Zondag 21/07/2019

Dit weekend plant toekomstig VS-president Barack Obama een 'down-weekend' met zijn familie thuis in de multiculturele wijk Hyde Park in Chicago. Bij hun favoriete buurtboekenwinkel en bakker-tearoom hopen ze dat de Obama's vanuit het Witte Huis de band me

De dag dat Barack Obama zijn volle eerste dag beleeft als president-elect doet de herfst zijn intrede in zijn buurt Hyde Park. Felle regenbuien en een stevige bries vanuit het nabijgelegen Lake Michigan jagen de bladeren van de bomen die de kaarsrechte lanen met statige villa's aflijnen. Nog nooit is in deze buurt de 'change' van de seizoenen zo mooi geweest. Symbolisch prikt Nina Allen (20) van de Italiaanse bakker-tearoom Medici een geel herfstblad op haar borst met een pin van Obama.

'Obama eats here', leest de achterkant van haar sweater. Of dat deed hij toch. De laatste keer dat Nina hem hier zag, dateert al van februari, net na Super Tuesday. "We zijn zeker dat hij nog eens langskomt voor hij naar het Witte Huis vertrekt", zegt ze. "Michelle kwam hier tijdens de campagne om de twee weekends brunchen, vergezeld door agenten van de Secret Service."

Obama wordt bij de bakker op handen gedragen, en niet alleen omdat de honderden Obamafans de voorbije maanden vers geld in het laatje brachten. "He's very cool. Hij straalt vertrouwen uit. Hij kijkt je altijd recht in de ogen als hij spreekt. Hij is een echte 'family man' die erg veel gedaan heeft voor onze buurt", zegt Allen. "Ook al gaan zijn dochters nu naar de private University of Chicago Laboratory Schools, Obama steunt de openbare William H. Ray Elementary School hiertegenover. Afgelopen dinsdag organiseerden ze daar verkiezingen voor de kids. Het was voor ons dan ook een grote eer en erg emotioneel om hem dinsdag te zien winnen in de echte verkiezingen."

Modelwijk

Volgens Allen is Obama's boodschap van verandering al merkbaar in de dagelijkse omgang. "De mensen zijn minder gestrest, iedereen is happy. Je kunt onze eenheid voelen."

Hyde Park is een multiculturele modelwijk in het hart van Chicago's South Side. In de vroege twintigste eeuw vestigden zich veel Joden in deze buurt, op de vlucht voor het antisemitisme in Europa. Vandaar dat synagoges er nu zij aan zij staan met gospelkerken. Het was ook een van de zeldzame plekken waar een zwarte middenklasse kon gedijen. Toch hadden de Afro-Amerikanen het niet altijd onder de markt. Zelfs de Universiteit van Chicago probeerde hier nog in de jaren veertig het aantal gehuisveste zwarten te beperken. Toen het Hooggerechtshof dat in 1948 verbood, begon de universiteit op haar gronden een 'stadvernieuwingsproject' waardoor duizenden armere mensen moesten verhuizen. De grap gaat hier dat "de blanke en zwarte middenklasse toen schouder aan schouder werkten, tegen de armen".

Vandaag worden de rijkere woningen in het noordelijke deel van Hyde Park, waar Obama woont, in het zuiden geschakeerd met gebouwen van de University of Chicago, studentenbehuizing en grotere appartementsblokken voor arbeidersfamilies. Van de 29.000 inwoners noemt zich volgens de laatste volkstelling (2000) 43,5 procent blank, 37,5 procent zwart, 11,3 procent Aziatisch, 4,1 procent Hispanic en 3,4 procent van 'andere' afkomst. Het mediaaninkomen is 45.000 dollar per jaar. Dat is zowat het nationale gemiddelde, maar geeft ook een vertekend beeld. Hoewel veel mensen hier zes cijfers verdienen, leeft één op de zes ook in armoede.

Sociale thema's staan hoog op de boekenlijst van '57th Street Books', waar de volgende boekvoorstelling gaat over A People's History of Poverty in America van Stephen Pimpare. De buurtboekenwinkel in een gezellig souterain is een coöperatieve die wordt gefinancierd met het lidgeld van de klanten, onder wie president-elect Obama. De verkopers verbergen hun trots niet dat ze de leeshonger van de nieuwe president voeden: in de etalage hangen hun felicitaties uit. Zijn boeken Dromen van mijn vader en Audacity of Hope, dat hij hier presenteerde, prijken naast een nieuwe bloemlezing van zijn speeches, foto- en kinderboeken over hem op een apart schap.

