Zondag 24/01/2021

Dodengang als symbool en metafoor

VPRO-documentaire over de laatste vijf Belgische overlevenden van de Eerste Wereldoorlog

Een Nederlandse omroep die een documentaire maakt over de Dodengang bij Diksmuide is op zich al merkwaardig. Het 'neutrale' Nederland hield zich immers zo ver mogelijk van de Eerste Wereldoorlog verwijderd. Maar de VPRO is altijd al een buitenbeentje geweest en bovendien is de documentaire tegelijk een hartverwarmend portret van stokoude mensen op de drempel van hun dood, mensen die dus letterlijk met hun eigen 'dodengang' bezig zijn.

Gedurende vier jaar was de Dodengang een vooruitgeschoven stelling van de Belgische verdediging aan de IJzer. Momenteel zouden nog vijf Belgische soldaten in leven zijn die ooit in de Dodengang gezeten. Regisseur John Appel is hen gaan opzoeken. Paul Ooghe is met zijn 99 jaar de jongste van de vijf. Hij was zestien toen hij in de loopgraven belandde. "Ik was er de 'kleine jongen', de jongste van het regiment." Maar hij gaat nog naar alle herdenkingsplechtigheden. Hij voelt zich daartoe verplicht, om hulde te brengen aan al zijn gesneuvelde kameraden. Ook houdt hij een vurig pleidooi voor België, want daarvoor hebben ze zeventig jaar geleden gevochten, "en niet voor de Vlamingen, Brusselaars of Walen".

"Ik denk meer aan de oorlog dan vroeger", zegt de 101-jarige dominee Antoon Visser. "Aan het front was ik bang om een been of een arm te verliezen, maar doodgaan, neen, een kogel in de borst en het is gedaan", zegt hij. De grootste droom van de 101-jarige Hein Dasseville, een gewezen zeeman, is het jaar 2000 halen, want zo zal hij in zijn leven in drie eeuwen terechtgekomen zijn. "In de loopgraven werd er veel gezongen", zegt Dasseville, "en we hoorden de Duitsers ook zingen. Maar dromen deden we niet, of het zou wel over de ratten moeten geweest zijn die 's nachts over ons liepen."

De 104-jarige Victor Pelgrims komt nog nauwelijks uit zijn bed en wordt nauwlettend in de gaten gehouden door zijn twee, ook al hoogbejaarde kinderen. "Veertig kogels in tien minuten", zo herinnert hij zich zijn verblijf in de loopgraven. De oorlog is iets vreselijks. Dat kan ik niet uitleggen", waarna hij opnieuw naar bed wordt gebracht. Op het tempo van deze stokoude mannen sleept deze documentaire over de laatste levende getuigen van de Grote Oorlog zich voort. (LB)

Dodengang Zondag Ned 3 21.15

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234