Maandag 30/01/2023

Dood topadviseur brengt Kabila in problemen

Bij een vliegtuigongeval in het oosten van de Democratische Republiek Congo is gisteren de voornaamste adviseur van president Kabila omgekomen. Augustin Katumba Mwanke (47) onderhandelde namens het regime over dubieuze grondstoffencontracten.

Het gecharterde vliegtuig, wellicht een Boeing, stortte neer in de buurt van de luchthaven van Kavumu, nabij Bukavu, de hoofdstad van de provincie Zuid-Kivu. De oorzaak van de crash is nog onduidelijk. Tijdens de landing liep het mis. Het toestel zou te ver op de landingsbaan geland zijn en schoot voorbij het asfalt. Katumba en de piloot waren "op slag dood". Ook de co-piloot kwam volgens sommige berichten om het leven.

Minister van Financiën Matata Mponyo Mapon en voormalig ambassadeur Antoine Ghonda werden zwaargewond. De gouverneur van Zuid-Kivu, Marcellin Cishambo Rohuya, raakte lichtgewond. De identiteit en het lot van mogelijk twee andere passagiers en een hostess bleven vooralsnog onduidelijk. Het vliegtuig was afkomstig uit Kinshasa en had eerder een tussenlanding in Goma gemaakt.

Spil in grondstoffenmarkt

Augustin Katumba Mwanke (47) werd beschouwd als Kabila's almachtige en discrete schaduwadviseur. "Een zeer groot verlies", zei regeringswoordvoerder Lambert Mende gisteren aan AFP. "Hij werd beschouwd als een pijler van de presidentiële meerderheid."

Katumba Mwanke was de spil tussen de president en het netwerk van zakelijke belangengroepen die opereren in de schimmige grondstoffenmarkt in Congo. Als Kabila een ertsencontract ondertekende, dan werd hem dat door Mwanke voorgelegd. Tot ergernis van traditionele investeerders en de oppositie blijven de meeste van deze deals, waarvan de sommen dikwijls in de miljarden lopen, geheim.

Illustratief voor dit systeem was het nieuws dat in december bekendgeraakte over een deal waarbij voor vier miljard euro aan mijnbelangen was verkocht aan onbekende bedrijven op de Maagdeneilanden. Centrale figuren bij deze transactie: Katumba Mwanke en de Israëlische zakenman Dan Gertler. Een Congolese ondernemer zei hierover toen in De Morgen: "Alles gebeurt tegenwoordig binnen de driehoek Kabila-Mwanke-Gertler. Wie als zakenman niet met dat trio wil samenwerken, komt er niet in. Meer nog: als je niet met hen meewerkt, saboteren ze jouw activiteiten. Er is veel meer corruptie dan onder (wijlen voormalig president) Mobutu. Veel meer."

Een telex uit 2009 van voormalig Amerikaans ambassadeur William Garvelink bevestigde dat. "Augustin Katumba is tegenwoordig de enige toegangspoort tot de president. Hij is verantwoordelijkheid voor het feit dat Kabila steeds minder contacten heeft met buitenlandse gezagsdragers."

Katumba Mwanke was ingenieur van opleiding en ook een éminence grise binnen Kabila's presidentiële partij, de Parti du peuple pour la reconstruction et la démocratie (PPRD). Hij werd eind 2011 tijdens de parlementsverkiezingen herkozen voor zijn district in het zuidoosten van Katanga.

Tussen twee vuren

De dood van zijn rechterhand valt voor Kabila op een bijzonder slecht ogenblik. Hij wordt belaagd vanop twee fronten. Oppositieleider Etienne Tshisekedi legt hem het vuur aan de schenen door de uitslag van de presidentsverkiezingen te betwisten, maar ook binnen zijn entourage werd hij in de voorbije weken onder druk gezet. Nu de verkiezingen achter de rug zijn, eist een groot deel van Kabila's helpers boter bij de vis: een mooie functie of geld.

Kabila werd eigenlijk meer door die explosieve evenwichtsoefening opgeslorpt dan door de verdeelde oppositie. Zonder Katumba Mwanke als zijn kingmaker zal de president nu gedwongen worden zelf meer hete kolen uit het vuur te halen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234