Woensdag 26/01/2022

Dokter Fuentes en Mister Hyde

Het bloeddopingnetwerk van dokter Eufemiano Fuentes heeft al zijn geheimen nog lang niet prijsgegeven. Bij de start van de Ronde van Spanje, vandaag in Malaga, blijft het dossier gehuld in mysteries. De Morgen baande zich een weg door de vreemdste kronkels in de affaire.

Door Jonas Coertjens

Van bij het begin van het onderzoek hebben de Guardia Civil, de Spaanse media en de Internationale Wielerunie (UCI) een knoeiboel gemaakt van die klantenlijst. De lijst met 58 namen waarvan altijd sprake is, bestaat officieel zelfs niet. De Guardia Civil heeft nooit de moeite gedaan om, naast de vele lijsten die in de media verschenen, een officiële lijst met verdachte renners vrij te geven. De lijsten die nu bestaan tellen, afhankelijk van de bron, 37 tot 50 namen. Hoe vervelend dat kan zijn, weet de Portugees Sergio Paulinho maar al te goed. In het dossier dat de UCI in handen kreeg, stond Paulinho enkel bij Fuentes genoteerd op een deelnemerslijst van zijn ex-ploeg Liberty Seguros voor de wedstrijden van dat seizoen. Van aantekeningen over dopinggebruik was geen enkel spoor. Toch kreeg Paulinho startverbod voor de Tour, nog voor zijn hele Astanaploeg naar huis gestuurd werd.

Tegen andere Libertyrenners, zoals Joseba Beloki en Allan Davis, zijn die bezwarende documenten er wel. Na de Tour werden zowel Beloki als Davis geschrapt door het Spaanse gerecht, terwijl de UCI beide renners toch nog op het matje wil roepen. "De brief die zij hebben ontvangen van het Spaanse gerecht zegt enkel dat ze niet meer juridisch vervolgd worden. Dat is niet hetzelfde als onze vervolging wegens dopinggebruik", verduidelijkt UCI-voorzitter Pat McQuaid. "Wij kunnen dus nog steeds disciplinaire maatregelen tegen die renners nemen." Voor het Spaanse gerecht zijn de renners sowieso quantité négligeable, want dopinggebruik was in Spanje op het moment van de feiten nog niet strafbaar.

Fuentes was de spin in een web dat vertakkingen had over heel Europa. Het Duitse en Italiaanse gerecht zijn op aangeven van hun Spaanse collega's al onderzoeken begonnen naar cellen die met Fuentes samenwerkten. In Duitsland leidde dat tot een razzia bij Markus Choina, een anesthesist die onder meer het verboden en pas sinds kort opspoorbare Synacthen illegaal aan Fuentes leverde. Ook in Frankrijk en Italië had Fuentes connecties. In Italië vallen meteen de namen van de meest omstreden 'preparatores' van de laatste vijftien jaar: Carlo Santuccione en Luigi Cecchini. Santuccione dook in 2004 in Italië al op in een onderzoek naar mogelijk dopinggebruik bij Ivan Basso, een klant van Fuentes. In een afgeluisterd telefoongesprek tussen Santuccione en Eddy Mazzoleni vroeg die laatste zijn dokter om dopingproducten voor hemzelf en zijn vriendin. De vriendin van Mazzoleni is Elisa Basso, de zus van Ivan. Cecchini gaf eerder al toe 'af en toe wat zaakjes te regelen' voor Fuentes in Italië.

Negentien codenamen op de documenten van Fuentes zijn nog altijd niet ontcijferd. Cowboy (2003), Valv. (Piti) (2004), Clasicómano (2006) en Clasicómano Luigi (2006) trekken de meeste aandacht. Vooral Valv. (Piti) laat weinig aan de verbeelding over. Alejandro Valverde, leider in de ProTour en topfavoriet voor de Vuelta, begon zijn carrière in 2002 bij het Kelme van ploegdokter Fuentes. Uit een verslag van de Spaanse krant As op 23 juni 2006 blijkt ook wie Piti is. Onder de titel 'Een dag met Alejandro Valverde' volgt een reportage ten huize Valverde. "Piti, een Duitse herder, heet ons welkom...", schrijft de journalist over zijn ontvangst. Ook Ivan Basso was bij Fuentes bekend onder de naam van zijn hond Birillo. Volgens de Italiaanse krant La Repubblica staat de codenaam Pavarotti voor 'de tenor van de spurt' Mario Cipollini.

