Zaterdag 04/04/2020

Economie

Donkere wolken boven pril optimisme

Beeld EPA

Dalende werkloosheid, minder faillissementen, meer vertrouwen... De ingrediënten voor een economisch herstel zijn er. Het positivisme weegt door, maar de maaltijd kan zwaar op de maag liggen als de boze buitenwereld alsnog roet in het eten gooit. Er zijn namelijk genoeg mogelijke spelbrekers.

Een nieuw jaar, een nieuw gemoed. De verse lei waarmee we het jaar aanvatten, kunnen we vol krijten met positief nieuws. Niet overtuigd? Bekijk de jongste werkloosheidscijfers eens.

De werkloosheidsgraad in de eurozone is in november 2015 - laatste beschikbare cijfers - gedaald tot 10,5 procent, tegenover 10,6 procent in oktober. Het gaat om het laagste peil sinds oktober 2011, zo blijkt uit cijfers van Eurostat. Akkoord, 16,9 miljoen mensen die op zoek zijn naar een job, is nog steeds veel. Maar het zijn er wel 2,4 miljoen minder dan op het piekmoment van 2013. In ons land bleef de werkloosheidsgraad in november stabiel op 7,8 procent. We komen van 8,5 procent in januari.

Belangrijker dan die statistische vaststelling is de tendens voor de nabije toekomst. Afgaande op het aantal gepresteerde uren uitzendarbeid - een mooie indicator voor de banengroei van de toekomst - oogt ook die mooi. In november nam het aantal uren uitzendarbeid toe met 1,56 procent ten opzichte van de maand daarvoor. Vergeleken op jaarbasis is de stijging pas echt significant: plus 10,03 procent.

Het cijfer geeft aan wat marktspecialisten al enige tijd aanvoelen. Sociaal secretariaat SD Worx polste eind vorig jaar naar de tewerkstellingsvooruitzichten van de kmo's. Daaruit bleek ook al dat de trend positief was. Op het dieptepunt, in juni 2013, dacht slechts 19,1 procent aan aanwervingen. Daarna begon er een gestage maar onregelmatige groei die nu toch al op 26,2 procent uitkomt. Voor 2016 is Vlaanderen het meest optimistisch: 27,6 procent van de Vlaamse kmo's verwacht een toename, 62,9 procent een status quo en slechts 9,5 procent een afname van de tewerkstelling tegen eind 2016. Het zijn vooral de vrij grote kmo's (50 tot 99 werknemers) die zeer optimistisch zijn. Er is bij bedrijven weer behoefte aan nieuwe mensen. Voorlopig nog voorzichtig, maar de war for talent lijkt terug van weggeweest.

Symptomatisch voor dat proces lijken de grootste vier adviesbureaus van het land, Deloitte, EY, PwC en KPMG. In De Tijd bevestigen ze hun streven om dit jaar zowat 1.800 nieuwe werknemers aan te werven. "Consultancy volgt altijd de brede marktevoluties. Hoe beter de economie draait, hoe meer nood er is aan consultants. Ook het recordaantal fusies en overnames stimuleert de vraag naar gespecialiseerd advies", zegt Erik Van den Branden van PricewaterhouseCoopers (PwC) daarover.

Dat positivisme komt niet uit de lucht vallen, stelt Koen De Leus, senior economist bij KBC. "België is geen eiland, en we moeten vaststellen dat de eurozone in goede doen is. En wat goed is voor de eurozone, is goed voor België." De Leus schetst een beeld van een positieve vibe, aangejaagd door de zuurstofkuur die ECB-voorzitter Mario Draghi in de Europese economie injecteert. "Zijn beleid van lage rente en extra financiële stimuli zorgen voor een heropleving. Het tastbare gevolg, een lage euro, jaagt de export aan. Een cirkelredenering die je ziet in de verschillende economische tabellen."

Zelf gedaan

Zo gingen er vorig jaar 10.605 bedrijven op de fles, meldt dataleverancier Graydon. Daarbij sneuvelden 23.050 jobs. Dat is het laagste aantal sinds 2008, toen de economische crisis uitbrak, en een daling met 11,6 procent ten opzichte van 2014. En opnieuw, de tendens zet zich voort: voor december was er zelfs een afname met bijna een kwart, laat Eric Van den Broele van Graydon optekenen.

Ook goed nieuws is dat de daling van het aantal faillissementen zich in alle belangrijke sectoren laat voelen. Zowel in de industrie als de dienstensector. De Nationale Bank van België raamt de economische groei voor ons land voor dit jaar op 1,6 procent. "Het beste cijfer in jaren", zegt De Leus. En natuurlijk zullen er weer bedrijven sluiten en zullen sectoren het lastig krijgen - zeker de transportsector (concurrentie en kilometerheffing) en de horeca (invoering witte kassa) - maar de algemene teneur is toch eerder positief.

Een extra duwtje in de rug komt er van de historisch lage olieprijzen. Die zorgen voor een goedkopere energiefactuur voor bedrijven en gezinnen. Die gezinnen houden zo meer over van hun huishoudbudget. "Het gevolg is dat ze meer kunnen consumeren, en die consumptie is goed voor de economie", stelt De Leus.