"Telkens als hij hier met zijn kinderen langskomt, de laatste keer enkele weken geleden, neemt hij een gezonde stapel van de actueelste boeken mee", zegt historica Lauren Goldenberg van 57th Street Books. "We krijgen een uitgelezen nieuwe president." Titels mag ze vanwege het privacybeleid niet geven maar ze verwijst graag naar interviews met Obama. Daarin zei de president-elect liefhebber te zijn van het werk van de Afro-Amerikaanse schrijfster Toni Morrison, zoals Song of Solomon. Op de campaign-trail kiekte een fotograaf Obama in mei ook nog met Fareed Zakaria's The Post-American World, een boek dat hier nog in de rekken ligt. De auteur analyseert daarin hoe de globale 'rise of the rest', vooral China en India, de Amerikaanse hegemonie zal doen afnemen. Zakaria is nu adviseur van Obama.

Bij de non-fictie is ook een bijzondere plek ingeruimd voor een gesigneerde editie van Memo to the president-elect, van voormalig minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright. Het lijkt wel een verborgen boodschap. Haar centrale vraagstelling, 'hoe Amerika's reputatie en leiderschap te herstellen?', staat bol van wijze adviezen voor Obama's komende transitieperiode.

Het nieuwste aanbod non-fictie in de winkel spreekt ook boekdelen. Als Obama dit weekend een nieuwe vracht boeken aanschaft om mee te nemen naar Washington treft hij er werken aan met titels als The Consequences to Come: American Power after Bush; American Myths, why our best efforts to be a better nation fall short en Tried by war over Obama's grote voorbeeld Abraham Lincoln als opperbevelhebber. Ruime aandacht is er ook voor de juridische uitdagingen die de nieuwe president te wachten staan, met boeken als Kafka comes to America: fighting for justice in the war on terror en How to revive constitutional protection for private property?. Op de economieafdeling staan vooral de boeken centraal van Warren Buffett, de steenrijke beursgoeroe die Obama eveneens adviseert.

Obama staat ook hier bekend als liefhebber van filosofie. Toen hij even verderop les gaf aan de University of Chicago, van 1993 tot 2003, schaften zijn studenten zich hier op zijn aanraden een van zijn favoriete boeken aan van de protestantse theoloog Reinhold Niebuhr (1892-1972), Moral Man and Immoral Society. Dat werk is in de twintigste eeuw van grote betekenis geweest voor de 'christelijk-realistische' traditie in de Amerikaanse buitenlandse politiek. Het is ook voor te stellen dat de nieuwe president zich op een eerste missie naar het Midden-Oosten laat vergezellen door de hier prominent aangeprezen nieuwe biografie van de joodse filosoof, rechtsgeleerde en arts Moses Maimonides, die in de twaalfde eeuw nadacht over gelijkenissen tussen de conflictueuze joodse, christelijke en moslimbeschavingen.

Europese leiders kunnen ook een president verwachten die aan tafel zal schuiven met kennis van de betere keuken en exquise wijnen. Geen bezoeker van 57th Street Books kan hier naast het enorme boek A Day at el Bulli kijken, over het inzicht, de ideeën en methodes van de Catalaanse meesterchef Ferran Adrià.

In Hyde Park aten de Obama's vroeger ook bij Valois Cafetaria, waar de specialiteit een stoofpotje is van rundvlees, rode wijn, look en worteltjes. De dag na de verkiezingen bood het restaurant aan alle gasten gratis ontbijt aan. Tweeduizend mensen vierden de verkiezing van hun buurman met verse eieren en 'hash browns' ofte geraspte aardappelen die even gefrituurd worden. De Griekse eigenaar heeft op zijn kassa een T-shirt hangen van Obama waar hij hem omschrijft als zijn 'cousin', zijn 'neef'.

Deze rechtstreekse buren van de Obama's zijn minder gelukkig met de internationale media-aandacht. Dat merken we ook in The Woodlawn Tap op 55th street, een café dat de locals 'Jimmy's' noemen en waar de president-elect wel eens kwam buurten. De barman geeft kordaat te kennen dat hij de aandacht beu is. Voor veel bewoners wordt het ook een echte last. De Secret Service en politie hebben de beschermingszone rond Obama's villa nu al uitgebreid in een cirkel van zes straten in de Kenwoodwijk van Hyde Park. Voor ze naar huis gaan, moeten bewoners langs verschillende barrages met betonblokken passeren, waar ze telkens hun identiteit moeten bewijzen.

De familie Obama woont hier nog maar sinds 2005 in een huis met zes kamers, vier open haarden en een grote tuin. De villa is het materiële gezicht van Obama's Amerikaanse droom, een schril contrast met de levensstijl die hij zich aanmat toen hij zich hier in 1985 kwam vestigen met een loon van 1.000 dollar en als straathoekwerker actief was in de verste, armste, buitenwijken van de South Side.