De stormachtige carrière en de vreemde dood van Pantani blijven even raadselachtig als zijn band met de Spaanse wonderdokter. In het dossier schrijft de Guardia Civil: "De lettertekens PTNI, die horen bij het jaar 2002 in de programmering, lijken te duiden op de naam van Marco PANTANI." Terwijl de codenaam Valv. (Piti) een onoverkomelijk probleem blijkt, waagt het gerecht dus wel een berekende gok bij het ontcijferen van de lettercombinatie PTNI.

Op de achterzijde van document 131, dat bij PTNI hoort, staan achter de data 24/03 en 29/04 verschillende symbolen voor dopingproducten: epo, groeihormonen, insuline, Levothroid en IGF-1. Alle Italiaanse media melden dat wijlen hun wielergod in het voorjaar van 2003, en dus niet in 2002 zoals het officiële dossier aangeeft, bij Fuentes dopingproducten kocht. Dat seizoen pakte Pantani in zijn laatste Ronde van Italië uit met een vijfde plaats op de Monte Zoncolan. Zijn basis voor die prestatie had hij, net als in 2002, gelegd tijdens enkele trainingsstages en wedstrijden in Spanje.

Volgens de Guardia Civil werkte Fuentes met een onopspoorbare vorm van epo. "Van Dynepo beweerde men enkele jaren geleden ook dat het niet op te sporen was, maar dat gerucht bleek niet te kloppen", zegt dokter Peter Van Eeno van het Gentse dopinglab. "Het lijkt me onwaarschijnlijk dat je onopspoorbare vormen van epo kunt maken. bestaan. Dat is veel moelijker dan het maken van designeranabolen (zoals het onopspoorbare THG in de Balcoaffaire, JC)."

Het grootste mysterie hangt nog rond de 'poedertjes van Moeder Celestina', die Fuentes onder meer verkocht aan Jan Ullrich. Als een atleet dat poeder vermengt met zijn urinemonster, zou epo bij de controle niet meer op te sporen zijn. "Ik moet bekennen dat zo'n poeder inderdaad bestaat", zegt Van Eeno. "Het werkt enkel om epo te maskeren en wij kunnen het poeder zelf ook niet terugvinden. Sjoemelen is dus mogelijk." Meer ruchtbaarheid wil Van Eeno uiteraard niet geven aan het geheimzinnige poeder.

Die band heet Luis Pascua Piqueras, trainer van Oscar Pereiro en al jaren een rode draad in de sportieve carrière van Fuentes. Luis' broer Manuel is nog steeds de arts van de Spaanse atletiekfederatie en was begin jaren tachtig trainer van Fuentes, toen die op de 400 meter naar de Spaanse titel voor universitairen liep. Ook Fuentes' vrouw Cristina Perez was een pupil van Pascua Piqueras, toen ze betrapt werd op doping. Via Manuel kreeg Fuentes eerst een plaats als arts bij de Spaanse atletiekfederatie, een functie die hij later opgaf om op verzoeek van Luis Pascua Piqueras bij wielerploeg Orbea te komen werken. Eind jaren negentig doken Luis en Eufemiano opnieuw samen op bij Vitalicio.

Toen Pereiro op een dood spoor in zijn carrière zat, was het ook Alvaro Pino die hem onderdak gaf bij het beruchte Phonak. Pino had als teammanager bij Kelme met Fuentes gewerkt en liet ook bij Phonak zijn kopmannen Tyler Hamilton en Santiago Perez op individuele basis met de omstreden arts werken. Luis Pascua Piqueras heeft er trouwens een succesvolle Tour opzitten: zijn andere pupil Carlos Sastre werd vierde in de eindstand. Maar: Pereiro en Sastre worden niet genoemd in de affaire.

Het waren niet alleen wielrenners die de deur plat liepen bij Fuentes. In een interview begin juli gaf de arts zelf toe dat hij ook voetballers, tennissers en atleten begeleidde. Bij de voetballers ging het om spelers uit de eerste en tweede klasse van Spanje. Ook de atleten moeten toppers geweest zijn, want enkele gevonden bloedzakjes droegen data voor gebruik tijdens de afgelopen Europese kampioenschappen atletiek in Göteborg. Tot op de dag van vandaag is nog geen enkele andere sporter officieel genoemd in de hele affaire.

Gents dopinglab bevestigt: 'Er bestaat een poeder om epogebruik te maskeren'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234