Zaterdag 29/01/2022

Update

Donorsperma wordt enkel gescreend op mucoviscidose

Spermadonoren worden enkel gescreend op de erfelijke aandoening mucoviscidose. Dat zegt professor Petra De Sutter (UGent), hoofd van de Afdeling Reproductieve Geneeskunde van het Universitair Ziekenhuis Gent, na de geboorte van twee kinderen met de ziekte neurofibromatose. Beide kinderen kregen de ziekte via donorsperma waarmee ze verwekt werden. Als er bij de wensmoeder erfelijke aandoeningen gekend zijn, dan worden die ook onderzocht om te vermijden dat een match mogelijk wordt, zegt De Sutter. Ruim twee jaar wordt het spermadonatieprogramma van het AZ Sint-Lucas gemeenschappelijk beheerd met het UZ Gent.

Steven Alen

"Het risico op erfelijke aandoeningen is bijzonder klein, maar niet voorspelbaar of vermijdbaar, en dat geldt ook voor 'real life'", aldus De Sutter. "Je kan een donor niet screenen op tientallen erfelijke aandoeningen; dat zou niet betaalbaar of uitvoerbaar zijn."

Screening en procedures
De Sutter zegt dat er niets mis is met de screening en verduidelijkt dat in het geval van de Deense spermadonor het AZ Sint-Lucas alle procedures correct volgde. Toen een van de patiëntes, die zwanger was geraakt met het betrokken donorzaad, in juni 2009 op consultatie kwam voor een nieuwe vruchtbaarheidsbehandeling, werd geïnformeerd naar de gezondheid van het eerste kind, laat het AZ Sint-Lucas zelf nog weten. "Toen bleek dat het kind symptomen van neurofibromatose type 1 (NF1) ontwikkelde", aldus het ziekenhuis. "Het fertiliteitscentrum heeft hierop de gebruikelijke procedure in gang gezet door onmiddellijk de Deense spermabank te informeren en de donor binnen het ziekenhuis te blokkeren. Alle rietjes van het donorsperma werden in quarantaine geplaatst zodat er geen inseminaties meer mogelijk waren. Toen na onderzoek van Nordic Cryobank bleek dat de donor inderdaad drager was van het NF1-gen, zijn alle rietjes vernietigd."

Het ziekenhuis zegt verder dat elke mogelijke donor door de spermabank steeds uitgebreid gescreend wordt op infectieziekten en de meest frequente genetische afwijkingen. "Vervolgens wordt enkel zaad verspreid dat volledig veilig is verklaard. Het is echter onmogelijk om de donor te screenen op alle mogelijke genetische afwijkingen. Net zoals bij een spontane zwangerschap is het dus mogelijk dat door de combinatie van een eicel en een zaadcel toch een genetische afwijking naar boven komt." Dat zegt ook De Sutter: "Wij krijgen overigens maandelijks berichten van donoren die geblokkeerd worden vanwege mogelijke aandoeningen, maar doorgaans wordt die achteraf gedeblokkeerd omdat bijvoorbeeld de erfelijke aandoening bij de moeder aanwezig was."

Registratie
Dr. Tom Coetsier, afdelingshoofd van het fertiliteitscentrum van het AZ Sint-Lucas, pleit net zoals veel van zijn collega's voor een Europese centrale databank, aldus nog het ziekenhuis. "Daarin moeten unieke donornummers worden geregistreerd op Europees niveau om de traceerbaarheid nog te vergroten."

"Elke mens heeft het recht om zijn roots te kennen en daarbij hoort ook de genetische informatie van de donor, pikt Donorkinderen België in. "Er worden niet alleen kinderen getroffen; ook ouders hebben het recht om informatie over de gezondheid van het kind te krijgen", aldus Steph Raeymaekers van Donorkinderen België, die wensmama's en donorkinderen vertegenwoordigt. "Ik begrijp dat je niet alle risico's kan uitsluiten, dat niet alle latente genetische afwijkingen gescreend kunnen worden."

Donorkinderen België vraagt om een donorregistratiesysteem. "Terwijl de wet verbiedt om meer dan zes vrouwen te helpen, kunnen donoren bij andere centra opnieuw zes vrouwen helpen. Tel daar ook nog eens de zwarte markt bij, en je zit aan een hele reeks vrouwen die geholpen worden zonder de minste controle."

Dat een registratiesysteem leidt tot nog meer tekorten op de markt, gelooft Raeymaekers niet. "In Nederland was er een dipje toen de anonimiteit werd afgeschaft, maar ondertussen stijgt die weer. Je krijgt net een ander soort donoren: mannen die bewust kiezen dat kinderen uit hun zaad worden verwekt. De kaart trekken van het tekort aan zaaddonoren is de omgekeerde redenering. Het belang van het kind primeert ook op de kinderwens."

Donorkinderen België roept eveneens op om de leeftijd van spermadonoren te verhogen. "Hoe ouder een donor, hoe meer zicht op zijn medische achtergrond", klinkt het.

Oproep
De Sutter roept nog op om in de discussie de problemen van grootschaligheid en anonimiteit afzonderlijk te behandelen. "Het probleem van de grootschaligheid, waarbij het zaad van een donor bij tientallen vrouwen gebruikt wordt, overstijgt het wettelijke Belgische kader, waar er een beperking van zes vrouwen geldt. Ik pleit daarom al langer voor een Europese registratie, zodat banken hun gegevens aan elkaar kunnen linken, en een beperking."

De discussie van de anonimiteit mag volgens De Sutter niet gelinkt worden aan het uiteindelijke risico op genetische aandoeningen. "Doorgaans willen donorkinderen ook op zoek gaan naar andere kenmerken", klinkt het.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234