Woensdag 05/10/2022

InterviewHuisarts Dirk Devroey

Do’s-and-don’ts op reis: professor Dirk Devroey geeft tips tegen voedselvergiftiging

'Vermijd kraanwater', aldus professor Dirk Devroey (VUB) Beeld STEFAAN TEMMERMAN/Getty Images
'Vermijd kraanwater', aldus professor Dirk Devroey (VUB)Beeld STEFAAN TEMMERMAN/Getty Images

Als je op reis al eens een voedselvergiftiging hebt opgelopen, ben je zeker niet alleen. ‘In andere landen is het risico hoger, omdat er bacteriën en virussen circuleren in voeding waarvoor wij niet immuun zijn’, vertelt Dirk Devroey, huisarts en professor huisartsgeneeskunde aan de VUB. Hoe kan je het voorkomen? En wat doe je als je toch ‘iets verkeerds’ hebt gegeten?

Isabelle Vandenberghe

Eerst en vooral wil professor Devroey een misverstand uit de wereld helpen. “In de volksmond verwijst men vaak naar voedselvergiftiging terwijl men een voedselinfectie bedoelt”, zegt hij. “Voedselvergiftiging loop je op als je vergiftigd bent door toxische stoffen die per ongeluk in het voedsel zitten. Door bijvoorbeeld vliegenzwammen of vlierbessen te eten, kan je heel ziek worden of zelfs sterven. Meestal bedoelt men een voedselinfectie door het eten of drinken van voedsel met ziekmakende micro-organismen, zoals bacteriën, virussen, schimmels of parasieten. Soms word je ziek door de kiemen zelf, soms door de toxische stoffen die ze afscheiden. Belangrijk om te weten is dat die ziekmakende stoffen niet alleen in bedorven voedsel zitten, maar ook in verse voeding.”

null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Als zelfs verse voeding je ziek kan maken, hoe weet je dan of iets veilig is om op te eten?

“Honderd procent zeker ben je nooit, maar er zijn wel factoren die op een hoger risico kunnen duiden. Vaak zeggen mensen: ‘Ik ben op reis geweest en denk dat ik iets verkeerds gegeten heb.’ In onze buurlanden is het risico daarop echter beperkt. In Afrikaanse, Zuid-Amerikaanse of Aziatische landen maak je meer kans. Kraanwater vormt in die regio’s vaak al een probleem voor ons, omdat er bacteriën en virussen in circuleren waarvoor wij niet immuun zijn, maar de lokale bevolking wel. Op zich gaat het om banale kiemen waarover je je geen zorgen hoeft te maken, maar je kan er wel diarree of buikkrampen van krijgen.”

“Rauw voedsel kan dan weer risicovol zijn door de aanwezigheid van de salmonella- en listeriabacterie, zeker bij warme temperaturen. Ook de botulismebacterie, die vooral op bedorven voedsel zit, komt regelmatig voor en kan leiden tot ernstigere ziektesymptomen zoals spierverlamming. Opgewarmde pasta en rijst kunnen dan weer besmet zijn met Bacillus cereus, wat ernstige diarree kan geven. Maar soms komen er geen kiemen of toxische afvalstoffen aan te pas, en hebben mensen gewoon te veel gegeten en/of voeding gegeten die ze normaal niet eten. Ook dan kan je last krijgen van diarree of buikkrampen.”

Dirk Devroey, huisarts en professor huisartsgeneeskunde aan de VUB. Beeld VUB
Dirk Devroey, huisarts en professor huisartsgeneeskunde aan de VUB.Beeld VUB

Welke symptomen kan je linken aan een voedselinfectie?

“De meest voorkomende zijn problemen met je maagdarmstelsel: diarree, buikkrampen, braken, ... Koorts en hoofdpijn kunnen ook optreden. Bij ernstige voedselinfecties begin je mogelijk te ijlen of kamp je met bloederige diarree, spierpijnen, spierverlamming, ... Meestal merk je de gevolgen van een infectie binnen één tot drie dagen, en verdwijnen de symptomen vanzelf weer na enkele dagen. Als dat niet zo is of je hebt zeer ernstige klachten zoals bloederige diarree of spierverlamming, neem je het best meteen contact op met de huisarts.”

Wat helpt om de symptomen te verlichten?

“Bij problemen met het maagdarmstelsel is het belangrijk om vochtverlies te beperken en gehydrateerd te blijven. Voor een gezonde volwassene is vochtverlies doorgaans niet risicovol, maar voor bejaarden en jonge kinderen kan het tot een ziekenhuisopname leiden. Soms redeneren mensen: ‘Als ik niet drink, verdwijnt de diarree sneller’. Dat kan kloppen, maar je bent wél volledig uitgedroogd, wat nefaster is. Drink dus veel plat water op kamertemperatuur.”

“Spuitwater of ijskoud water drinken is een minder goed idee, omdat die dranken het maagdarmstelsel nog meer irriteren en tot meer darmkrampen leiden. Een zoutoplossing zoals ORS (rehydratatiemiddel voor baby’s en jonge kinderen, red.) kan ook soelaas bieden. Wie dit niet bij de hand heeft, kan ook overleven met cola en een zak zoutchips: hierin zitten zouten, suikers en vocht om je er weer bovenop te helpen. Sportdranken met zouten kunnen eventueel ook.”

Niet alleen op reis, maar ook thuis kan je een voedselvergiftiging oplopen. Hoe kan je dit voorkomen?

“Op reis vermijd je best kraanwater, ijsblokjes in dranken, rauw voedsel en koude buffetten. Thuis is het vooral opletten met voeding die lange tijd in de zon heeft gestaan. Vlees voor de barbecue haal je best pas uit de frigo wanneer je het bakt: zo voorkom je dat kiemen zich razendsnel kunnen vermenigvuldigen op je stukje vlees. Ook met pastasauzen ben je beter voorzichtig: een saus urenlang op een zacht vuurtje laten pruttelen, maakt dat het een ideale omgeving is voor bacteriën om zich snel te vermenigvuldigen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234