Maandag 17/02/2020

Documentaire 'Alphabet' wil onderwijs nieuw leven inblazen

Op Docville in Leuven is de Oostenrijkse documentairemaker Erwin Wagenhofer een van de eregasten. Hij komt er vanavond zijn nieuwste film Alphabet voorstellen, het derde deel van een trilogie die over de crisis in de wereld gaat.

Deel 1 van Wagenhofers trilogie ging over de voedselmarkt en heette We Feed the World (2005); deel 2, Let's Make Money (2008), ging over het geld in de wereld; en de trilogie eindigt met waar het allemaal begint: opvoeding en onderwijs.

Dat Erwin Wagenhofer zelf kinderen heeft, is niet de reden waarom zijn aandacht naar het onderwijs uitging. "Ik heb twee dochters. Ze zijn intussen afgestudeerd aan traditionele scholen. Mijn vrouw en ik hebben dezelfde fout gemaakt als zovele ouders, en niet nagedacht over mogelijke alternatieven.

"Maar het zijn niet mijn dochters die me ertoe hebben aangezet om over het onderwijs na te denken. Ik zie gewoon dat alle wereldleiders, alle financiële leiders ook, van de beste scholen komen - Cambridge, Oxford en noem maar op - en ik vraag me af wat ze daar geleerd hebben. Want uiteindelijk leiden ze ons van de ene crisis naar de andere. Mijn film gaat niet zozeer over het onderwijs, maar wel over de mentaliteit in onze maatschappij. Alles draait om geld. En we brengen onze kinderen groot opdat ze veel geld zouden kunnen verdienen. Terwijl geluk het doel zou moeten zijn.

"Je begint een mentaliteitsverschuiving te merken. Er zijn in ieder geval alternatieven. Ik laat er ook enkele zien in mijn film. Als mens zijn we het probleem en de oplossing. Ik voel dat de volgende generaties met oplossingen op de proppen zullen komen."

Puur economisch

De oplossingen lijken momenteel niet uit China te komen, ook al scoort het onderwijs daar uitstekend, volgens bepaalde graadmeters. En dat is was meteen ook de reden waarom Wagenhofer zijn film daar begint.

"Ik ben vertrokken van het westerse opvoedingssysteem. China doet nu wat wij al die jaren hebben gedaan, maar gaat nog veel verder. Studenten wordt er werkelijk gedrild. Met succes zou je kunnen zeggen, want volgens de recente Pisa-tests behaalt het Chinese onderwijs de beste resultaten. De Pisa-test (Programme for International Student Assessment) is een internationaal vergelijkend onderzoek, dat wordt uitgevoerd onder auspiciën van de OESO, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling. Maar China is niet eens geïnteresseerd in de resultaten van dat onderzoek, want het land is helemaal geen lid van de OESO. En die resultaten zijn slechts gebaseerd op onderzoeken in elitescholen in slechts twee steden, in Shanghai en Hongkong. Dat hele onderzoek is eigenlijk een puur economisch model, dat er alleen gekomen is doordat de OESO er in de jaren 90 achter kwam dat er in de onderwijsindustrie veel geld te verdienen viel. En dus doen ze nu wat de ratingbureaus of kredietbeoordelaars doen met de banken.

"In 2003 kreeg het onderwijssysteem in Oostenrijk een vernietigende beoordeling van de OESO en sprak men van de 'PISA-shock'. Er volgde een studie van 800 bladzijden van de minister van Onderwijs en tien jaar later volgde er een analyse om te zien in welke mate we er op vooruitgegaan waren. En blijkt dat er waanzinnig veel geld in het onderwijs is gepompt, maar dat onze studenten er niet gelukkiger op geworden zijn. De rijken zijn alleen maar rijker geworden en de armen zijn armer. Maar niemand is gelukkiger. Zelfs de rijken worden niet gelukkig van al hun geld. Dus moet je je gaan afvragen of dat economische model niet verkeerd is.

"We moeten dringend de verbeelding gaan gebruiken die het onderwijs al jaren dood tracht te maken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234