Woensdag 01/04/2020

Analyse

Dit zijn de echte winnaars en verliezers van New Hampshire

Bernie Sanders heeft na New Hampshire elke reden om te lachen.Beeld Photo News

De marges zijn ruim genoeg - 22 procentpunt voorsprong voor Sanders, 20 voor Trump - dus beide heren mogen zichzelf zonder probleem de winnaars van de eerste echte primary in New Hampshire noemen. Maar er is meer. John Kasich kon verrassen, Marco Rubio ontgoochelde. Een overzicht van de winnaars en verliezers van New Hampshire.

Winnaar 1: Bernie Sanders

"Dit is een politieke revolutie die zal echoën van Wall Street tot Washington!", zo schreeuwde zelfverklaard 'democratisch socialist' Bernie Sanders het vannacht uit na zijn overwinning in New Hampshire. Dat Sanders als winnaar uit de bus komt, werd verwacht en voorspeld in elke mogelijke peiling. Want het klopt, Sanders komt uit buurstaat Vermont. En hij scoort ook vooral bij blanken uit de lagere inkomensgroepen, die in New Hampshire bijzonder goed vertegenwoordigd is.

Maar dat de marge zo groot zou zijn - 60 procent tegen 38,4 - hadden maar weinigen zien aankomen en is wel een hele grote opsteker voor Sanders. Hij doet het ook steeds beter bij de lagere en zelfs hogere middenklasse. Enkel bij de topinkomens doet Clinton het nog goed. Sanders scoort bovendien steeds beter bij een jong publiek. 83 procent van de 18- tot 29-jarigen stemde volgens de exit polls van The New York Times op hem, tegenover amper 16 procent voor Clinton. Zij doet het enkel in de bevolkingsgroep van de 65-plussers nog beter, al is de marge met 55 tegen 44 procent wel kleiner. Ook de Democratische vrouwen, die zich traditioneel en masse achter Clinton scharen, beginnen stilaan hun kar te keren. 55 procent stemde gisteren voor Sanders, tegen 44 voor Clinton.

En laat er geen twijfel over bestaan, de weg is nog lang, heel lang. Maar al maandenlang bouwt Sanders nu gestaag en geduldig aan zijn campagne, die hij vorig jaar vanuit het niets uit de grond stampte. De meewarigheid waarmee de 74-jarige senator in het begin werd bekeken, maakte gaandeweg plaats voor respect voor zijn vastberadenheid. Dat het vooral de gewone basismilitanten zijn die zijn campagne financieren, en niet de grote bedrijven en super PACs zoals bij Clinton, was al die tijd een teken aan de wand. Vorige week kwam daar nog het zo goed als gelijkspel bij in Iowa, en dus gisteren de landslide overwinning in New Hampshire.

Stilaan mogen de Sanders-aanhangers dus beginnen dromen. Over tien dagen trekt het voorverkiezingscircus naar woestijnstaat Nevada, waar iedereen ervan uit gaat dat Clinton het goed zal doen bij de Latino-bevolking. Sanders zal hier in het zand bijten, zo klinkt het, want ver weg van zijn thuisregio New England en een veel diverser kiespubliek dan in het witte New Hampshire.

Beeld EPA

Maar is dat zo? The Washington Post analyseert vandaag dat het ook hier wel eens mee kan zitten voor Sanders. Want Clintons aanhang bij de Latino's is eigenlijk niet zo groot: terwijl ze in de nationale peilingen nog 21 procent voorligt op Sanders, is die marge maar 12 procent bij de Latino-bevolking. Bovendien organiseert Nevada geen primary, maar een caucus, een voorverkiezing die het vooral van gepassioneerde basismilitanten zoals Sanders-aanhangers moet hebben.

En wat na Nevada? Als Sanders kan bewijzen dat hij zich ook staande kan houden bij een divers kiespubliek, is volgende horde South Carolina misschien ook niet meer zo hoog als hij nu nog is. In de weinige peilingen van de afgelopen maanden scoorde Clinton er bijzonder goed, zeker bij de grote groep van zwarte Democraten. Zo goed dat er al gesproken werd over de South Carolina firewall. Een muur die Sanders nu al probeert te doorbreken. Vanavond is hij uitgenodigd bij de bekende zwarte dominee en politieke activist Al Sharpton in Harlem. Wat de twee zullen bespreken en of Sharpton Sanders ook effectief gaat steunen, is nog koffiedik kijken. Maar het zou wel een geweldige opsteker zijn. In zijn overwinningsspeech benadrukte Sanders al de specifieke misstanden waar zwarte Amerikanen mee te maken hebben: de grote aantallen in de gevangenis, en de doden die vallen door politiekogels.
Lees verder onder de kaart

Wie won welke voorverkiezing?

