Donderdag 21/01/2021

Klimaat

Dit waren uw klimaatvragen

De Atacama-woestijn in Chili.Beeld EPA

Tijdens onze chatsessie vanochtend kon u uw vragen stellen aan klimaatexpert Tomas Wyns van de Vrije Universiteit Brussel. Wij pikten er enkele pertinente vragen uit.

Is ons westers economisch model wel klaar voor een volwaardige transitie naar duurzame technieken, of dreigt dit model tegen z’n eigen grenzen op te botsen? - Bart De Wildeman

“Inderdaad, we zien die grenzen nu al. Vooral onze lineaire en versnellende consumptie is problematisch. Bijvoorbeeld: bij de productie van 1 ton plastiek komt 2 à 3 ton CO2 vrij. Aan het einde van de levenscyclus, wanneer plastic verbrand wordt, nog eens hetzelfde. Dus een uiterst belangrijk onderdeel van de systeemverandering waar we voor staan, is de overstap naar een circulaire economie. Bijna alle scenario’s voor klimaatneutraliteit tegen 2050 gaan uit van een hoge mate van circulaire materiaal- en grondstofstromen.”

Thomas Wyns

• Onderzoeker aan het Instituut voor Europese Studies van de VUB en specialist internationaal klimaatbeleid

• Auteur van het rapport
Industrial Value Chain: A Bridge towards a Carbon Neutral Europe voor de Europese Commissie

• Werkte voordien als beleidsmedewerker klimaat bij de Vlaamse overheid en het European Climate Action Network

Kunnen we het klimaat redden zonder zwaar in te boeten op onze levensstandaard? - Dimitri

“De kans is groot dat met een verstandig klimaatbeleid onze levensstandaard zal verbeteren. Denk aan propere lucht, minder files, minder lawaai en hoger warmtecomfort in passiefhuizen.

“Wel zullen er gedragsveranderingen volgen, maar ook die zullen niet noodzakelijk radicaal zijn. Er moet vooral voor gezorgd worden dat er betaalbare klimaatvriendelijke alternatieven beschikbaar zijn (openbaar vervoer, veilige fietspaden, kapitaal voor energiezuinige verbouwing...).”

Wat is de beste manier om klimaatschokken (zoals lange droogte, overstromingen...) in onze contreien op te vangen? - Tom Derutter

“Een uiterst belangrijke vraag, die heel veel te maken heeft met de problematische ruimtelijke ordening in ons land. Doordat grote oppervlaktes bebouwd zijn in Vlaanderen, krijgen we een dubbel negatief effect. Ten eerste zal de neerslagintensiteit op kort periodes (stortbuien) hoogstwaarschijnlijk toenemen. Als die regen geen tijd of plaats heeft om in de bodem opgenomen te worden door betonnering van het landschap, dan zal dit leiden tot meer overstromingen. Daarenboven komen er ook periodes met droogte aan. Diezelfde regen van hierboven die we via rioleringen snel afgevoerd hebben, heeft geen tijd gehad om grondwaterreserves te bereiken en dus komen ook die onder druk te staan.

“De betonstop is dus een uiterst belangrijke maatregel om de impact van de klimaatverandering tegen te gaan. We zullen op termijn ook bebouwde ruimte moeten teruggeven aan de natuur. 
Hier liggen wat mij betreft echt de grote uitdagingen voor Vlaanderen.”

We gaan nieuwe kerncentrales moeten bouwen, of ziet u een oplossing zonder kernenergie? - Paul

“In België verwacht ik geen nieuwe kerncentrales. Op wereldvlak, in het bijzonder China, zal daar hoogstwaarschijnlijk nog in geïnvesteerd worden. Bij ons zien investeerders dat niet zitten omdat de kosten voor nieuwe kernenergie te hoog liggen. Ondertussen wordt hernieuwbare energie steeds goedkoper.”

“Ik verwacht in ons deel van Europa heel veel van windenergie op zee. Daar is een echte industriële revolutie aan de gang. Zo werd er in 2018 alleen 2.6 gigawatt aan capaciteit bijgeplaatst. De nieuwe generatie turbines zal groter zijn, met hoger rendement. Drijvende platformen (succesvol getest in Schotland) kunnen dieper op zee geplaatst worden. Ook aan de opslag van elektriciteit wordt heel hard gewerkt. De revolutie in elektrificatie van transport zal hier ook helpen, omdat die de batterij-technologie efficiënter en goedkoper kan maken. Industrie gaat een rol spelen in de opslag van elektriciteit (bijvoorbeeld via waterstof of ammoniak), misschien zelfs over de seizoenen heen.”

Wat zijn wettelijk afdwingbare rechten i.v.m. klimaat en milieu? Kan een klimaatzaak beter beleid afdwingen, zoals ooit de tabakslobby heeft moeten buigen voor wetenschap en wetten? - Jo Creten

“Dit is zeker mogelijk. In Nederland hebben rechters zich al uitgesproken ten voordele van eisers voor strengere klimaatdoelstellingen. In België loopt een gelijkaardige klimaatzaak. Het recht op de bescherming van een gezond leefmilieu staat ook in onze grondwet (Art. 23).”

“De vergelijking met de tabaksindustrie is interessant omdat in de VS een rechtszaak gaande is tegen onder andere Exxonmobil. De aanklagers stellen dat het bedrijf al tientallen jaren intern op de hoogte was van de gevaren van klimaatverandering door de uitstoot van broeikasgassen en dit moedwillig heeft verborgen. Er zijn interne bedrijfsdocumenten opgedoken die dit lijken te staven. Dit is heel gelijkaardig aan het gedrag van de tabaksindustrie, die ook over interne studies beschikte over de duidelijke link tussen tabaksconsumptie en kanker.”

Lees ook: De volledige chatsessie met Tomas Wyns: “Natúúrlijk kan je als kiezer het verschil maken”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234