een universele taal is. Als je tenminste, zoals El Gallo, open van geest bent. Hij trekt van Havana naar Santiago de Cuba en keert via Camagey en Trinidad naar de hoofdstad terug. Vreemd is wel dat regisseur Dridi enkele keren wat droombeelden monteert tussen plans van de slapende hoofdpersoon, want zo lijkt de regisseur het documentaire karakter van Cuba Feliz (onbewust?) af te zwakken. Aan het eind van de film zien we El Gallo op de plek waar hij bij het begin al stond. De cyclische beweging suggereert niet zozeer onontkoombaarheid, als wel een gevoel van aanvaarding. Het leven van de muzikant zal niet wezenlijk meer veranderen en om het lot met een goedgeplaatste linkse uit te schakelen is het te laat. De Franse regisseur Karim Dridi (zie ook Pigalle, Bye-bye en Hors Jeu) beklemtoont dat het idee voor de film bestond voor hij van het project van Wenders had gehoord. Dridi geeft grif toe dat voor hij aan dit project begon zo goed als niets van Cuba wist en nog minder van de muziek van het eiland. Geen nood, want hij ging aankloppen bij Pascal Letellier, van opleiding een socioloog en van professie een festivalprogrammator die wel vaker research doet voor muziekdocumentaires van uiteenlopende aard (Marokkaanse gnawa, Zoeloe-muziek). Dat Cuba een geschikt land is om een muzikale documentaire te draaien, is na deze film wel duidelijk. Muziek is er onlosmakelijk verbonden met het daagse leven. Elke aanleiding is goed om te zingen of om een instrument ter hand te nemen. De, onontkoombare, vergelijking met Buena Vista Social Club valt in het voordeel van Karim Dridi uit. Wim Wenders presenteerde een portrettengalerij, zijn collega brengt veeleer een verhaal. Helaas is dat te losjes opgebouwd. Niet alle uitweidingen, niet alle bezoekjes die El Gallo brengt zijn even boeiend om te volgen. Op zulke momenten merk je dat Dridi, zoals hij eerlijk toegeeft, zonder enig plan naar Cuba is vertrokken, alleen maar aangelokt door de muziek, en dat hij ter plekke wou ontdekken waarover de film zou handelen, op Cuba zelf zijn onderwerp wilde vinden. De sterke punten van Cuba Feliz zijn vooral muzikaal getint. Enkele liedjes zijn erg touchant ('Veinte años', 'Dos gardenias', nummers die overigens ook bekend zijn in uitvoeringen van Buena Vista-artiesten, de beroemde Miguel Matamoros-compositie 'Lágrimas negras') en heel sterk is ook een descarga, zeg maar jamsessie, in het tweede deel van de prent. Op zulke momenten stelt Dridi, die zelf de camera bediende en in de film zelfs wordt aangesproken, zich nederig op tegenover het materiaal. Hij brengt deze mini-optredens zo eenvoudig mogelijk in beeld, hij voelt duidelijk niet de behoefte om er zijn stempel op te drukken. Dat is een pluspunt vergeleken met Buena Vista Social Club, waarin Wim Wenders met zijn kleurcorrecties en zenuwslopende camerabewegingen geregeld de aandacht van de vertolkers afleidde. Kortom, Cuba Feliz is geen film die je van je sokken blaast, maar wie van Cubaanse muziek houdt zal er zich geen buil aan vallen.

TITEL: Cuba Feliz. REGIE: Karim Dridi. SCENARIO: Pascal Letellier en Karim Dridi. FOTOGRAFIE: Karim Dridi. PRODUCTIE: ADR, Alain Rozanes, Pascal Verroust en Jacques Debs. VERTOLKING: Migues De Morales, Pepin Vaillant, Mirta Gonzales, Anibal Avila, Alberto Pablo, Armandito Machado, Mario Sanchez Martinez, Gilberto Mendez e.a. Frankrijk, 2000, kleur, 90 min. Gedistribueerd door Cinéart.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234