Volvo Cars in Gent.Beeld BELGA

Inderdaad, u heeft het voor een flink stuk zelf gedaan. U bent immers meer gaan uitgeven. Het consumentenvertrouwen zit in de lift; er wordt minder gespaard, en meer gekocht. Op die manier ondersteunt u de lokale economie en ook dat is een cirkelredenering. Door meer te spenderen, gaan er minder bedrijven over de kop, en dus ook minder banen verloren. Dat zwengelt het vertrouwen aan, en die spiraal draait in positieve zin almaar harder door.

Ook het ondernemersvertrouwen is voor het eerst sinds lange tijd weer toegenomen. Uiteraard is niet alles rozengeur en maneschijn, maar deze regering heeft toch wel een kader gecreëerd dat op zijn minst ondernemersvriendelijk mag worden genoemd. "Het ondernemerschap leunt op competitiviteit, en door een aantal maatregelen van deze regering is die toch beter geworden", analyseert De Leus.

"De taxshift en de loonbevriezing - recepten die de OESO ons al een hele tijd aan de hand wil doen - zijn door de regering omgezet in beleid. Daar plukken we de vruchten van. Wat is groei anders dan een stijging van de beroepsbevolking en de productiviteit? En doordat we met zijn allen langer moeten werken, stijgt het aandeel van mensen die aan de slag zijn. We hebben wel een probleem op het vlak van productiviteit. Die is te laag. Daar moet de regering een tandje bijsteken door meer te investeren."

Als deze regering één zware hypotheek neemt, dan wel dat haar beleid zo goed als volledig is afgestemd op die economische groei. De mantra 'jobs, jobs, jobs' is dan ook meer dan een boutade. Het is een absolute noodzaak, wil deze regering een vervolg breien aan haar bestaan en criticasters de mond snoeren. Hoe meer groei, hoe beter voor de begroting. Die stelling kwam al uit meer dan één ministeriële mond.

Als de verhoopte groei er niet komt, met de noodzakelijke banengroei, dan botst de regering keihard tegen de muur van nieuwe hervormingen, lees: besparingen. Nieuwe taksen zijn eigenlijk onmogelijk en veel vet is er niet meer op de besparingssoep. Daarom is de druk op werkgevers enorm. De regering laat geen gelegenheid onbenut om werkgevers erop te wijzen dat ze best wel wat cadeaus hebben gekregen, en dat het nu aan hen is. De bal ligt in hun kamp; nu maar hopen dat het geen owngoal wordt.

Op de goede weg

Voka-voorzitter Paul Kumpen: "Het goede nieuws is dat we vandaag zowel op het federale als op het regionale niveau regeringen hebben die kennelijk de handen uit de mouwen willen steken. Ze beseffen dat groei onze enige sociale zekerheid is. Ze hebben een aantal maatregelen genomen en plannen geformuleerd die de groei van ondernemingen kunnen bevorderen, en die dus de welvaart van ons allen ten goede komen. Er is met de taxshift een serieuze stap gezet in het wegwerken van de loonkostenhandicap. We zijn er nog niet, maar we zijn op de goede weg."

Tegelijk waarschuwt Kumpen voor te hoge verwachtingen. "De mondialisering, digitalisering en het nieuwe werken vormen een bedreiging voor de manier waarop onze ondernemingen vandaag opereren. Veel werkgevers zijn daar bang voor. Daarom moeten we alert zijn."

Alert zijn is één ding. Onze blik verruimen een ander. België is geen eiland, en er zijn een aantal donderwolken die ons van onze roze wolk kunnen jagen. De lage rente, de lage euro, de lage olieprijs, dat zijn allemaal kunstmatige en tijdelijke fenomenen. We moeten ervoor zorgen dat we als economie op eigen benen staan vooraleer die fenomenen zich normaliseren.

Harde landing

Wie kijkt naar hoe de beurzen wereldwijd, onder aanvoering van een Chinese tijger met tandpijn, massaal in het rood gaan, kan niet anders dan realistisch blijven. Natuurlijk is de beurs vooral een spel van sentiment en perceptie, zoals Tom Simonts van beleggingsplatform Bolero spitant samenvat. "Inderdaad, de Chinese economie vertraagt. Maar dat wisten we toch al."

Toch is er meer onweer aan de einder die het feestje kan verpesten. De groeilanden vertragen, en net zij waren de diesel in de economische motor van het voorbije decennium. Een harde landing wordt het allicht niet, maar een impact op de wereldeconomie lijkt onvermijdelijk.
Ook de kostprijs van de wereldwijde crisis is inmiddels torenhoog. Door het goedkope geldbeleid van de centrale bankiers in Europa en de Verenigde Staten is de schuldenlast wereldwijd buiten proportie gegroeid. Dat is vooral een langetermijnbedreiging, want de schulden terugbetalen louter op basis van economische groei is onmogelijk. Daarvoor zijn ze te veel aangedikt. Maar dat die rekening openstaat, is een onomkeerbaar feit.

De meeste mensen onderschatten hoe diep de economie in onze cultuur geworteld is. De Tsjechische econoom Tomas Sedlacek waarschuwde in zijn boek De economie van goed en kwaad op een originele en begrijpelijke wijze al voor dit fenomeen. Voor wie zich weinig kan voorstellen bij het schadelijke karakter van een groei die wordt aangewakkerd door voortdurend leningen af te sluiten, komt hij met een persoonlijke ervaring die iedereen kent: het feit dat je op vrijdagavond, tijdens het uitgaan, dankzij de alcohol in een opperbeste stemming blijft verkeren, om de volgende ochtend futloos en met een flinke kater wakker te worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234