Zaterdag 19/10/2019

Dood of niet dood, dat is de kwestie

In de nacht van zondag op maandag kunnen we kijken naar het zesde seizoen van Game of Thrones. Zonder Jon Snow, die aan het slot van vorig seizoen lag dood te bloeden in de sneeuw? Obama weet het, hij zag als enige de nieuwe afleveringen van de populairste fantasyreeks ooit.

Hij mag de bastaardzoon van Ned Stark, heer van Winterfell, zijn en halfbroer van Robb, Sansa en Arya, en hij mag het in het ijzige Noorden hebben geschopt tot Lord Commander van de Night's Watch, een, zacht gezegd, omstreden benoeming, maar de kans is groot dat op zijn graf die hatelijke woorden zullen staan: 'You know nothing, Jon Snow'.

Áls hij dood is natuurlijk, waarover weinig met zekerheid valt te zeggen; daarover later meer.

Maar eerst: hoe beviel die eerste alinea? Was u meteen thuis in dat koninkrijk Westeros, waar de strijd om de IJzeren Troon, zetel van de koningen van de Zeven Koninkrij-ken, is ontbrand en waar u meer weet van de strijdende partijen dan van die in de Duitse politiek?

Of is het allemaal raadseltaal die u vaag bekend voorkomt van verhitte gesprekken bij de koffieautomaat, waar volwassen mensen het hebben over de laatste gesneuvelde personages of over de conditie - en verstaat u dat nou goed - van een drakenmoeder?

Krankzinnig complex plot

Als maandagochtend om 03.00 uur onze tijd het zesde seizoen van Game of Thrones, 's werelds meest besproken (en meest illegaal gedownloade) serie gaat beginnen, dan is die wereld weer keurig verdeeld in mensen die het vaker over de ongelukkige familie Stark dan over hun eigen familie hebben, en zij die zuchtend een ommetje gaan lopen.

Nog nooit was de opwinding over het begin van een nieuw seizoen van een langlopende serie, gebaseerd op de fantasycyclus A Song of Ice and Fire van George R.R. Martin, zo groot. In het popculturele universum is dit moment alleen te vergelijken met de aanloop naar de kerstpremière van Star Wars: The Force Awakens in 2015.

Om te beginnen zal de serie voor het eerst de boeken inhalen; in de zomer van 2011 verscheen A Dance of Dragons, het vijfde van een zevendelige romancyclus, die uiteindelijk duizenden pagina's zal beslaan. En daarna begon het lange wachten op The Winds of Winter, het beoogde volgende deel.

Enkele maanden voor deel 5 werd gepubliceerd, begon HBO in april 2011 met Game of Thrones, de serie. Dat eerste seizoen was gebaseerd op het eerste boek in de cyclus, dat twintig jaar geleden werd gepubliceerd. Het was een gok; een gigantisch budget (naar schatting 6 miljoen euro per aflevering) om een krankzinnig complex fantasyplot te verfilmen, waar sommige verhaaldraden elkaar pas na vele seizoenen zouden raken - als die seizoenen er al kwamen.

En dan werd al in het eerste seizoen de held, het ogenschijnlijke morele kompas in dit wrede universum, onthoofd, ook nog eens gespeeld door de bekendste acteur (Sean Bean) in de cast. Dat zou een patroon worden. De Game of Thrones-fan moest de masochist in zichzelf omhelzen.

Het zou goed kunnen dat Martin het de afgelopen vijf jaar te druk met de serie had om veel schrijfwerk te doen. In januari van dit jaar kwam de mededeling die fans vreesden: de publicatiedatum van het zesde deel werd voor onbepaalde tijd verschoven, waarmee het onvermijdelijke in zicht kwam: Als seizoen 6 in de nacht van zondag op maandag begint, dan begeven we ons op onbekend terrein.

En op dat onbekende terrein hebben we een bloedende Jon Snow, verraden door zijn mannen, achtergelaten. Dood, zou je zeggen, na de vele messteken in zijn borst, maar ook dood, omdat het dat is wat George R.R. Martin met satanisch plezier doet: het omleggen van zijn helden in een eindeloze variatie, waarbij een zwakke gezondheid geen rol speelt. Bijlen, gif, ravijnen, veldslagen, demonen, dolken in de nacht, drakenvuur, des te meer.

Het Belfast-incident

Na het slot van seizoen 5 bleven de kijkers enigszins verweesd achter, onzeker over het lot van Jon Snow, die langzaam was uitgegroeid tot ieders favoriete personage. Wellicht wist Jon Snow-acteur Kit Harington meer. "Ze hebben me verteld dat ik dood ben", zei hij in een interview met Entertainment Weekly. "Ik ben dood. Ik kom volgend seizoen niet terug."

