Vrijdag 30/09/2022

AnalyseVS

Donald Trump kampt met een berg juridische problemen na FBI-inval: wat als hij wordt veroordeeld?

Trump-supporters verzamelen bij het huis van de ex-president in Mar-a-Lago, waar de FBI een dag eerder binnenviel voor een huiszoeking. Beeld REUTERS
Trump-supporters verzamelen bij het huis van de ex-president in Mar-a-Lago, waar de FBI een dag eerder binnenviel voor een huiszoeking.Beeld REUTERS

De inval van de FBI bij Donald Trump thuis in Mar-a-Lago is een nieuw teken van de berg juridische problemen waarmee de voormalige president te kampen heeft. Wat als hij wordt veroordeeld? Mag hij dan toch in 2024 aan de presidentsverkiezingen meedoen?

Bert Lanting

De FBI verdenkt Trump er kennelijk van dat hij tegen de regels in bij zijn vertrek uit het Witte Huis officiële documenten heeft meegenomen. Als hij wordt veroordeeld voor het opzettelijk verbergen of vernietigen van overheidsdocumenten kan hij een boete of maximaal drie jaar cel krijgen. Volgens de wet mag hij dan ook geen overheidsfunctie meer bekleden.

Maar volgens Amerikaanse staatsrechtgeleerden is het zeer de vraag of dat betekent dat Trump niet meer aan de presidentsverkiezingen mag meedoen. Zij betogen dat de Amerikaanse grondwet maar drie voorwaarden stelt aan kandidaten voor de post van president: ze moeten van geboorte Amerikaan zijn, minstens 35 jaar oud zijn en minstens veertien jaar in de VS hebben gewoond.

De kwestie kwam in 2015 aan de orde, toen Hillary Clinton ervan werd beschuldigd dat zij als minister van Buitenlandse Zaken de wet had overtreden door haar privéserver te gebruiken voor officiële mails. Zou ze als ze zou worden veroordeeld wel mee mogen doen aan de presidentsverkiezingen in 2016?

Lees ook

Na de FBI-inval in Donald Trumps villa: ‘Je mag hem nooit onderschatten’

FBI doet huiszoeking in woning Donald Trump in Florida: ‘Mijn prachtige huis wordt belegerd’

Drie voorwaarden

Ja, concludeerden de meeste staatsrechtgeleerden. Het Hooggerechtshof had al verscheidene keren laten weten dat alleen de drie voorwaarden uit de grondwet gelden. Noch het Congres, noch de Amerikaanse staten kunnen daar volgens het Hof eenzijdig andere redenen voor uitsluiting aan toevoegen.

Sommige staten hebben wel wetten die mensen die wegens strafbare feiten zijn veroordeeld, uitsluiten van officiële functies. Maar die beperkingen gelden alleen in die staten, niet voor federale functies en verkiezingen.

De redenering daarachter is te voorkomen dat afzonderlijke staten de federale verkiezingen manipuleren door op eigen houtje wetten in te voeren waarmee ze ‘ongewenste’ kandidaten kunnen afschieten. Volgens het Hof druist dat in tegen het fundamentele principe dat de kiezers zelf bepalen door wie ze geregeerd willen worden.

Mag Trump ook meedoen als hij schuldig wordt bevonden aan het ‘aanzetten tot opstand’ wegens zijn rol in de bestorming van het Capitool op 6 januari vorig jaar? Volgens een bepaling uit het Veertiende Amendement mogen overheidsfunctionarissen die aan een opstand of rebellie hebben meegedaan of daar steun aan hebben verleend geen officiële functie meer vervullen.

De bepaling werd na de Amerikaanse Burgeroorlog ingevoerd om vroegere politieke en militaire figuren uit de opstandige zuidelijke staten buiten de deur te houden. Maar volgens experts zal ook die bepaling waarschijnlijk geen belemmering voor Trump vormen.

Recente uitspraak

Een gunstig teken voor Trump is de recente uitspraak van een rechter in North Carolina over de zaak die een actiegroep had aangespannen om het Republikeinse Congreslid Madison Cawthorne van de kieslijst te schrappen. Cawthorne, een van Trumps fanatiekste aanhangers, zou zich met zijn optreden op 6 januari schuldig hebben gemaakt aan ‘rebellie’. Maar de rechter bepaalde dat Cawthorne toch aan de Congres-verkiezingen mag meedoen, omdat het Congres al in 1872, na de Burgeroorlog, een amnestie had afgekondigd voor de toenmalige rebellen. Of daarmee het laatste woord is gezegd, is echter onzeker.

Zelfs als je in de gevangenis zit, mag dat geen belemmering vormen om aan de verkiezingen mee te doen. Een man die in een gevangenis in Alabama zat, deed in 1920 zelfs aan de presidentsverkiezingen mee als ‘Gevangene 9653’.

Paradoxaal genoeg mogen veroordeelden in veel staten bij de federale verkiezingen niet stemmen zolang ze hun straf niet hebben uitgezeten, terwijl ze zich wel kandidaat mogen stellen. Voor Trump zou dat betekenen dat hij volgens de kieswetten van Florida bij de presidentsverkiezingen niet op zichzelf mag stemmen als hij schuldig wordt bevonden en op het moment van de verkiezingen zijn straf nog niet volledig heeft uitgezeten.

VS draaien controversiële regel voor asielzoekers uit Trump-tijdperk terug

Het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid heeft een einde gemaakt aan een controversiële regel voor asielzoekers die vanuit Mexico het land willen betreden. Zij hoeven niet meer in Mexico te wachten tot de rechtbank hun aanvraag onderzoekt.

De aankondiging kwam er enkele uren nadat een rechtbank een verbod had ingetrokken dat de administratie van de huidige president Joe Biden verhinderde om de Migrant Protection Protocols (MPP) in te trekken, die ook bekendstaat als Remain in Mexico. De MPP werd in 2019 van kracht onder Bidens voorganger Donald Trump, die van de strijd tegen illegale immigratie een van de speerpunten van zijn beleid had gemaakt.

Biden had kort na zijn aanstelling als president geprobeerd een einde te maken aan de regel, omdat hij een meer humaan migratiebeleid wil. Verschillende door Republikeinen bestuurde staten, waaronder Texas, stapten daartegen echter naar de rechtbank en kregen ook gelijk. Daarop paste de regering het wetsvoorstel aan en stapte ze naar het Hooggerechtshof, dat uiteindelijk op 30 juni besliste dat president Biden Remain in Mexico wel degelijk mocht afschaffen.

Tussen januari 2019 en de initiële annulering door Biden begin 2021 werden volgens de American Immigration Council minstens 70.000 mensen naar Mexico teruggestuurd in het kader van Remain in Mexico. (AFP)

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234