Maandag 06/04/2020

'Dju, we hebben de verkeerde Bart De Wever laten komen'

Van Volksunie naar NVA naar NV-A naar N-VA: het was in het najaar van 2001 een loodzware bevalling. Tien jaar later is de partij de grootste van het land en is zelfs Bokrijk te klein voor haar verjaardagsfeest. De tijd vliegt. Een trip 'down memory lane', terug naar de pioniersdagen toen zelfs zijn bloedeigen partijgenoten niet wisten wie Bart De Wever was.

CD&V heeft de G4, de Volksunie had in 2001 de Bende van Vier: Geert Bourgeois, Frieda Brepoels, Karel Van Hoorebeke en Danny Pieters, vier parlementsleden die weigerden de Lambermontakkoorden te tekenen. Ze wilden de Volksunie opnieuw een hardere Vlaamse koers laten varen. Weg van de wollige verruimingsoperaties à la ID21 en consorten. Maar met zijn vieren spring je niet ver, daarom hadden ze in het grootste geheim de Oranjehofgroep opgericht.

In het partijbureau van de Volksunie zat toen een zekere Bart De Wever. Een jonge geschiedenisassistent aan de universiteit, bijzonder getalenteerd en naar verluidt ook een hevig tegenstander van de richting die Bert Anciaux de partij had uitgestuurd. Van Hoorebeke kreeg de opdracht die De Wever uit te nodigen op een bijeenkomst van de Oranjehofgroep. In de allergrootste discretie uiteraard, de partijtop mocht het bestaan van de groep onder geen beding ontdekken. Zo kwam de nieuweling terecht op een vergadering van de Oranjehofgroep, zonder een idee te hebben van waar en bij wie hij nu precies beland was. Spannend.

Maar toen Brepoels arriveerde en de jongste aanwinst van de Oranjehofgroep aan tafel zag zitten, trok ze bleek weg. Ze nam Van Hoorebeke apart. "Karel, dat is helemaal Bart De Wever niet." Van Hoorebeke ging ervan uit dat hij De Wever had uitgenodigd, maar had eigenlijk Geert Verdoodt aan de mouw getrokken. Verdoodt, die eerder naar de strekking-Anciaux neigde. Na telefonisch crisisoverleg met Bourgeois, die samen met Weyts nog onderweg was, werd de vergadering net op tijd afgeblazen. "We hebben toen wel even gevloekt", zucht Weyts. "Dju, de verkeerde Bart De Wever."

"Het waren andere tijden", lacht Brepoels. "Nu is De Wever met voorsprong de populairste politicus van het land, maar toen wisten zelfs zijn medestichters amper wie hij was. De Wever had in 2001 wel maar een derde van zijn huidige omvang, hij viel minder op (lacht). Laat me die verzachtende omstandigheid inroepen."

De streepjesdiscussie

Toen de twee verschillende clans in de Volksunie onmogelijk nog door één deur konden, moesten de leden beslissen over de toekomst van de partij. De discipelen van Bourgeois haalden het in de erfenisstrijd van de Toekomstgroep rond Anciaux en de middengroep Niet Splitsen van Johan Sauwens. "We haalden 47 procent, maar het wedstrijdreglement schreef voor dat alleen wie minstens vijftig procent haalde de partijnaam mocht blijven gebruiken", herinnert kamerlid Ben Weyts, toenmalig rechterhand van Bourgeois, zich. "We wonnen wel het grootste deel van de partijkas en het hoofdkwartier aan het Barricadenplein, dat we overigens meteen moesten verkopen omdat we geen geld hadden om het te renoveren."

"Ik heb echt gevloekt dat we niet genoeg stemmen hadden om de naam Volksunie verder te laten leven", blikt Bourgeois terug. "Maar de meesten deelden mijn mening niet, ze vonden dat de partijnaam besmet was." Een afgeleide van de Volksunie mocht ook niet, voorstellen als 'Vlaamse Unie' (VLU) sneuvelden aan de brainstormtafel. "Ik opperde iets met 'Vrij'", legt Weyts uit. "Ik wilde vooral geen lelijke afkortingen, zoals CD&V en sp.a die toen net van naam veranderd waren. Maar ik verloor het pleit."

Vlaamse Alliantie dan maar. "VA, daar kon ik nog net mee leven", aldus Bourgeois. "Maar om een of andere reden is daar die 'N' dan nog bijgekomen. Ik moet toegeven dat we toen echt ongelooflijk amateuristisch bezig waren." Brepoels meent zich te herinneren dat het De Wever, ondertussen al iets bekender bij zijn medestichters, was die de 'Nieuwe' voor 'Vlaamse Alliantie' zette. Klopt niet, countert de huidige sterke man. "Ik herinner me alleen een discussie of het nu 'Nieuw' of 'Nieuwe' moest worden, waar ik 'Nieuw' heb doorgedrukt." De Wever haalde één letter uit de partijnaam. "Maar dat is dan ook alles."

De Nieuw Vlaamse Alliantie stuitte op een ander probleem. De website www.nva.be was al geregistreerd door een NV wiens naam niemand nog weet en nu niet meer bestaat. Slimme marketingjongens kwamen met de oplossing: een streepje. Alleen was er grote onenigheid over waar dat streepje dan wel moest komen. Tussen de N en de V, vond het ene kamp. Nee, tussen de V en de A. Een paar heroïsche discussies later was de NVA verveld tot N-VA. Al zijn er intern zelfs vandaag de dag nog altijd mensen die het per abuis wel eens over de NV-A hebben. Weyts, droog: "Tja, dat komt ervan met zo'n lelijke naam."

Traantjes

Op het eerste partijcongres van de kersverse N-VA komen 1.400 mensen opdagen. De zaal in het Gentse congrescentrum is te klein, tot grote verrassing van zowel de partijpioniers als de pers. Voorzitter Bourgeois presenteert zijn N-VA als "het syndicaat van het Vlaams belang". Het Vlaams Belang was toen nog gewoon het Vlaams Blok, achter die uitspraak moet dus vooral niets gezocht worden.

Bourgeois maakt zich sterk dat de N-VA op termijn kan uitgroeien tot een partij die 15 procent waard is bij verkiezingen. "Dat was een doelstelling op lange termijn. (fijntjes) Die vijftien procent was mijn prognose van waar we in 2011 zouden staan." Journalisten lachen de N-VA-voorzitter subtiel uit, marktonderzoeken bewijzen dat een autonome Vlaams-nationalistische partij niet levensvatbaar is.

"Of we toen zelf geloofden in die ambitie?" De Wever twijfelt. "Ik heb altijd geloofd dat we het inhoudelijk in ons hadden om veel mensen aan te spreken. Maar als geboren pessimist was ik verre van zeker of het ook effectief zou lukken. Maar kijk."

"Voor de pioniers die er toen al bij waren, is het toch extra speciaal dat we nu de grootste partij van Vlaanderen zijn", vindt Bourgeois. "Je merkt toch dat er toen echt een band is gesmeed, dat er in 2001 iets heel speciaals is gebeurd. We hebben met een klein groepje mensen alles gegeven, zwarte sneeuw gezien, maar we hebben onze eigen verwachtingen ruimschoots overtroffen. Na onze verkiezingsoverwinning vorig jaar heb ik tranen gelaten. Nochtans echt niet mijn stijl, maar ik kon ze echt niet tegengehouden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234