Dat liet aan duidelijkheid niets te wensen over, maar het internet dacht er anders over. Aanwijzingen te over.

Neem het feit dat de acteur in juli 2015 werd gezien in Belfast, waar opnamen van het zesde seizoen zouden plaatsvinden. Wat deed hij daar? Wellicht was hij teruggeroepen om nog even voor lijk te liggen, beweerden cynici.

HBO wist precies hoe ze het vuurtje moesten opstoken; de eerste poster voor het nieuwe seizoen, die in november 2015 online verscheen, was een afbeelding van Jon Snow, overdekt met bloed. Elke daaropvolgende trailer werd online aan een uitputtende exegese onderworpen, waarbij op elk shot en elk zinnetje werd ingezoomd, net zo lang tot er ruis en pixels overbleven en het antwoord op de dringende vraag naar de gezondheid van Jon Snow verder leek dan ooit.

Trouwens, dood, waar hebben we het over? We zijn hier in Westeros, waar de warg rondwaart, een wolf bezeten door een mens, waar magiërs de grens tussen leven en dood oversteken en waar de White Walkers uit het Noorden wel iets weg hebben van de Walking Dead, maar dan veel beter georganiseerd - en gekleed.

Dood is ook maar een opvatting. Wie even wil weten hoe diep de fans in de materie zitten, aangedragen door de honderden pagina's achtergrondmythologie die George R.R. Martin in zijn romancyclus heeft verwerkt, moet maar eens kijken op het Nerdist Channel op YouTube, waar in het Nerdist News de laatste theorieën over Jon Snow worden geanalyseerd.

Waarom is Jon Snow eigenlijk zo populair, wellicht het populairste televisiepersonage van het moment, dood, dan wel levend? 'Valar morghulis' is de traditionele groet van de krijgers in Westeros, 'all men must die', dus niemand kan zeggen dat Martin ons niet gewaarschuwd heeft, maar op een of andere manier leggen de kijkers zich in het geval van Jon Snow er niet bij neer.

Dat kan niet alleen aan de Brit Kit Harington liggen, een charmante acteur, mogelijk voorbestemd voor grote dingen en binnenkort te zien in Brimstone, de western van de Nederlandse regisseur Martin Koolhoven, maar, met alle respect voor zijn prestaties: het is niet Kit, het is Jon.

Beroerde beroepskeuze

Toen president Obama, verklaard fan van de show, na het vijfde seizoen een van de regisseurs van GoT tegenkwam, was het eerste wat hij zei: "You didn't kill Jon Snow, did you?" Zijn antwoord: "Mr. President, Jon Snow is deader than dead." Nou ja, dat moet wel een dwaalspoor zijn.

Wat ons, de fans van de serie, aan Jon Snow bindt, is zijn positie van buitenstaander - om te beginnen binnen zijn eigen familie, waar zijn stiefmoeder hem haat. Hij is een banneling, gedreven door nobele motieven - en die zijn schaars in Westeros - en een leidersfiguur; terwijl leidinggevende een beroerde beroepskeuze is in deze wereld.

Die legendarische catchphrase die aan hem hangt (You know nothing, Jon Snow!) wordt - vele malen - uitgesproken door Ygritte, een Wildlingvrouw uit het Noorden, achtereenvolgens zijn gevangene, zijn cipier en zijn geliefde. Dat Kit Harington inmiddels een relatie heeft met de Schotse actrice Rose Leslie, zijn tegenspeelster, komt voor de Jon Snow-watchers niet als een verrassing. Er moest iets waar zijn van dat vuur dat tussen hen heen en weer schoot.

Jon Snow is de traditionele romantische held, maar ook de Frodo van Westeros, benadrukt door het feit dat de enige man die hij zijn onvoorwaardelijke vriend mag noemen, net als in de boeken van Tolkien een goedgemutste, stevig gebouwde kompaan is die Sam heet.

En elke keer als Ygritte, de betreurde Ygritte, hem minachtend/begerig aankeek en hem toevoegde dat hij werkelijk niets wist, dan betekende dat een klein momentje van identificatie met elke kijker die af en toe ook niet meer helemaal wist waar en met wie (en waarom) hij nu weer ten strijde trok in Westeros. Wat zouden we zonder hem moeten?

Voorlopig weten we niets. Tot zondagnacht, tenminste.

Voorlopig zijn we allemaal Jon Snow.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234