Donderdag 20/02/2020

'Documentaires kunnen ook zonder talking heads'

Dat documentaires ook zonder Canvas een bestaansreden hebben, bewijst het Leuvense filmfestival Docville. Liefhebbers van talking heads wezen gewaarschuwd: Docville wil vooral de andere, cinematografische documentaire onder de aandacht brengen. Van freudiaanse gedachtekronkels in The Pervert's Guide to Cinema tot rock-'n-roll in Glastonbury.

Door Geert Zagers

LEUVEN l 'Er zit opnieuw leven in de docubrouwerij', zegt Johan Van Schaeren, coördinator van Docville. Sinds Michael Moore met zijn Fahrenheit 9/11 het Filmfestival van Cannes veroverde, vindt ook het publiek de weg terug naar het grote scherm voor een portie non-fictie.

Docville startte vorig jaar met een bescheiden editie. "Een geslaagde test", noemt Van Schaeren het. "Het publiek vond zijn weg sneller dan we gedacht hadden." Dit jaar is Docville terug, groter, met een tweede filmzaal in het kunstencentrum STUK, en met naast een prijs voor de beste buitenlandse documentaire ook een Belgische competitie. Daarnaast mogen De Morgen-recensent Jan Temmerman, regisseur Lode Desmet en Maria Tarantino beslissen welke jonge filmmaker met het Beste Debuut naar huis gaat.

Het succes van de eerste editie verbaasde Van Schaeren niet. "De laatste jaren leeft er opnieuw iets in de documentairewereld", zegt hij. In het spoor van Michael Moores successen vonden ook non-fictiefilms als Super Size Me en March of the Penguins hun weg naar het grote scherm. Documentaires zonder pratende hoofden, die aantoonden dat een docu best wel sexy mag zijn, en niet noodzakelijk objectief, functioneel en hyperactueel.

En dat een documentaire niet moet wachten tot Canvas zendtijd vindt, maar zelf zijn weg naar het witte doek zoekt. "Documentaires over Irak of de Israëlisch-Palestijnse kwestie lokken geen volk - daar is al een overload van op televisie. Maar er zijn genoeg docu's die wel een publiek naar de filmzaal kunnen lokken." Precies dat wil Docville bereiken: geen staalkaart van het genre aanbieden, maar met een originele programmering filmliefhebbers warm maken om de andere documentaire in een bioscoopzaal te komen bekijken.

Welke documentaires dat dan zijn? "Auteurfilms die de stempel van de regisseur dragen. Documentaires die verrassen. Verhalen die je vastgrijpen", zegt Van Schaeren. Zo is er Black Sun, een documentaire over een schilder die na een brutale overval blind werd. Een dik uur lang is hij aan het woord over woede en pijn, zonder dat iemand een vraag stelt. Verwacht ook geen reconstructies of gesprekken met dokters of familieleden, wel poëtische beelden van steden en straten die zijn tekst begeleiden. Of hoe een documentaire ook cinema kan zijn.

Een andere opvallende naam is Loose Change, waarvan Canvas eerder deze zomer een fragment toonde. Een film zonder noemenswaardig budget, gemaakt door Amerikaanse studenten die proberen te bewijzen dat de aanslagen op 9/11 een complot van de Amerikaanse regering zijn. Opvallend: de film werd verspreid via het internet, enkele miljoenen keren gedownload en zo opgepikt door de andere media. "Het typevoorbeeld van de nieuwe documentaire, die zich naast het traditionele tv-circuit begeeft", zegt Van Schaeren. "Je moet niet akkoord zijn met wat er in de film gezegd wordt om hem grensverleggend te vinden."

Ook aan docu's die gewoon een straf verhaal brengen, is er geen gebrek. Zo is er Last Supper, waarin wereldwijd het laatste avondmaal van ter dood veroordeelden onder de loep wordt genomen, of Plagues & Pleasures on the Salton Sea over de teloorgang van een kunstmatige Amerikaanse zee. "Fascinerende verhalen, maar ook visueel heel sterk. In Last Supper zie je bijvoorbeeld een Texaanse vijftiger uitgebreid staan frituren voor de laatste maaltijd van zijn medegevangene. Pakkend hoe hij zijn tijd neemt om te koken - het is het enige dat hij nog heeft in het leven."

Docville heeft zijn eigen gezicht gevonden tussen de filmfestivals, en dat zal de komende jaren nog wel zo blijven. "We blijven zeker doorgaan. Op termijn hopen we het festival nog te kunnen uitbreiden. In den beginne was er geen initiatief in de documentairewereld, net zoals enkele jaren geleden niemand iets gaf om kortfilms. Nu is er om de twee weken haast een kortfilmfestival. Zo zie je maar."

Docville, van 27 september tot 3 oktober in Cinema Zed in het Leuvense STUK. Voor meer info: www.docville.be.

Coördinator Johan Van Schaeren: 'Docville brengt fascinerende verhalen die vaak ook visueel heel sterk zijn'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234