Maandag 17/06/2019
De voorzitters van de Vlaamse politieke partijen tijdens het openingscollege Politicologie van Carl Devos.

Verkiezingen

Dit zijn alle mogelijke coalities

De voorzitters van de Vlaamse politieke partijen tijdens het openingscollege Politicologie van Carl Devos. Beeld Eric de Mildt

Met alle stemmen geteld, blijkt nog maar eens dat de coalitievorming een kluwen van jewelste wordt. Vooral federaal wachten moeilijke gesprekken: Vlaanderen stemt rechts, Wallonië links. Welke goochelaar slaagt erin een oplossing te vinden?

1. Vlaams Parlement

Zweedse coalitie bis?

Zweedse coalitie Beeld De Morgen

Op Vlaams niveau lijkt de coalitievorming relatief simpel te zijn. Zo behoort een heruitgave van de huidige Zweedse coalitie tot de mogelijkheden met 70 op 124 zetels. Al blijft de vraag of daar bij alle partijen animo voor bestaat na het verlies van gisteren. Daarnaast zal de Vlaamse coalitievorming onvermijdelijk aan de federale gekoppeld worden, en daar liggen de zaken een pak moeilijker. Zo gaf bijvoorbeeld Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten deze ochtend al aan dat ze eerst de federale regeringsvorming wil afwachten.

Regenboog-coalitie

Regenboogcoalitie Beeld De Morgen

Een zaak staat als een paal boven water: N-VA is zo goed als incontournabel in het Vlaams Parlement. Noch een klassieke tripartite (Open Vld + CD&V + sp.a), noch een paarse regering (Open Vld + sp.a + Groen) komt in de buurt van een meerderheid.

Gesteld dat de andere partijen N-VA willen uitsluiten, is er slechts een mogelijkheid: dan moeten alle andere partijen - minus Vlaams Belang die door zowat alle Vlaamse partijen wordt uitgesloten - samenwerken. En zelfs dan blijft de meerderheid nipt: werken Open Vld, CD&V, sp.a en Groen samen, dan halen ze 62 van de 124 zetels. Net niet genoeg voor een meerderheid dus. De enige mogelijkheid is dus om de vier zetels van PVDA erbij te nemen. Maar ook voor hen geldt dat er weinig partijen staan te springen voor een samenwerking. Bijvoorbeeld Rutten heeft altijd gezegd “niet met de communisten in een regering te willen stappen”.

Bart De Wever (l.) en Tom Van Grieken (r.) tijdens het voorzittersdebat op de VRT. Beeld BELGA

2. Kamer

Zweedse coalitie bis?

Zweedse coalitie Beeld De Morgen

De vraag voor de verkiezingen was of Zweeds haar beleid kon voortzetten. Het antwoord is simpel: neen. Zelfs mochten N-VA (25), MR (14), Open Vld (12) en CD&V (12) er de vijf zetels van de Franstalige christendemocraten van cdH bijnemen, is er geen meerderheid. Bovendien had die laatste voor de verkiezingen een veto uitgesproken tegen een samenwerking met N-VA. Al blijft de vraag wat van die veto’s overblijft na de stembusslag.

Bourgondische coalitie

Bourgondische coalitie Beeld De Morgen

Wat wel tot de mogelijkheden behoort, is een extrapolatie van de Bourgondische coalitie die De Wever in Antwerpen vormde. Die coalitie tussen N-VA, de socialisten en liberalen zou een comfortabele meerderheid van 80 zetels halen. Al blijft de vraag vooral of N-VA en PS samen kunnen regeren. De vorige poging tot regeringsvorming met beide partijen dompelde ons land in een diepe crisis van 541 dagen.

Zweedse coalitie uitgebreid met cdH en sp.a

Zweedse coalitie met cdH en sp.a Beeld De Morgen

Wat wel kan, is een uitbreiding van de Zweedse coalitie met de Vlaamse socialisten. Bart De Wever en Elio Di Rupo mogen in elk interview dan wel benadrukken dat het water tussen beide partijen te diep is, met de Vlaamse socialisten heeft De Wever geen probleem. Dat bewijst het bestuur in Antwerpen.

Die uitgebreide coalitie zou wel maar een heel nipte meerderheid van 77 op 150 zetels hebben. Dat is onwerkbaar: als twee Kamerleden hun ontslag geven, is de meerderheid begraven. Los van de inhoudelijke bezwaren zou het Franstalige DéFI soelaas kunnen bieden met zijn twee zetels, al lijkt ook dat onwaarschijnlijk.

Paars-Groen

Paars-Groen Beeld De Morgen

Gisterenavond leek een paars-groene regering niet tot de mogelijkheden te behoren, maar nu alle stemmen in Franstalige België geteld zijn lukt het wel. Liberalen, socialisten en groenen behalen samen 76 zetels: het absolute minimum voor een meerderheid.

De vraag is dus of zo’n coalitie werkbaar is, ook al omdat zo’n paars-groen project niet voor de hand ligt. De vorige versie ervan gold als het persoonlijke project van Guy Verhofstadt en momenteel lijkt niemand klaar te staan om in zijn voetsporen te treden.

Jamaicaanse coalitie

Jamaicaanse coalitie Beeld De Morgen

Een zogenaamde Jamaicaanse coalitie, naar analogie met de Duitse politiek, tussen liberalen, christendemocraten en groenen, haalt geen meerderheid. Een uitbreiding met N-VA is theoretisch wel mogelijk. Al zijn de partijprogramma’s van al die partijen niet meteen verzoenbaar: denk maar aan de N-VA die Vlaanderen een hele campagne heeft gewaarschuwd voor een zogenaamde groene belastingtsunami.

Een Gentse coalitie

Gentse coalitie Beeld De Morgen

Wat wel voor een comfortabele meerderheid van 93 zetels kan zorgen, is een anti-N-VA-coalitie. Maar dan moeten zowat alle partijen samenwerken: de liberalen, christendemocraten, socialisten en groenen. Het Gentse stadsbestuur bewijst in elk geval dat het kan, maar wie zit er te wachten op een regering met acht partijen: vier Vlaamse en vier Franstalige? 

Olijfboom met communisten

Olijfboom Beeld De Morgen

We komen stilaan bij de meer onwaarschijnlijke scenario’s uit. Een aantal voor de hand liggende zaken lukken in elk geval niet. Vooreerst haalt een klassieke tripartite geen meerderheid in de Kamer. Ook de zogenaamde olijfboomcoalitie tussen christendemocraten, socialisten en groenen haalt geen meerderheid. Dat is wel het geval als ze overwegen om de PVDA-PTB erbij nemen. Maar voor de communisten geldt hetzelfde als voor extreemrechts: veel partijen sluiten een samenwerking uit.

Zweedse coalitie met Vlaams Belang

Zweedse coalitie met Vlaams Belan Beeld De Morgen

Mathematisch is het mogelijk: een centrumrechtse regering, aangevuld met het Vlaams Belang. Al lijkt dat scenario zo goed als onmogelijk: zowat alle partijen benadrukken dat ze niet willen samenwerken met het Belang. Enkel Bart De Wever sluit zo’n samenwerking niet a priori uit.

Elio Di Rupo tijdens zijn toespraak gisteren. Beeld BELGA

3. Waals Parlement

Opnieuw centrumrechts?

MR en cdH vormen geen meerderheid Beeld De Morgen

Ook over de taalgrens is het puzzelen geblazen. De huidige regering tussen MR en cdH is in elk geval haar meerderheid kwijt: ze halen slechts 30 zetels op een totaal van 75.

Quid Di Rupo en MR?

PS en MR Beeld De Morgen

Er zijn wel enkele klassieke scenario’s denkbaar voor Wallonië, al vervellen die quasi allemaal tot de vraag: kunnen PS-voorzitter Elio Di Rupo en MR-voorzitter Charles Michel door één deur? Zowel voor een klassieke tripartite, als voor een paarse regering is zo’n samenwerking vereist. Al kunnen rood en blauw ook besluiten om zonder derde partij in een regering te stappen: samen halen de PS en MR 43 van de 75 zetels.

...Ecolo of cdH?

Blijkt het water tussen socialisten en liberalen toch te diep, dan kijken zowel Di Rupo als Michel in de eerste plaats in de richting van cdH en Ecolo. Zowel in het geval van PS + Ecolo + cdH (45) als MR + Ecolo + cdH (42) kan een stabiele meerderheid gevormd worden.

...PTB?

Mathematisch is ook een linkse regering tussen PS, Ecolo en PTB mogelijk, al is dat scenario erg onwaarschijnlijk. PTB fungeerde afgelopen legislatuur als een zweeppartij voor de PS en stal heel wat van die kiezers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden