Woensdag 30/09/2020

'Dit programma draait helemaal niet om geld'

Het nieuwe VIER-programma Project Axel onderzoekt wat er gebeurt als je een dakloze 10.000 euro in de handen stopt. In Nederland kennen ze het antwoord op die vraag al.

Een paar korte fragmenten, meer is er van Project Axelvoorlopig niet uitgelekt. Toch was dat al genoeg om voor controverse te zorgen. "Entertainment op de kap van daklozen", klinkt het bij armoede-experts. Zij vrezen dat dit een programma is waarvan niemand beter wordt. Om te weten te komen of dat terecht is, moeten we bij onze noorderburen zijn. Daar ging The Amsterdam Project, het programma waar Axel Daeseleire de mosterd voor zijn project ging halen, vorig jaar al op antenne.

Casper Eskes, producent van dat Nederlandse origineel, predikt vooral kalmte. Ondanks het controversiële uitgangspunt kreeg The Amsterdam Project heel wat lof. De kritieken waren unaniem positief en het programma sleepte zelfs een nominatie in de wacht voor de Zilveren Nipkowschijf, de belangrijkste televisieprijs in Nederland. Wat niet betekent dat hij geen begrip kan opbrengen voor de vragen die het programma oproept.

Aandacht en liefde

"Als je het format enkel oppervlakkig bekijkt en herleidt tot 'geef vijf daklozen een smak geld en kijk wat er gebeurt', dan snap ik dat daar wat onrust over ontstaat. Maar dat hoeft dus niet. Meer nog, dat geld is helemaal niet waar het in dit programma om gaat. Die 10.000 euro was vooral een manier om de daklozen die we volgden te laten zien dat het ons menens was."

Veel belangrijker dan dat spaarpotje is de begeleiding die de daklozen uit The Amsterdam Project kregen. Eskes: "Natuurlijk zijn er organisaties en instellingen waar daklozen kunnen aankloppen, maar vaak rijden die zich vast in allerhande regeltjes. Dat hebben we tijdens het programma zelf aan den lijve ondervonden. Met die 10.000 euro de zorgverzekering in orde brengen? Geen probleem, zolang je maar een thuisadres kunt opgeven. Voor een dakloze is dat moeilijk, natuurlijk."

Ook de tijd voor individuele begeleiding is beperkt. "Veel meer dan een halfuurtje per maand is het niet. Bij ons kregen ze een volledig team ter beschikking dat 24 uur op 24, zeven dagen op zeven voor hen klaarstond. Die aandacht en die liefde is wat uiteindelijk het verschil maakt.

Om de slaagkansen van hun project te verhogen, hanteerde Eskes een aantal criteria bij de selectie van de 'deelnemers'. Het moesten mensen zijn die ook echt stappen wilden zetten. Bovendien mochten ze geen verslavingen of psychische problemen hebben. Diezelfde criteria werden trouwens ook bij de selectie van de Vlaamse daklozen gehanteerd.

Die aanpak wierp zijn vruchten af. Alle vijf de daklozen die in The Amsterdam Project stapten zijn er nu beter aan toe dan voor het programma, denkt Eskes. "Al is hun traject nog niet helemaal afgerond. Het programma mag dan al lang uitgezonden zijn, ik hang nog steeds geregeld met onze daklozen aan de telefoon." Geen van de vijf deelnemers woont tegenwoordig nog op straat. Gerrie, Lolle en Alan vonden een plaats in een opvangtehuis. Marco heeft de banden met zijn familie hersteld en Cheyenne woont ondertussen in een huurhuis.

Een succesverhaal dus, al wil Eskes niet met die pluimen gaan lopen. "We hebben enorm veel hulp gehad. Niet alleen van organisaties als het Leger des Heils, waarmee we nauw samenwerkten, maar ook van heel wat kijkers van het programma." Die probeerden na de eerste afleveringen op alle mogelijke manieren een handje toe te steken. "We kregen van alles toegestuurd. Kleren, eten, tekeningen, schilderijen... Je kunt het zo gek niet bedenken. Plots gingen er ook allerhande deuren open. Zo kreeg Cheyenne dankzij het programma de aanbieding om een opleiding tot stewardess te volgen en mocht Gerrie het als vrachtwagenchauffeur proberen."

Albert Heijn

Dat effect bleef trouwens niet beperkt tot de vijf daklozen die in The Amsterdam Project werden opgevoerd. "We hebben laten zien dat daklozen ook maar gewoon mensen zijn die op een bepaald moment pech hebben gehad", vertelt Eskes. "Het is iets wat ons allemaal kan overkomen. Er hoeft echt niet zo heel veel mis te gaan. Die vaststelling heeft heel wat mensen de ogen geopend. Voor de Albert Heijn bij mij om de hoek zitten altijd wel een aantal daklozen. Vroeger liep iedereen in een grote bocht om hen heen, tegenwoordig zie ik steeds vaker mensen even stoppen en een praatje met ze maken. Als we dat allemaal doen, dan is een oplossing voor het daklozenprobleem al een stuk dichterbij."

Project Axel, elke donderdag om 20.35 uur op VIER

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234