Na een periode aan de Harvard Law School keerde hij in 1993 naar Hyde Park terug, om samen met Michelle eerst een loft te kopen. In die tijd belandde hij bij zijn kapper Zariff, waar hij tot vandaag komt om voor 20 dollar zijn haar bij te knippen, en te praten over zijn favoriete baseballteam: de Chicago White Sox. Zijn haarstijl wordt er nu door veel klanten gekopieerd. Ze noemen het de 'Obama-cut'.

Obama is de tweede bekendste gast van Hyde Park Hair Salon, na bokslegende Mohammed Ali, die vlakbij woonde met twee gekooide leeuwen in zijn tuin. Nog een bekend gezicht uit de Afro-Amerikaanse geschiedenis hier is de zwaarbeveiligde Nation of Islamleider Louis Farrakhan, die enkele straten van Obama leeft.

Fraude

De Republikeinen gebruikten Farrakhan en enkele andere buurtbewoners in de campagne in een vruchteloze poging om karaktermoord te plegen op Obama. De familie kwam onder vuur omdat ze een stukje grond had gekocht van buurman Tony Rezko, een zakenman die een veroordeling opliep wegens fraude. Er was de rel rond Obama's omstreden, vroegere dominee Jeremiah Wright, wiens Trinity United Church of Christ uit Hyde Park weggetrokken is naar het zuiden van de stad.

Vooral 'guilty by location' was Obama omdat het echtpaar Bill Ayers en Bernadette Dohrn om zijn hoek woont, in 50th Street. De huidige professoren waren in de jaren zestig lid van de radicale beweging Weathermen. Die pleegde uit protest tegen de Vietnamoorlog aanslagen op regeringsgebouwen. Daarbij vielen geen slachtoffers. Omdat beiden actief zijn in de buurtwerking organiseerden ze in 1995 een feestje voor hem toen Obama kandidaat was voor de staatssenaat. Sarah Palin verweet Obama daarop rond te hangen met "terroristen".

In een eerste interview sinds het begin van de campagne zei Ayers begin deze week aan The New Yorker dat zijn relatie met Obama "dezelfde is als die van duizenden anderen in Chicago" en dat hij hem "zoals miljoenen en miljoenen anderen" beter wenst te leren kennen. Ayers toont zich vandaag een rolmodel voor Obama's boodschap van verandering. "Ik wou dat ik wijzer was", refereerde hij in The New Yorker aan zijn terreurverleden. "Ik wou dat ik efficiënter, meer verenigender en principiëler was."

Binnenkort komen Ayers' memoires uit, Fugitive Days, en verschijnen de heruitgaven van twee boeken die hij als expert in stadsonderwijs schreef: City Kids, City Schools en City Kids, City Teachers. In de traditie van Hyde Park zullen ze allemaal eerst te verkrijgen zijn bij 57th Street Books.

Daar ademen vandaag zelfs de kinderboeken geschiedenis uit. In de leesruimte waar Obama's kinderen Malia (10) en Sasha (7) hun boeken selecteren, liggen boekjes over rasrelaties. Met grote letters en prachtige illustraties vertellen ze de verhalen van Abe Lincoln en de slaaf Douglas, maar ook al over de jonge Barry, die de eerste Afro-Amerikaanse president zal worden. Een sprookje van Nikki Grimes waarvan binnenkort wellicht ook exemplaren in de bibliotheek van het Witte Huis staan. De achterflap leest: "When Barack wasn't studying, he liked to jog alone along the Hudson River. He couldn't help but notice the river of hurt and hate and history that separated blacks and whites. Being both, he could not take sides. Don't worry, said Hope. I will be your bridge. In time, you will be the bridge for others."

Die tijd is nu.

n Obama op wandel in zijn wijk met dochter Sasha.

n Een jongen met Obamamasker voor een controlepost. Hier woont duidelijk een president in de buurt.

n Het huis van de Obama's: de American Dream van baksteen.

n Obama op de baan met een colonne gepantserde wagens.

n De tearoom Medici, waar de Obama's vaak komen eten.

n Barack Obama koopt zijn leesvoer in de plaatselijke boekenwinkel 57th Street Books.

n Zakenman Tony Rezko, de buur van Obama die veroordeeld werd voor fraude.

n Louis Farrakhan, de zwaarbeveiligde leider van Nation of Islam.

n Professor Bill Ayers, volgens Sarah Palin een terrorist gelinkt aan Obama.

Nina Allen (bakker-tearoom Medici):

Obama kijkt je altijd recht in de ogen als hij spreekt. Hij is een 'family man' die erg veel gedaan heeft voor onze buurt

Lauren Goldenberg (Boekenwinkel 57th Street Books):

Telkens als Obama hier met zijn kinderen langskomt, neemt hij een gezonde stapel van de actueelste boeken mee

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden