Vrijdag 05/03/2021

Doctoraalstudie legt grote verschillen tussen Vlaamse en Franstalige kranten bloot

Belgische kranten schipperen tussen twee beelden: asielzoeker als hulpbehoevend slachtoffer of als bedreigende indringer

Met kerst worden asielzoekers sympathieke slachtoffers

Terwijl de Franstalige kranten en De Morgen asielzoekers eerder als slachtoffer beschrijven, stellen de meeste Vlaamse kranten kandidaat-vluchtelingen de ene dag voor als indringer en de andere dag als hulpbehoevende. Alleen tijdens de kerstdagen overheerst het slachtofferbeeld in de Vlaamse pers. Dat blijkt uit het doctoraal proefschrift van communicatiewetenschapper Baldwin Van Gorp (Universiteit Antwerpen).

Brussel

Eigen berichtgeving

Koen Vidal

In samenwerking met twaalf medewerkers bestudeerde Van Gorp in totaal 1.489 artikelen die verschenen in acht Belgische kranten, tijdens twee verschillende periodes: van oktober 2000 tot augustus 2001 en van september 2002 tot augustus 2003.

Van Gorp kwam tot de conclusie dat journalisten de asielthematiek vanuit bepaalde invalshoeken benaderen. Een veelvoorkomend beeld is dat van de asielzoeker als hulpbehoevend slachtoffer. Van Gorp: "De asielzoeker wordt dan een kwetsbaar, hulpbehoevend personage dat sympathie oproept en niet bij machte is om zichzelf te helpen. Een tweede dominant beeld is dat van de indringer waarbij asielzoekers worden voorgesteld als barbaren die een bedreiging vormen voor onze cultuur en onze welvaartsstaat."

In het onderzoek valt vooral op dat de Franstalige kranten en De Morgen vaker met het slachtofferperspectief werken. "In Franstalig België en in De Morgen zijn asielzoekers sneller arm en hen terugsturen zou allicht hun dood of vervolging betekenen. Deze kranten leggen de verantwoordelijkheid voor het asielvraagstuk significant meer bij de overheid. De meeste Vlaamse kranten passen het slachtoffer- en het indringerbeeld min of meer in gelijke mate toe. Zo verwijzen de geanalyseerde Vlaamse kranten meer naar 'overlast' dan de Franstalige pers en naar het idee dat asielzoekers te wantrouwen zijn. In Het Laatste Nieuws en Gazet van Antwerpen heeft het 'indringerframe' de bovenhand. Gazet van Antwerpen is bovendien de krant die het 'slachtofferframe' het minst toepast van alle onderzochte kranten."

Misschien het opmerkelijkste resultaat van Van Gorps onderzoek is dat de Vlaamse kranten tijdens de kerstperiode hun beeld van de asielzoeker bijsturen. "Bijna alle kranten publiceren dan 'pakkende' reportages over noodlijdende asielzoekers. Niet zelden worden de zaken in die periode veel dramatischer voorgesteld dan ze in werkelijkheid zijn. Zo stootte ik op een foto van twee asielzoekers die in de wachthal van de Dienst Vreemdelingenzaken gewoon naast elkaar zitten: 'Deze twee mensen zoeken steun bij elkaar', luidt het onderschrift. En in diezelfde periode verschijnt een foto van een asielzoekster met als titel: 'Tranen', terwijl op de foto geen traan te zien is. Na de jaarwisseling slaat in sommige kranten het beeld radicaal om. Treffendste voorbeeld daarvan is een foto die in de Gazet van Antwerpen stond van een jonge man met een deken. Onderschrift: 'Wij konden geen kant meer uit, vandaar deze wanhoopsvlucht.' Precies een week later verscheen een bijna identieke foto van diezelfde man maar dan met het volgende onderschrift: 'Zo'n EU-paspoort is goud waard voor een crimineel.' De ene week was de man een held, de andere een crimineel."

Van Gorp merkt op dat er vaak een enorm verschil is tussen de manier waarop kranten over asielzoekers berichten en de werkelijkheid. "Nieuws is geen weergave en zeker geen reflectie van de werkelijkheid. Nieuws wordt geconstrueerd. Het nieuws gaat steeds over een beperkte selectie van een zeer groot aantal elementen. In die zin is het beeld van de neutrale en objectieve journalist natuurlijk een mythe."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234