Dinsdag 19/11/2019

Kwartiermaken

Dit project leert psychisch kwetsbare mensen zich thuis te voelen in hun buurt

Eveline (met bril en bontkraag) sluit zich niet langer op maar zoekt samen met een hulpverlener en buurtbewoonster naar haar plek in de buurt. Beeld Eric de Mildt

Het pilootproject Kwartiermaken moet er in Gent en Eeklo voor zorgen dat psychisch kwetsbare mensen zich niet enkel in de psychiatrie thuis voelen, maar vooral in hun eigen buurt. “We hebben patiënten te lang met een angst voor de boze buitenwereld opgezadeld”, zegt bezieler Peter Dierinck.

“De boze buitenwereld? Dat gevoel ken ik maar al te goed. Het heeft ervoor gezorgd dat ik me helemaal heb opgesloten”, vertelt Eveline. Ze belandde in een psychose, en ondernam in mei zelfs een zelfmoordpoging. “Toen heeft de dokter me in contact gebracht met dit project. In plaats van een agenda vol afspraken tussen vier muren, konden we ook gewoon eens iets gaan drinken of gaan wandelen.”

Ze doet dat niet alleen met hulpverlener Ina, maar ook met buurtbewoonster – en ervaringsdeskundige – Gina. “Door samen met hen weer in contact te komen met mensen, heb ik mijn ondernemingszin ontdekt.” Eveline werkt momenteel zelf aan een project dat mensen via hun beste vriend – de hond – uit hun isolement trekt. 

Het vat zo’n beetje het pilootproject Kwartiermaken samen: niet alleen hulpverleners, maar ook bewoners die bruggen bouwen in de buurt, zodat psychisch kwetsbare mensen opnieuw van patiënt naar persoon evolueren. “De psychiatrie moet af van de visie dat hulp noodzakelijk gekoppeld is aan een bed in een instelling”, zegt psycholoog Peter Dierinck. Hij klaagde die situatie al aan in zijn boek Hoop verlenen en brengt nu dus het principe van kwartiermaken, enkele jaren geleden in Nederland opgestart, naar Gent en Eeklo.

De term is oorspronkelijk militair, en duidt op een klein deel van het leger dat voorop gaat om een veilig kamp op te maken voor de rest. Die rol nemen hulpverlener en buurtbewoner eigenlijk op zich: de omgeving als het ware klaarmaken om personen met een psychische kwetsbaarheid te ontvangen. “Onwetendheid is vaak al een grote drempel”, zegt Dierinck, die daar voor ‘kwartiermakers’ een belangrijke taak ziet. “Zij moeten als het ware op zoek naar de logica van die persoon, en die dan uitleggen aan andere buurtbewoners.”

Het gecreëerde kwartier is echter niet alleen een state of mind, maar vooral een fysieke plaats. Zo moet er in Ledeberg een door bewoners opgestart ‘aanloophuis’ komen met speciaal oog voor psychische kwetsbaarheid, of wordt de hand gereikt naar andere organisaties zoals Enchanté vzw, die handelaars verenigt die kwetsbare mensen een kopje troost biedt of een plek waar ze hun gsm kunnen opladen.

Identiteitscrisis

Dierinck ontvangt 75.000 euro van Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen (CD&V) om een soort handboek te gaan samenstellen waar heel Vlaanderen mee aan de slag kan. Het project staat namelijk symbool voor de omwenteling die in Vlaanderen moet gebeuren: een afbouw van de psychiatrische bedden, en een ‘vermaatschappelijking van de geestelijke gezondheidszorg’. “Ook psychisch kwetsbare mensen moeten in hun buurt of thuis het gevoel krijgen dat ze er toe doen”, zegt Vandeurzen.

Klinkt allemaal mooi, maar is het wel realistisch? Die vermaatschappelijking lijkt toch een extra inspanning te vragen van hulpverleners, die nu al zo vaak aangeven dat ze op hun tandvlees zitten. “Voor sommigen zal dat inderdaad een identiteitscrisis opleveren”, beseft Dierinck. “Maar ik ken ook verhalen van hulpverleners die dit net als een verademing ervaren: ‘Buiten komen, mag dat?’”

Hun engagement wordt bovendien mee gedragen door buurtbewoners. Om die te vinden, is het soms een kwestie van toeval, zo blijkt. Margit Sarbogardi – bijnaam: de ‘moeder van Ledeberg’ – ontmoette Dierinck toevallig tijdens haar dagelijkse voedselbedeling, die op zich al verbindend is: het voedsel dat ze krijgt van lokale supermarkten geeft ze weg in ruil voor ‘minuten’, die de afhalers in gesprek moeten spenderen. “Zo raakte ik aan de praat met een man die alleen op zijn kamer schilderde. Nu doet hij dat in de tekenles”, vertelt ze. “Sneeuwvlokjes kunnen soms een lawine kunnen veroorzaken.”

Voor vragen over zelfdoding kan u terecht bij de Zelfmoordlijn op het nummer 1813 of via www.zelfmoord1813.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234