Volg het primary per primary op onze interactieve verkiezingskaart

Winnaar 2: Donald Trump

Natuurlijk heeft Donald Trump gewonnen, en zelfs nog meer dan hij had durven hopen. In Iowa deed hij het met zijn tweede plek na Ted Cruz minder goed dan verwacht en voelde hij de hete adem van Marco Rubio al in zijn nek.

Maar kijk, in New Hampshire werden de verwachtingen wel vlot ingelost, met 20 procentpunt boven zijn dichtste achtervolgers. En doordat het Republikeinse veld zeer evenwichtig verdeeld blijft, is het moment dat één sterke establishment-tegenstander oprijst weer uitgesteld. Daar kan Trump ook in de volgende staten weer van profiteren.

Het gevecht om de tweede plaats tussen Kasich, Bush, Cruz en Rubio kan Trump enkel plezier doen. Hij staat erbij en kijkt ernaar, en hoeft verder niets te doen. Zijn overwinningsspeech gisteren was volkomen inhoudsloos: "We gaan iets doen dat zo goed is en zo snel en zo sterk dat de wereld ons weer zal respecteren. We gaan China verslaan en Mexico verslaan en gaan weer winnen." Simpel.

Donald Trump.Beeld Photo News

Winnaar 3: John Kasich

John wie?

John Kasich, de uiterst populaire gouverneur van swing state Ohio, haalde gisteren de tweede plaats binnen, en had met 16 procent zelfs nog wat marge op al de rest, die niet veel hoger kwam dan 11 procent. Het is een opsteker voor de bij ons relatief onbekende Republikein. Een opsteker die hem plots naar de kop van het vijftal gematigde Republikeinen katapulteert. In zijn 'overwinningstoespraak' benadrukte de gouverneur zijn ambitie om de verschillen in Washington te overbruggen. Daarmee profileerde hij zich als de meest gematigde kandidaat van allemaal.

Maar dat Kasich het goed zou doen, was ook wel geweten, dus de overwinning komt ook niet zonder verwachting. Hij heeft zowat al zijn geld, tijd en middelen ingezet in New Hampshire in de hoop hier genoeg momentum mee te pakken voor de rest van het seizoen. Dat momentum heeft hij nu even, al is het doordat de peilingen zijn score al voorspelden niet zo groot als bij Marco Rubio, die in Iowa vorige week wel wist te verrassen met een derde plaats.

Mogelijk kan hij nog wat stemmen meesnoepen van New Jerseys gouverneur Chris Christie, als die zoals verwacht de komende dagen opstapt. Maar in de nationale peilingen blijft hij toch een outsider met weinig kans om het ook echt te maken. Toch zal Kasich door zijn goede score welllicht nog minstens tot Super Tuesday in de race blijven.
Lees verder onder de kaart

John Kasich.Beeld Photo News

Verliezer 1: Hillary Clinton

Hillary Clinton likt ondertussen haar wonden. In de speech waarin ze haar nederlaag erkende, gaf de voormalige first lady vannacht toe dat ze heeft verloren omdat de jongeren haar niet steunen. "Ik weet dat ik werk te doen heb", zei ze.

Het is de tweede Clinton ooit die tweede wordt in New Hampshire. Maar waar Bill in 1992 het daarmee nog beter deed dan verwacht, doet Hillary het omgekeerde: nog slechter doen dan verwacht.

Het Clinton-kamp had gehoopt het verlies in New Hampshire te beperken tot minder dan 10 procent, maar die strategie draaide helemaal in de soep. Ook de vrouwelijke aanhang, een van Clintons belangrijkste pilaren, stemde gisteren in meerderheid voor Sanders. Clinton beseft dat ze haar imago tegen heeft en probeert steeds meer Sanders' standpunten over te nemen. Ze sprak in haar speech over de noodzaak van een hoger minimumloon, betaalbare gezondheidszorg en de aanpak van de macht van miljardairs en Wall Street. "Ik zal ervoor vechten om de macht van Wall Street te beteugelen. De mensen hebben het recht om boos te zijn."

De generatiekloof onder de Democratische kiezers moet haar zorgen baren, zo analyseert De Volkskrant. De algemene verwachting tot dusver is dat Clinton straks in de zuidelijke staten grote overwinningen zal boeken, met dank aan de Latijns- en Afrikaans-Amerikaanse kiezers. Maar als in die etnische groepen dezelfde generatiekloof bestaat, zal die verwachte steun nog wel eens kunnen tegenvallen. Ze is nog steeds koploper, maar zal moeten vechten om dat ook te blijven.

