Donderdag 26/11/2020

Opinie

Dit proces kost de belastingbetaler een half miljoen euro. En het is een hoogmis van de wansmaak

Bernard Wesphael wordt beschuldigd van doodslag op zijn echtgenote Véronique Pirotton.Beeld BELGA

Elk assisenproces heeft iets van een publieke steniging, stelt Douglas De Coninck, maar op dat tegen Bernard Wesphael gaat het wel heel erg hard.

Wat hebben we deze week geleerd? Véronique Pirotton was een zuipschuit met een kwaaie dronk. Het kon gebeuren dat ze wie te dicht in haar buurt kwam, ging schoppen of krabben. Bij een van haar zeven of acht mislukte zelfmoordpogingen knalde ze onder invloed van alcohol en Sipralexa haar auto tegen een paal, om daarna een gevecht te beginnen met de politie en te worden afgevoerd met handboeien om. Achteraf zei ze zich daar niks van te herinneren.

Nadat ze in de namiddag van 31 oktober 2013 in de roes na een vrijpartij met Bernard Wesphael had gezegd dat hij haar enige ware was en dat ze met de pil was gestopt, krulde ze zich naar haar kant van het bed en stuurde ze een sms naar Oswald, haar andere minnaar: "Mijn liefste, ik ben de eerste pagina van mijn boek aan het schrijven."

Douglas De Coninck.Beeld Wouter Van Vooren

In werkelijkheid had ze geen letter op papier gekregen.

Hongerig publiek

Wat hebben we verder nog geleerd?

Oswald, haar therapeut, had simultaan relaties met drie vrouwen die dat niet van elkaar mochten weten. Een Franstalig weekblad verwierf inzage in 150 liefdesbrieven en pakte daar woensdag groot mee uit. Oswald aan Véronique, kort na haar huwelijk met Bernard: "Ik hoop dat je crepeert, bij voorkeur in een ethylcoma, zoals je soms zelf zo graag wil."

Volgende week wordt Oswald zelf in de getuigenbank verwacht. Volgens gespecialiseerde media mogen we een kruisverhoor verwachten dat Fifty Shades of Grey voorgoed zal doen vergeten. Het wordt vervolgens uitkijken naar bijkomende details over de leraar die Véronique tussen haar dertiende en zestiende seksueel misbruikte. Smullen, alweer.

Véronique Pirotton (42) was een naar de pr overgestapte journaliste en literair recensente voor de RTBf. Ze was tot haar huwelijk met Bernard in augustus 2012 meer dan tien jaar alleenstaande moeder. Haar bestaan had iets meer inhoud dan de klok rond zuipen, slikken en liegen, al verneem je daar weinig over op het assisenproces in Bergen.

Dit proces, dat twee en een halve week gaat duren, wordt anders wel speciaal voor haar georganiseerd. Niet voor ons, hongerig publiek. Nee, voor haar, speciaal voor haar. Om tot waarheidsvinding te komen over wat er in de avond van 31 oktober 2013 gebeurde in kamer 602 in hotel Mondo in Oostende. Om haar postuum 'gerechtigheid' te brengen. Wat Véronique Pirotton zelf van de openbaring van de intiemste delen van haar leven zou hebben gevonden, kan haar natuurlijk niet meer worden gevraagd.

Dus doen we gewoon verder.

Over Bernard Wesphael zijn we aan de weet gekomen dat hij, medestichter van Ecolo, "een politicus op zijn retour" was. Een loser. Twee kinderen uit drie of wat mislukte relaties. Ja, dan ben je een loser natuurlijk. Hij was ook min of meer bankroet doordat hij in zijn grenzeloze naïviteit zijn huis had ingebracht als borg voor een fout gelopen zakelijk avontuur met bioproducten. "Zelfs zonder die moord was hij een film waard", verkneukelde Stijn Meuris zich maandagavond in De afspraak. (Moord? Bernard Wesphael staat niet terecht voor moord, maar dat is vast weer een detail.) Fatma Taspinar kon ons, ook in De afspraak, melden dat "Wesphael volgens de gerechtspsychiater extreem goed kan liegen".

Dit was het punt waarop je besloot: "Ik ga op de Noordpool wonen."

Andermans liefdesbrieven

Normaal zijn wij zo niet. Wij zitten niet in andermans liefdesbrieven te gluren. Wij posten geen intieme details over andermans seksleven op sociale of andere media. We verbinden geen morele oordelen aan een relatiebreuk of een financiële tegenslag. Dat heeft te maken met beschaving, met opvoeding. Met stijl, misschien.

Ook wij, media, worden verondersteld om ons aan zekere regels te houden. De Raad voor de Journalistiek heeft een gedragscode uitgewerkt die je als journalist helpt inzien waar de grens ligt tussen een maatschappelijk belang en iemands individuele recht op privacy. Er wordt ons, media, gevraagd om zo kies en genuanceerd mogelijk om te gaan met thema's als zelfdoding en geestesstoornissen. We proberen dat ook te doen.

Blijkbaar is geen enkele van deze regels nog van tel zodra er een assisenproces zit aan te komen. Alles mag, opeens. Opeens is snuisteren in andermans dagboeken oké. Het mag niet alleen, het móét. Niemand lijkt te ontsnappen aan deze vlaag van collectieve ontschaving.

Op elk assisenproces bekruipt mij af en toe de neiging om om me heen te staren, naar de gezichten van de mensen die hier elke dag zitten, vastbesloten om er geen seconde van te missen. Wie van deze mensen zou, als ook dat zou worden toegelaten, een steen oprapen en gooien?

Meestal voel je je bij die gedachte een beetje eenzaam.

De gerechtspsychiater die decreteerde dat Bernard Wesphael "extreem goed kan liegen", heet Hans Hellebuyck. Hij heeft een praktijk in Middelkerke. Elke Vlaamse strafpleiter kan je vertellen dat hij het soort psychiater is dat kan leven met de belachelijke honoraria van justitie en altijd precies datgene neerpent wat het openbaar ministerie neergepend wou zien. Bliksemsnel, ook nog eens. Volgens Wesphael duurde zijn (enige) ontmoeting met Hans Hellebuyck, in de gevangenis van Brugge, 45 minuten en was dit de openingszin: "Zegt mij ne keer. Oe komt het da gij uw vrouw ebt vermoord?"

Over het algemeen zegt het iets over de kwaliteit van de bewijsvoering als de beschuldigende partij moet terugvallen op argumenten als "hij kan extreem goed liegen". Meestal betekent het dat er een gebrek is aan betere. Er is in deze één vraag die ertoe doet. Wat was de doodsoorzaak bij Véronique Pirotton? Al de rest is ruis.

Redetwisten

Je zou verwachten dat we anno 2016 voldoende geschoolde pathologen onder ons tellen om ons daar tenminste een beetje bij te helpen. En dat is nu het hele punt. Volgens wetsdokters Geert Van Parys en Hubert Floré, samen met Hellebuyck ingehuurd door het Brugse parket, is Véronique Pirotton omgekomen door geweldplegingen op het hoofd, "eventueel in combinatie met obstructie van de mond en de neus". Onzin, zeggen professoren-dokters Jean-Pol Beauthier, François Beauthier en Jan Tytgat in een tegenexpertise. Zij onderzochten exact dezelfde data en kwamen tot de conclusie dat de vastgestelde kneuzingen en letsels allemaal te wijten zijn aan pogingen tot reanimatie.

Volgens hen is de doodsoorzaak "overduidelijk" een combinatie van een overdosis alcohol (3,7 promille), Citalopram (0,56 promille) en Lormetazepam. De gescheurde lever is volgens de ene patholoog het gevolg van een door Wesphael toegebrachte kniestoot en volgens andere van een fout uitgevoerde reanimatiepoging.

Dit is als de professor die poneert dat de zon om de aarde draait, en de andere die roept: "Maar nee gij, het is omgekeerd!"

Er moet dan, zou je denken, een manier zijn om tot een iets verfijndere conclusie te komen. Je zou denken dat men de zaak dan in handen geeft van een nog deskundiger, eventueel buitenlands team van pathologen. Wel, think again. Tot elf uur donderdagavond zaten dokter Beauthier en dokter Floré in de rechtszaal te redetwisten. "Kniestoot." Niet waar, "reanimatie". Waarop de ander weer: "Kniestoot."

Nu moeten twaalf willekeurig gekozen burgers, nagenoeg allen zonder beroep ook nog eens, aan het eind van dit proces de knoop doorhakken.

Stel je voor dat het hersenchirurgie was. De allerbeste chirurgen geraken het niet eens over de meest aangewezen aanpak, ze komen er niet uit. Waarop iemand er de poetsvrouw bijroept: "Hier is het scalpel, doe jij het."

Het vervelende aan de vergelijking is dat er in beide gevallen een mensenleven op het spel staat.

Het waren volksjury's die verkrachte vrouwen vrijspraken van moord toen abortus nog als dusdanig in het wetboek stond. Het waren volksjury's die euthanasie-artsen vrijspraken en onze verkozenen verplichtten om na te denken over wat uiteindelijk zou uitmonden in 's werelds meest humane euthanasiewetgeving ooit.

Een volksjury is prima als je uit bent op een antwoord wat 'de samenleving', los van een starre interpretatie van de wet, denkt over het begane misdrijf. En hier komen we op het punt dat de zaak-Wesphael zo bijzonder maakt en volkomen ongeschikt voor een volksjury. Het is hoogst onzeker dat er een misdrijf is gepleegd. Het team Beauthier-Beauthier-Tytgat verhoudt zich tot het team Hellebuyck-Van Parys-Floré als FC Barcelona tot Oud-Heverlee Leuven. De pathologen die Wesphael onschuldig achten, zijn internationale toppers. Het allerbeste wat wij de wereld op het gebied van pathologie te bieden hebben. Hellebuyck, Van Parys, Floré worden buiten West-Vlaanderen eerder zelden als expert gevraagd

De enige vraag die zich dan stelt, is hoe het tot dit assisenproces is kunnen komen.

'Heterdaad'

Volgens artikel 59 van de grondwet mag een parlementslid enkel worden aangehouden in geval van 'betrapping op heterdaad'. Met Christian Van Eyken hebben we inmiddels een tweede case van een parlementslid dat wordt vervolgd voor het doden van de ex van zijn vrouw. Van Eyken riep meteen: "Ik ben wel parlementslid, ik ben onschendbaar!" En hij kwam er nog mee weg ook.

Bernard Wesphael niet. Die vergat het bij zijn aanhouding stomweg te vermelden. Hij zegt daarover zelf dat dit bij het vernemen van het overlijden van zijn geliefde werkelijk ook het aller-allerlaatste was waar hij mee bezig was.

Je voelt het in elk woord dat deze week in de rechtszaal werd uitgesproken door de Brugse onderzoeksrechter Christine Pottiez of haar speurders. De hele chronologie van die eerste uren in het onderzoek ademt een neiging om de zaken heterdaad-achtiger voor te stellen dan ze waren. Op pagina 15 van de akte van beschuldiging lees je: "De arm van het slachtoffer lag onder haar lichaam." Wat volgens de logica van de speurders betekende dat Pirotton onmogelijk kon zijn gevallen als gevolg van een malaise of zo, zoals Bernard Wesphael verklaarde.

Maar dat van die arm, dat is helemaal niet waar, weten we intussen. Aan alle aanwezige politiemensen is in de rechtszaal gevraagd wie die onder het lichaam liggende arm heeft gezien. Wie dat op papier heeft gezet. Al die agenten wezen naar elkaar: "Niet ik."

Verdwenen monsters

Het verhaal voelde al heel tricky aan, en dinsdagavond was er dan dat moment. Jean-Philippe Mayence, de advocaat van Wesphael, die de Oostendse agenten ondervroeg over de monsters.

- "Dus het ging om monsters van huidweefsel onder de vingernagels en op de hals van mevrouw Pirotton? Deze monsters zijn, lees ik, in een plastic zakje gedaan en verzegeld in een envelop. Vervolgens, lees ik, zijn ze 'neergelegd'. Waar zijn ze neergelegd?"

- "Ik zou het moeten nakijken. Normaal, in principe, worden de monsters dan overgemaakt aan de wetsgeneesheer."

- "En dat is gebeurd?"

- "Als ik het me goed herinner, heeft de wetsgeneesheer gezegd dat hij de monsters naar ons ging terugsturen, maar we hebben ze niet teruggekregen."

De monsters zijn kwijtgeraakt. Gewoon, kwijtgeraakt. Dit had het moment kunnen zijn om deze hoogmis van de wansmaak te doen stoppen, maar nogmaals: think again. Een gokje? Deze stalen bewezen de onschuld van Bernard Wesphael en zijn daarom in de vuilnisbak gekieperd. Het is pure Making a Murderer, niet X jaar geleden, maar hier en nu, onder onze ogen.

Volgens mensen die dat kunnen inschatten, kost dit proces de belastingbetaler iets van een half miljoen euro. We hadden voor dat geld, uit dezelfde begrotingspost, ook tien voltijdse terreurexperten kunnen krijgen. We hadden er zeker twintig colleges van pathologen-experten mee kunnen financieren.

Maar nee, we gaan zien wat de poetsvrouw zegt. En smullen.

Ook lezen:

Toxicoloog pleit Wesphael categoriek vrij: "Pirotton overleed aan alcoholintoxicatie"

Reality-tv in de rechtszaal: het proces tegen Bernard Wesphael

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234