Donderdag 14/11/2019

Migratie

Dit moet u weten over Sea-Watch, het laatste schip dat verzet biedt aan hard Europees migratiebeleid

Een Sea-Watch reddingsschip vaart door de Middellandse Zee. Beeld AP

Na alweer een dagenlange patstelling op de Middellandse Zee zegden gisteren acht landen toe om de 47 migranten aan boord van de Sea-Watch 3 in eigen land op te vangen. Het is de tweede keer deze maand dat het Nederlandse reddingsschip een internationale crisis veroorzaakte. Vier redenen waarom u de Sea-Watch 3 moet leren kennen.

1. Het schip is het nieuwe symbool geworden van de Europese pro-migratiebeweging

Sinds de nieuwe rechts-nationalistische regering in Italië de havens sloot voor reddingsschepen met migranten verkeert het Europese migratiebeleid in een nog grotere impasse. Italië neemt niemand meer op, terwijl geen van de andere lidstaten bereid was de rol van Italië over te nemen.

Het gevolg: als er nu een reddingsschip met migranten richting Europa vaart, moet er ad hoc worden onderhandeld over de verdeling van die migranten. Die onderhandelingen maken pijnlijk duidelijk hoe groot de angst voor anti-migratiepartijen is in de rest van Europa. Zo duurde het eerder deze maand bijna drie weken voordat 28 lidstaten het eens waren over de verdeling van 49 migranten. Deze keer duurde het elf dagen voor er een verdeelsleutel kwam voor 47 migranten.

Reddingsschip van Sea-Watch. Beeld Sea-Watch International

In beide onderhandelingen speelde de Sea-Watch 3 een hoofdrol. Dat is niet zo vreemd want de Sea-Watch 3 is het laatst overgebleven reddingsschip van een hulporganisatie in de centrale Middellandse Zee. Waar organisaties als Artsen Zonder Grenzen en Save The Children hun schepen noodgedwongen moesten terugtrekken de afgelopen maanden – bijvoorbeeld omdat ze door de Italiaanse justitie aan de ketting werden gelegd – is dit schip het enige dat zich weigert over te geven aan die nieuwe realiteit, en blijft doorvaren.

2. Het schip is wel/geen reden dat er meer/minder mensen verdrinken op de Middellandse Zee

De Italiaanse regering zegt: hoe minder hulporganisaties actief op de Middellandse Zee, hoe minder doden. Hulporganisaties zoals Sea-Watch zeggen: hoe minder hulporganisaties actief op de Middellandse Zee, hoe meer doden.

Volgens de officiële cijfers hebben beiden gelijk. In 2017, toen de meeste hulporganisaties nog actief waren, stierf gemiddeld 1 op de 41 migranten tijdens de overtocht naar Italië, aldus cijfers van UNHCR. In 2018, toen er nauwelijks hulporganisaties nog actief waren, was dat 1 op de 18 migranten. De conclusie volgens de hulporganisaties: de oversteek is gevaarlijker geworden. De Italiaanse regering wijst naar de absolute cijfers in plaats van naar de relatieve. In 2017 stierven er nog 3.139 migranten op zee. Een jaar later, toen de Italiaanse havens op slot gingen, was dat aantal gedaald naar 2.275 migranten. Conclusie volgens de Italiaanse regering: door het verbieden van de hulporganisaties zijn er 864 minder doden gevallen op zee.

Een migrant op het reddingsschip Sea-Watch 3. Beeld AFP

3. