Maandag 01/03/2021

Dolce vita in Watou

De Poëziezomer van Watou, die dit weekend voor de 27ste keer van start gaat, is luchtig. Zonder evenwel leeg te zijn. Met dank aan de Italiaanse curator en een dozijn dichters die ter hoogte van plusminus dezelfde breedtegraad wonen.

Door Ward Daenen

Watou l Niets wat het in dit West-Vlaamse dorp aan die schreve kan halen van het glooiende landschap en de wolken. Al komt de Nederlandse kunstenaar Job Koelewijn met zijn creatie aardig in de buurt. Zijn levensgrote tankstation van boekcovers (Sanctuary, 2007) draagt de hele editie.

In de kamers en stallen van Watou brengt bezieler Gwy Mandelinck al jaren poëzie en beeldende kunst samen. In het beste geval ontstaat er chemie tussen de twee, in het slechtste maken ze elkaar kapot.

Deze zomer haalt een lichte vorm van chemie de bovenhand. Rode draad is een versregel van de Nederlandse dichter Hans Faverey: "Een lek in het zwijgen: noise." Het parcours met vijf locaties slingert tussen dat zwijgen en die noise.

"Zwijg, heuvels", vermaant Geert van Istendael in Geografisch. "Dreig met uw kaken niet / de daken in uw okselholten, / beschaam vertrouwen in de ruigte niet." Het gedicht staat gedrukt op een van de 28 houten schrijnen die ophangen in de ruimtes. Je kunt die schrijnen openklappen en weer dichtvouwen. Ze doen denken aan een schoolbord, of aan ramen.

Je kunt zeggen: Watou opent vensters op gedichten. De schrijvers ervan zijn niet alleen Vlamingen en Nederlanders - we noemen Claus, Lucebert, Gruwez, Komrij en ook de jonge Saskia de Jong -, maar ook mediterrane poëten als Sbarbaro, Montale, Pessoa en Rimbaud.

De gedichten zijn op hun beurt vensters op hedendaagse kunst. Bijvoorbeeld op een installatie van de Zwitser John Armleder, die bestaat uit acht discobollen. Ze draaien rustig om hun as in een voormalige stal in het grensland. De bollen moeten het zonder disco stellen. Alleen de stem van Dirk Roofthooft slaat "een lek in het zwijgen". Hij leest Lucebert: "Ik draai een kleine mooie ritselende revolutie af / en ik val en ik ruis en ik zing." Ondertussen word je dronken van de draaiende lichtvlekken.

Roofthooft heeft ook de andere gedichten ingelezen, die via luidsprekers weerklinken. Zijn stem is de reisgenoot van de Watoubezoeker.

Zoals bij voorgaande edities koos Gwy Mandelinck voor de gedichten en vroeg hij een curator om de kunst te selecteren. Dit jaar was dat de Italiaanse museumdirecteur Giacinto di Pietrantonio. Mandelinck en Di Pietrantonio tekenen voor een overwegend luchtig ensemble. Noem deze Poëziezomer licht, maar niet leeg.

Goed, Jan Fabre kwam hier in Watou al sterker voor de dag dan nu met zijn kitscherige blauwe hoofd in een zandbak. In de plaatselijke kerk hangt het schilderij van Erik Schmidt dan weer hulpeloos in het ijle.

Tegenover de schoonheidsfouten staat een handvol sterke kunstwerken en gedichten. In de kerk is dat 'Voyelles' van Rimbaud: "A zwart, E wit, I rood, U groen, O blauw: vocalen, / Eens zal ik uw verborgen oorsprong openbaren." (Hoor ook hoe Roofthooft vooraleer hij begint te lezen een sigaret - of joint? - opsteekt.) Er zijn een paar puike video's te zien, onder meer van de Zuid-Afrikaan William Kentridge (The Tide, 2003) en de Amerikanen Bill Viola (First Dream, 1981) en Jimmy Durham (Stoning the Refrigerator, 1996, in combinatie met Geboorte van Charles Ducal).

Het schreeuwerigste werk is van de hand van de Nederlandse Nathalie Bruys, vorig jaar winnaar van de eerste Volkskrant Beeldende Kunst Prijs. Dat is niet kwaad bedoeld. Ze verfde het tuinhuis achter het Douviehuis knalgeel, hing er een megafoon op en zette er een micro bij. Alles staat gereed voor een kleine revolutie.

Dan is er de nieuwe installatie van Job Koelewijn. Met zijn tankstation van boekcovers zorgt de Nederlander voor het hoogtepunt van deze Poëziezomer. De op hout gemonteerde Divina commedia, Manet's Modernism, Het grote babyboek en honderden andere titels vormen het kleurrijkste tankstation ooit. Zelfs de slang van de benzinepomp is gemaakt van opgerolde boeken.

Een kunstwerk laat zich op veel manieren lezen. De toeschouwer kan er bij wijze van spreken verschillende gaten in slaan. Neem nu dit lek: boeken zijn benzine voor de geest. Als dat waar is, dan heeft het boek zelden betere reclame gekregen dan nu in Watou.

1 juli tot en met 9 september, www.poëziezomerswatou.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234