Vrijdag 03/12/2021

'Dit referendum kan Corsica een nieuwe dynamiek schenken'

'De zoveelste hervorming in zoveel jaar.' Een oudere Bastien laat zich door het referendum niet van zijn jeu de boules afleiden. Vele Corsicanen hebben genoeg van hervormingen die maar weinig veranderen aan de dagelijkse realiteit van werkloosheid en misdaad. Daartegen steekt de toon van de politici schril af. 'Een ja bij het referendum zal dit eiland een nieuwe dynamiek schenken', zegt de Franse ex-minister van Cultuur Jack Lang.

Bastia

Van onze verslaggever ter plaatse

Fabian Lefevere

In Bastia, de economische hoofdstad van Corsica, is van referendumkoorts weinig te merken. De verkiezingsborden zijn maagdelijk leeg, alleen de nationalisten van Corsica Nazione namen de moeite om her en der een bescheiden 'oui' aan te plakken. "Kan het verwonderen?", zegt een grijzende Bastien. "Dat hele debat over een collectivité unique is veel te institutioneel, veel te ingewikkeld."

Je tire ou je pointe? Bij het petanquespel onder een loden Corsicaanse zon is het een belangrijker vraag dan die van het referendum. De wekenlange staking van de openbare sector, die de toeristen weghoudt uit Corsica, criminaliteit en immigratie - dat zijn de politieke onderwerpen die de geesten beroeren. 'Pas wel op 's avonds.' Waarvoor dan? 'Voor de Maghrebijnen.'

Geen toeristische gids of hij beschrijft Corsica als een poëtisch paradijs in de Middellandse Zee, maar achter de uitwendige pracht van het Ile de Beauté gaat een grimmige werkelijkheid schuil die velen vanuit de onderbuik doet redeneren, en waarover vele bewoners niet willen en vele toeristen niet durven praten. De cijfers zijn ooit slechter geweest maar spreken nog steeds voor zich. In 2003 werden totnogtoe 19 terroristische bomaanslagen gepleegd, 49 brandstichtingen, 210 gewapende overvallen en 13 moorden of moordpogingen. Het gemiddelde inkomen in Corsica ligt 26,6 procent lager dan in de Parijse regio.

"Ik hoop dat het referendum een einde kan maken aan het geweld", zegt Jack Lang in een gesprek met De Morgen. De socialistische ex-minister van Cultuur en Openbare Werken is als enige socialistische figuur van nationaal belang naar Bastia afgezakt om er het referendum te promoten. "Ik verwacht veel van de verplichting dat 50 procent van de parlementsleden in het eengemaakte Corsicaanse parlement vrouwelijk moet zijn. Vrouwen zullen ertoe bijdragen dat de cultuur van geweld in een cultuur van vrede wordt omgezet."

Het aanhoudende Corsicaanse geweld was er in 1998 de aanleiding toe dat Langs partijgenoot Lionel Jospin het proces van Matignon voor meer Corsicaanse autonomie opstartte, wat nu voortgezet wordt door de rechtse regering. In dat jaar vermoordde een commando onder leiding van de nog steeds voortvluchtige Yvan Collona in Ajaccio de Franse prefect Claude Erignac. Lang: "Jospin heeft niet altijd dit soort gelukkige ingevingen gehad, maar je moet respect hebben voor zijn demarche in Corsica. Ik geef toe dat het huidige referendum een bescheiden project is. En, dat klopt, te institutioneel om de geesten te kunnen beroeren. Maar het is een belangrijke etappe. Ik ben ervan overtuigd dat een ja bij het referendum dit eiland een nieuwe dynamiek zal schenken, ook op economisch en cultureel vlak."

Voor Lang is het Corsicaanse referendum een eerste stap naar een gedecentraliseerd Frankrijk, dat misschien niet de vergelijking met de Duitse Länder maar toch met de Britse devolution kan doorstaan. "Corsica behoort toe aan de Republiek, dat spreekt. Maar de historicus Fernand Braudel zei het al: la France se nomme diversité. Ik heb nooit begrepen dat Frankrijk een aantal talen en culturen heeft onderdrukt. Een eiland heeft behoefte aan een eigen regime. Sardinië, Sicilië, de Azoren en de Balearen hebben dat al langer. Waarom zou in Frankrijk niet kunnen wat in Italië, Portugal of Spanje wel kan?"

Voor als het ja-kamp het tegen de verwachtingen in niet zou halen zondag, had Lang op een persconferentie al een aanzet tot antwoord op die vraag gegeven: politieke spelletjes. Hij betreurt de manier waarop de regering-Raffarin dit referendum organiseerde. Amper een dikke maand geleden werd de datum bekendgemaakt. "Waarom deze overhaasting, en waarom ook het sektarisme van rechts? De arrogantie waarmee rechts nu dit initiatief van Jospin opeist, is hemeltergend. Er wordt een spel politique politicienne gespeeld, terwijl het bij dit referendum toch niet om een stem voor links of rechts gaat maar om een stem voor de republiek." Dat er amper een maand voorbereiding was voor de praktische uitwerking van de campagne, is volgens sommigen de reden dat vele Corsicanen de schouders ophalen zodra het referendum ter sprake komt. "We hebben echt wel weinig tijd gehad om onze troepen te groeperen", zegt Pierre Jhionga, arts en voorzitter van de regionale raad in de centraal gelegen universiteitsstad Corte. Ook hij behoort tot La Corse en marche, de linkse koepel voor een ja-stem die werd opgericht door de jeune premier van de Corsicaanse politiek, Paul Giacobbi. "We hebben niet de tijd gehad om de straat op te gaan en de mensen te overtuigen van de zin van dit referendum. We krijgen het voorrecht van het experiment van de decentralisering van Frankrijk. Maar jawel, we moeten ook de hand in eigen boezem durven steken. Veel mensen zijn in hun achterhoofd al bezig met de verkiezingen voor de collectivité unique, gesteld dat het ja-kamp het haalt natuurlijk, en verwaarlozen simpelweg de campagne voor het referendum."

Lang: 'Corsica behoort toe aan de Republiek, dat spreekt. Maar een eiland heeft behoefte aan een eigen regime'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234