Maandag 08/03/2021

'Django gaat recht naar je lijf'

Django Reinhardt mag dan onbekend zijn bij het grote publiek, hij wordt wereldwijd verafgood door een gepassioneerde schare volgelingen. Elk jaar stromen eind juni enkele duizenden mensen uit de hele wereld samen in het Franse dorp Samois-sur-Seine om de in België geboren zigeunergitarist muzikaal te eren.

We spreken 1951. Jean-Baptiste 'Django' Reinhardt, de wondergitarist met twee kreupele vingers, heeft er een Amerikaanse tournee opzitten met de grote Duke Ellington. Die is niet verlopen zoals hij gehoopt had. Django wilde zijn Europese succesjaren nog eens overdoen aan de overkant van de grote plas, maar een en ander is in het honderd gelopen, onder meer omdat de gitarist het niet altijd even nauw neemt met gemaakte afspraken.

Django trekt zich terug in Samois-sur-Seine, ten zuidoosten van Parijs. De bossen van Fontainebleau inspireren hem om, na decennia van rock-'n-roll avant la lettre, op retraite te gaan en zich toe te leggen op de schilderkunst. Hij betrekt een huisje vlak bij de waterkant en woont er enkele jaren in relatieve stilte, tot hij op 16 mei 1953 een hersenbloeding krijgt en sterft. Hij is dan 43 jaar.

In 1968, vijftien jaar later, gedenken liefhebbers en familieleden Django met een muzikale hommage. Het duurt tot 1979 voor de samenkomst aan zijn graf uitgroeit tot een jaarlijks festival. Daarbij zijn vooral de manouchezigeuners prominent aanwezig, Django's clan uit Duitsland, Nederland, Frankrijk, Italië. Brillantine in het haar en getrimde lipsnorretjes, de vrouwen met donker opgemaakte ogen en lange rokken. Vooral zij schitteren, niet het minst muzikaal, op dit feest ter ere van hun voorvader. Django's kleinzoon David staat hier bijna elk jaar op de planken, en dikwijls tekenen ook virtuoze zigeunergitaristen als Fapy Lafertin (uit Gent), Patrick Saussois (uit Frankrijk) en Stochelo Rosenberg (uit Nederland) present.

Ziel en lichaam

Het Festival de Jazz Django Reinhardt is een vreemde eend in de bijt der zomerfestivals. Geen stoffige koeienwei zonder spatje schaduw, geen geïmproviseerde megacampings waar je in het plasspoor van je buren slaapt. Geen tien podia die te pas en te onpas door elkaars geluidsgrens breken. 'Samois' is kleinschalig en tegelijkertijd een totaalervaring.

Het gaat hier dan ook niet om vrijblijvende liefhebberij. Veel Djangofans grijpen zelf naar de gitaar, accordeon, viool of klarinet om de muziek van hun held te leren spelen. Jong en oud, zigeuner en niet-zigeuner, blank of niet, iedereen vindt elkaar in opzwepende jamsessies in het festivalpark, op de kampeerplaatsen, in het uit natuursteen opgetrokken dorp, en in de bars aan de oevers van de Seine, die Django zo graag frequenteerde.

Hoe het komt dat Django's muziek mensen zo extatisch maakt, ongeacht afkomst of leeftijd? "Django is pure emotie", zegt Parijzenaar Thierry (40). "Hij hoefde geen tien noten per seconde te spelen, maar plaatste de juiste noot op het juiste moment. Er zijn niet veel muzikanten die het op dat vlak beter doen dan hij. Velen willen gewoon de snelste zijn, terwijl het daar niet om gaat." Violiste Ashley (25) uit de VS valt in: "Het is die swing van hem. Niemand kon ritmisch zo opzwepend klinken. Dat gaat recht naar je lijf. Maar hij speelde ook poëtisch. Django's muziek is voer voor ziel én lichaam."

Wie hier een keer komt, komt het volgende jaar terug. Mét vrienden, die het jaar daarop weer nieuwe vrienden meelokken. Samois is een feest van herkenning. En zo vergaat het zowat iedereen hier. David (60) uit Groot-Brittannië: "Dit festival is een verslaving. De omgeving, de mensen, de muziek, daar ga je van houden. Ik kom hier al meer dan tien jaar. En iedereen die hier komt, komt terug."

Balkanprins

's Avonds treedt Goran Bregovic aan en de vlam slaat in het park. Er is een tijd van luisteren en een tijd van feesten, en dat is wat er gebeurt bij de Balkanprins. Nadat de laatste trompettonen zijn weggestorven, trekken we naar de bars aan de Seine, waar opzwepende jamsessies de nachtuilen aantrekken die er maar niet genoeg van krijgen. In Chez Fernand, Django's oude stamcafé, zien we een zigeunerjongen van een jaar of tien spelen alsof zijn leven ervan afhangt. Begeleid door oudere zigeuners dansen zijn vingers soepel over de snaren. Le nouveau Django est arrivé? Wat er ook van zij, voor de mensen hier is Django's zigeunerjazz niet zomaar muziek, maar, toch zeker voor een week, niets minder dan een manier van leven.

Festival de Jazz Django Reinhardt, tot en met zondag 26 juni in Samois-sur-Seine, Frankrijk. Met o.m. Avishai Cohen, Thierry 'Titi' Robin en David Reinhardt. www.festivaldjangoreinhardt.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234