Hillary Clinton verloor fors van Bernie Sanders.Beeld Photo News

Verliezer 2: Marco Rubio

Misschien wel de grootste verliezer van allemaal in New Hampshire. Marco Rubio, de senator uit Florida, die vorige week plots het lievelingskindje van het Republikeinse partijestablishment werd na zijn verrassend goede derde plaats in Iowa, kwam gisteren niet verder dan een vijfde plaats en amper 10 procent van de stemmen.

Rubio's 3-2-1-strategie ligt daarmee aan diggelen. Die bestond erin derde te worden in Iowa, gevolgd door een tweede plaats in New Hampshire om zo naar de eerste plaats te klimmen in South Carolina. Daarna zou iedereen ervan overtuigd zijn: Rubio kan de gematigde stemmen rond zich verzamelen.

Niet dus. Toen hij in een debat zaterdag drie keer dezelfde oneliner debiteerde, werd hij door Chris Christie voor robot uitgemaakt. Rubio kon de aanval niet pareren, herhaalde de oneliner nog een keer ("Zie je? Zie je?", zei Christie), en kreeg het etiket daarna niet meer van zich af. Hij had hetzelfde nog eens voor maandag tijdens een campagnebijeenkomst.

Voor een andere kandidaat zou Rubio's parcours tot nu toe dodelijk zijn: derde in Iowa, vijfde in New Hampshire is geen resultaat om over naar huis te schrijven. Opgeven zal Rubio echter niet meteen, daarvoor heeft hij nog te veel momentum. Maar hoe lang zal het nog duren?

Marco Rubio werd gisteren amper vijfde.Beeld Photo News

Verliezer 3: Chris Christie

Chris Christie, gouverneur van New Jersey, bleef met 8 procent onder de psychologische drempel van 10 procent, en zal gaan twijfelen over zijn kandidatuur. Hij heeft niet veel voorbereid in de volgende staten, en zal in het zuiden weinig kans maken. Hij gaat zich in zijn thuisstaat beraden op zijn toekomst, zei hij gisteren meteen toen de eerste uitslagen binnenkwamen.

Stapt Christie snel uit de Republikeinse race?Beeld REUTERS

De middenmoot: Jeb Bush en Ted Cruz

Jeb Bush (10,8 procent), oud-gouverneur van Florida, kwam levend uit zijn doodsstrijd in New Hampshire tevoorschijn. Bush eindigt op een vierde plek, achter fundamentalist Ted Cruz (11,6 procent), maar voor Marco Rubio. In zijn toespraak noemde hij zichzelf met hervonden zelfvertrouwen de man met de ervaring, die het Witte Huis nodig heeft. Geld heeft hij genoeg om het lang vol te houden.

Is Bush daarmee een winnaar? Niet echt. Maar is hij een verliezer? Ook niet, want hij doet het nu wel beter dan Rubio. Hetzelfde geldt voor Cruz, die weinig had geïnvesteerd in New Hampshire en vooral hoopt op de zuidelijke staten verderop in de race. Beiden doen ze het dus iets beter dan verwacht, en zullen ze zeker nog een tijd aan boord blijven.

Jeb Bush blijft voorlopig nog wel even in de race.Beeld AFP

En nu?

Daarmee is er echter nog nauwelijks zicht op het scenario waar het Republikeinse establishment op hoopte - een snelle uitdunning van het brede middenveld, waarna alle aandacht en stemmen zich op één kandidaat zouden richten. De gematigde kandidaten blijven verwikkeld in een soort chicken race, waarbij iedereen in volle vaart op elkaar afrijdt en het de vraag is wie het eerste uitwijkt. Hoe langer dat duurt, hoe meer slachtoffers er vallen.

De druk groeit dan ook op kandidaten om te stoppen. Niet alleen op Bush, maar zeker op Christie, oud-zakenvrouw Carly Fiorina (die 4 procent kreeg) en voormalig chirurg Ben Carson (die 2,3 procent behaalde).

Hoe gaat het nu verder? Trump is ook in South Carolina, met 36 procent in de peilingen, oppermachtig, gevolgd door Ted Cruz. Bush staat hier met tien procent op de vierde plaats. Het ondenkbare scenario komt daardoor steeds meer in beeld: dat de partijtop Trump omarmt om de in Washington helemaal impopulaire Cruz te stoppen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234