Zondag 05/07/2020

Diva Ute Lemper brengt geesten van Piazzolla, Brel en Piaf samen

Zangeres en theaterdiva Ute Lemper mag bij het grote publiek dan niet zo bekend zijn, bij liefhebbers van musical en cabaret klinkt haar naam als een klok. Deze rasartieste, vooral beroemd om haar vertolking van het repertoire van Kurt Weill, staat op 16 januari op het podium van de Brugse stadsschouwburg. Wietske Vos

Als dochter van een operazangeres kreeg Ute Lemper (49) muziek met de paplepel ingegoten. Haar jeugd in het Duitse Münster stond vooral in het teken van popmuziek en Amerikaanse jazz. Als vijftienjarige zong ze al 'Night and Day' en andere populaire klassiekers in jazz- en pianobars, vastbesloten het te maken als zangeres. En dat is haar aardig gelukt: ze brak internationaal door met haar eigenzinnige interpretaties van Berlijnse cabaretliederen en het oeuvre van Bertolt Brecht en Kurt Weill.

Later verwierf ze een heuse vedettenstatus met rollen in musicals als Peter Pan, Chicago, Cats en Cabaret in Wenen, Berlijn, Parijs, Londen en New York. Maar dat zijn maar enkele aspecten van Lempers artistieke bezigheden. Ze bewandelt ook meer avontuurlijke paden, zoals muzikale, 'kruisbestuivende' samenwerkingen met Michael Nyman, Tom Waits, Elvis Costello, Nick Cave, Stephen Sondheim en Luciano Berio. Ook heeft ze een aantal filmrollen op haar cv staan, werkte ze samen met danseres en choreografe Pina Bausch, bracht ze een autobiografie uit en bokste ze theaterprogramma's met eigen nummers in elkaar.

Live iPod

Toch blijft Lemper teruggrijpen naar het repertoire dat haar doorbraak betekende. In alle shows waarmee ze op dit moment toert, neemt het duo Weill en Brecht een prominente plaats in. In Brugge brengt ze Last Tango in Berlin, waarin ze werk van onder anderen Astor Piazzolla, Jacques Brel, Edith Piaf, Kurt Weill en Marlène Dietrich aaneenrijgt tot een consistent verhaal. Zelf vindt Lemper deze voorstelling het meest geschikt voor een publiek dat nog niet zo vertrouwd is met haar werk. "Last Tango in Berlin is de meest toegankelijke en tegelijk de meest intimistische van mijn shows", zegt ze aan de telefoon vanuit New York, waar ze woont. "De begeleiding is beperkt tot piano en bandoneon - een soort accordeon - zowat de meest pure vorm van performance. Het maakt de show als het ware transparant, alleen de essentie blijft over. En die essentie toont aan hoe fragiel en kwetsbaar de mens eigenlijk is."

Last Tango in Berlin is ook de voorstelling die Lemper het nauwst aan het hart ligt. "Ze omspant een breed en gevarieerd repertoire, van de roots van het Berlijnse cabaret over Franse chanson tot de Argentijnse tango. Door mijn Duitse afkomst hou ik erg van het Berlijnse repertoire, maar ook voor het Franse deel van mijn show - met nummers van Leo Ferrer, Edith Piaf en de door Frankrijk geadopteerde Belg Jacques Brel (lacht) - heb ik een zwak. Ik heb immers een tijdlang in Parijs gewoond en ben doordrongen van het Franse chanson."

