Donderdag 17/06/2021

Dood van een kluizenaar

Salinger, die al sinds 1965 geen letter meer heeft gepubliceerd, stierf een natuurlijke dood, zo liet zijn zoon weten via zijn literair agent. Zijn gezondheidstoestand was stilaan achteruitgegaan sinds hij in mei vorig jaar zijn heup had gebroken.

Er zijn weinig boeken die zo’n iconische status hebben in de Amerikaanse literatuur als The Catcher in the Rye van J.D. Salinger. Toen de roman over tieneronbehagen in 1951 het licht zag, gingen de lezers al snel voor de bijl en verkreeg het boek een historische bestsellerstatus. Nog steeds glijden er jaarlijks 250.000 exemplaren van over de toonbank en regelmatig zie je nog Salingerimitatoren aan het firmament verschijnen. Amerikaanse jongeren identificeerden zich met het gedesoriënteerde levensgevoel dat Salinger via zijn lijzig pratende en sarcastische personage Holden Caulfield zo raak wist te treffen. De openingszin van The Catcher in the Rye zette meteen de toon: “Als je het echt allemaal wil horen, dan wil je waarschijnlijk eerst weten waar ik geboren ben en wat een waardeloze jeugd ik heb gehad en wat mijn ouders allemaal gedaan hebben voordat ze mij kregen en meer van dat soort sentimentele gelul, maar eerlijk gezegd heb ik geen zin om het daarover te hebben.”In The Catcher in the Rye volgen we de rebelse puber Caulfield wanneer hij vlak voor de start van de kerstvakantie van kostschool in Pennsylvania wordt gegooid en gaat rondzwerven in New York. Wat hij meemaakt is niet echt schokkend, al brengt hij zijn tijd door bij een prostituee en paft en drinkt hij er stevig op los. Het is vooral zijn korzelige onvrede met de materialistische wereld van de volwassenen, gevat in een idioom doorspekt met spreektaal, stopwoorden en droge grappen, die furore maakte. Bij ons zijn Gerard Reve en Herman Brusselmans er danig door beïnvloed geweest. Maar het boek - dat in een aantal Amerikaanse staten verboden werd vanwege ‘obsceniteit’ en een ‘communistische toon’ - bracht ook het hoofd op hol van labiele figuren als Mark David Chapman. De moordenaar van John Lennon zei dat hij dat Lennon ombracht om Salingers werk te promoten. En ook John Hinckley, die een aanslag pleegde op Ronald Reagan, was bezeten van The Catcher in the Rye. Hij voerde het boek als zijn enige verdediging op.

Paranoïde afschermer van privéleven

J.D. Salinger, zoon van een joodse zakenman en een Schots-Ierse moeder, werd in 1919 geboren in New York en bracht zijn jeugd grotendeels door in Manhattan. Hij publiceerde zijn eerste verhaal in 1940, The Young Ones in het magazine Story. Tijdens de Tweede Wereldoorlog nam hij onder meer deel aan de landing in Normandië, een gebeurtenis die hem danig heeft getekend. Onder zijn bataljongenoten was Salinger vermaard voor zijn cynisme. Als zijn officiële debuut geldt het verhaal A Perfect Day for Bananafish, waarin hij de personages uit de familie Glass en hun zeven kinderen introduceerde. Het verhaal verscheen in 1948 in The New Yorker. De excentrieke familie Glass dook vervolgens stelselmatig op in zijn oeuvre, onder meer in Franny and Zooey (1961), Raise High the Roof Beam, Carpenters en Seymour, an introduction (1963). Al spoedig overweldigde het succes van The Catcher in the Rye Salinger volkomen en keerde hij het literaire leven bars de rug toe. Hij verschanste zich vanaf 1953 in een woning op een heuvel in Cornish, in New Hampshire. Sinds 1965 heeft Salinger geen woord meer gepubliceerd. Salinger, wiens literaire ster maar bleef rijzen, kwam vanaf dan regelmatig in het nieuws als paranoïde afschermer van zijn privéleven. Herhaaldelijk trok hij de voorbije decennia naar de rechter om de verkoop of publicatie van brieven - onder meer met zijn talloze ex-vrouwen en geliefden - tegen te houden. Ook raakte hij verwikkeld in een heroïsche juridische strijd tegen zijn biograaf Ian Hamilton. Bij al deze kwesties kwamen paradoxaal genoeg nogal wat pittige details over zijn privéleven aan de oppervlakte. Af en toe doken er foto’s op van een boze Salinger, toen hij weer eens door een fotograaf in de buurt van zijn woning werd bespied en hij de betrokkene van zijn erf joeg. Inzake kluizenaarschap stak Salinger moeiteloos die andere Amerikaanse cultauteur Thomas Pynchon naar de kroon.Salinger weigerde ook mordicus om de filmrechten van The Catcher in the Rye te verkopen. Zijn laatste (juridische) slag haalde hij in juni 2009 thuis. Toen konden Salinger en zijn advocaten een speels vervolg op The Catcher in the Rye door een Zweedse auteur, met een bejaarde Holden Caulfield in de hoofdrol, verhinderen.Of Salinger postuum als schrijver zal herrijzen, wordt nu dé hamvraag. Want dat hij is blijven schrijven, staat zo goed als vast: “Ik hou van schrijven, en ik verzeker je dat ik het regelmatig blijf doen. Maar ik schrijf voor mezelf en ik wil compleet met rust gelaten worden terwijl ik schrijf”, zo verklaarde Salinger in een uiterst zeldzaam interview met de Boston Globe uit 1980.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234