Dinsdag 19/11/2019

Nieuwjaar

"Domme, domme pech": traditie bedelft Den Haag onder regen van vuur

Een moeder en haar kind zoeken beschutting in de straten van Scheveningen. Beeld Dick Teske

Elk jaar worden in het Nederlandse Den Haag met oudejaar enorme houten stapels in brand gestoken, met een competitie tussen stadsdelen Scheveningen en Duindorp
om wie de hoogste heeft. Dit jaar ging het mis en regende
het er gloeiende blokken houtskool.

Nieuwjaarsdag in Scheveningen. Bewoners vegen brokken houtskool van hun stoep. Een man fotografeert de gaten die rondvliegende kooltjes hebben geslagen in de plastic delen van zijn motorkap. En ondertussen stroomt de promenade vol mensen die de afgebrande cafetaria
en de verkoolde fietsen komen aanschouwen. Het is nieuwjaarsdag en Scheveningen ruikt naar vuur.

Ja, het ging mis vannacht, daar is iedereen het over eens. De wind speelde met de kolossale vuurstapel die de bewoners elk jaar tussen kerst en oudejaar op het strand bouwen, tegelijkertijd met de concurrenten in Duindorp. Brokken gloeiend houtskool vlogen door de lucht, zeilden over het dorp en regenden op straten, in ­tuinen en op daken. Her en der ontstonden brandjes. Slachtoffers vielen er niet.

De rook was nog niet opgetrokken, toen de Haagse burgemeester Pauline Krikke een onderzoek naar de gebeurtenissen aankondigde. "Daarbij ligt voor mij ook de vraag op tafel of het organiseren van de vreugdevuren in deze vorm in de toekomst verantwoord is." Dinsdagmiddag maakte ze bekend dat de stapel 48 meter hoog was, 13 meter hoger dan was afgesproken. 

Het begon allemaal prachtig op oudejaarsavond, zegt Jan Rietman in zijn appartement op de derde verdieping, waar nog altijd een vuurlucht hangt. Kijk, vanaf dat balkon keek hij met zijn vrouw, zijn zus en haar man hoe de vuurstapel werd aangestoken. "Gigantisch mooi", zegt hij.

En toen kwamen de vonken, eerst een paar, toen veel meer. Een sprookjesachtig gezicht was het, met ernstige gevolgen. Algauw snelden enkele bewoners van het complex met emmers en pannetjes water het dak op, om te voor­komen dat dat vuur zou vatten. Een buurvrouw raakte overstuur.

Beeld ANP

Geen nieuwjaarsduik

"Het was heftig, hoor", zegt Truus Rietman, de vrouw van Jan. Vanaf de galerij zagen ze de vonken in de straten verder van het strand landen. Eén pand vloog in brand. Rietman kon zijn auto niet meer op tijd verplaatsen. Hete blokken houtskool deden zijn voorruit barsten.

Vorig jaar hebben enkele bewoners uit zijn complex al bezwaar gemaakt tegen het vreugdevuur, zegt Rietman. Ze kregen veel rook in hun huis. Daarom werd de stapel opgeschoven. Dit drama voorkwamen ze er niet mee. Het kan zo niet langer, concludeert hij.

Beeld REUTERS

Karin van der Does wandelt met haar hond over de promenade. "Mijn balkon ziet er net zo uit", zegt ze en wijst naar de hopen houtskool op de boulevard. Ze woont nog achter de Oude Kerk die de brandweer vannacht uit voorzorg natspoot. "We hebben geen schade en geen ­letsels. We moeten alleen vandaag schoon­maken en kunnen daarom niet naar de nieuwjaarsduik.”

Zelf was ze er ook bij. Haar zoon en haar kleinzoon hadden de afgelopen dagen palletten gestapeld. "Alles is goed gegaan. Alleen stond de wind niet goed. Niemand kon hier iets aan doen. Het was domme, domme pech."

Beeld District 18

Hoe het in de toekomst moet, weet ze ook niet. Wel vreest ze een eventueel verbod. "Dan gaat het weer de stad in, hè?", zegt ze. Van der Does wijst naar de keerlus van de tram en de huizen eromheen. "Wij hebben nog mee­gemaakt dat het vuur daar was", zegt ze. "Die mensen stonden de hele avond hun huizen nat te houden, zodat de ramen er niet uit sprongen."

Want zo ging het vroeger in Den Haag. Groepen jongeren verzamelden voor de jaarwisseling kerstbomen, autobanden en pallets om in hun eigen buurt een vreugdevuur te maken. De schade aan bestrating, auto's en ­ruiten was aanzienlijk. Begin jaren 90 besloot de gemeente plekken aan te wijzen voor de vuren, later kwam er een verbod. Er was nog ruimte voor twee ­vreugdevuren. Zo ontstond een nieuwe traditie: de strijd tussen Scheveningen en Duindorp. Die leeft enorm in de wijken.

En dat is het dilemma waarvoor burgemeester Krikke staat. Verbiedt ze de vreugdevuren, dan loopt ze het risico dat de rellen zich weer naar de wijken verplaatsen. Nieuwe afspraken maken met de bouwers over de hoogte of het bouwvolume lijkt ook niet aantrekkelijk. Zulke afspraken zijn de afgelopen jaren geregeld geschonden, net als dit jaar. Wat moet ze doen?

De Scheveningse fotograaf Dick Teske ­arriveert dinsdagochtend op de boulevard. Hij was hier vannacht ook, vertelt hij, en "het leek wel oorlogsgebied". Hij maakte onder andere een foto van een moeder met een kind van een jaar of vijf, rennend tussen de vuursnippers. "Je voelde de brandende kooltjes op je hoofd vallen", zegt hij. "Mensen wisten niet meer waar ze heen moesten.”

Teske is, net als veel anderen, van mening dat het zo echt niet langer kan. "Ik vond het altijd hartstikke leuk", zegt hij. "Maar nu is bewezen dat het niet meer kan. Als je pech hebt brandt het halve dorp af."

Schade na het uit de hand gelopen vreugdevuur. Beeld EPA
Een brandweerman probeert het vuur te doven. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234