Bukowski en Neruda

Kortom, Last Tango in Berlin is een grote 'live iPod' met alle favoriete songs van Lemper, aan elkaar geregen door verhaallijnen die ze zelf vertelt. Deze anekdotes en verhalen - deels fictief, deels autobiografisch - dragen bij tot de specifieke sfeer die Lemper wil oproepen: decadentie, de verleiding van het nachtleven in de grootstad, de zoektocht naar liefde in een meedogenloze wereld. De titel van de show is ook een vette knipoog naar de film Last Tango in Paris van Bernardo Bertolucci, met Marlon Brando en Maria Schneider. Deze prent uit 1972 deed bij de release heel wat stof opwaaien omwille van enkele voor die tijd ongeziene naaktscènes. "Met die titel heb ik de sensualiteit en decadentie extra in de verf willen zetten", zegt Ute Lemper. "Bovendien zit ook de tango in mindere of meerdere mate in alle songs verweven. Dit betekent niet dat ze allemaal gearrangeerd zijn om als een tango te klinken, dat kan uiteraard niet. Ik bedoel dat de hele show de geest van de tango ademt, in de brede, niet-traditionele zin van het woord. De bandoneon, een instrument dat erg met tango wordt geassocieerd, de sensualiteit en de melancholie zorgen ervoor dat de tango nooit ver weg is. Als je het zo bekijkt, is de tango eigenlijk de rode draad."

Decadentie komt ook terug in de andere shows van Lemper, niet het minst in de voorstelling The Bukowski Project. Daarvoor zette ze een aantal gedichten van de Duits-Amerikaanse dichter Charles Bukowski op muziek. "Dat decadente aspect in het werk van Bukowski intrigeerde me", vertelt ze daarover. "Sommige van zijn gedichten zijn echt over the top, met destructieve passages, racistisch en vernederend voor vrouwen. Ik heb er de teksten uitgekozen die me het meest raakten en er samen met mijn muzikanten liederen van gemaakt. Het is een heerlijke voorstelling geworden: theatraal, avant-gardistisch en in de brommerige sfeer van Bukowski."

Lemper pakte vorig decennium al uit met cd's met zelfgeschreven nummers en profileerde zich zo meer als singer-songwriter. Later kwam The Bukowski Project en binnenkort stelt ze in New York haar nieuwste project Ute Lemper sings Pablo Neruda - Song Cycle of Love Poems voor. Deze voorstelling is opnieuw een show met originele songs die Lemper zelf (mee) schreef. "Iedereen wil toch een soort van erfenis achterlaten. Ik wil graag herinnerd worden om deze nummers."

Missie

Dat neemt echter niet weg dat ze in de toekomst wil blijven optreden met bestaand repertoire, vooral met het materiaal uit de Weimarperiode, zoals het interbellum in Duitsland wordt genoemd. "Erfgoed is belangrijk", vindt Lemper. "De liedjes uit die periode waren lange tijd taboe. Kurt Weill was immers een socialistische componist van Joodse komaf, die genoodzaakt was nazi-Duitsland te ontvluchten in 1932. De Duitsers worden daar niet graag aan herinnerd. Ik beschouw het als mijn missie om de volgende generaties vertrouwd te maken met dit culturele erfgoed en met zijn geschiedenis.

"Ik herinner me nog goed mijn eerste avondvullende optreden rond Kurt Weill in 1983, bijna dertig jaar geleden. Ik heb het publiek toen veel over zijn leven en zijn Joodse achtergrond verteld. Het is zó belangrijk dat dit niet vergeten wordt. Ik doe niet dit om persoonlijke redenen: ik heb zelf geen Joodse familie. Om de een of andere reden zijn de mannen in mijn leven wel allemaal Joods. That's karma, I guess.(lacht)

"Maar los daarvan draait het om de verontwaardiging, de schaamte van het Duits zijn. Gisteren werd op de televisie nog eens het aantal slachtoffers van de orkaan Katrina in 2005 genoemd: 20.000. Dat is al zo verschrikkelijk, maar dat gaat om een natuurramp. De nazi's moordden doelbewust en systematisch zes miljoen mensen uit, en een hele natie schaarde zich achter het regime dat zo'n georganiseerde misdaad bedacht en uitvoerde. Dat is toch onvoorstelbaar. Ik wil mijn steentje bijdragen om te ervoor te zorgen dat zo'n tragedie nooit meer kan gebeuren."

Ute Lemper, Last Tango in Berlin, op 16 januari in Stadsschouwburg Brugge. www.cultuurcentrumbrugge.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234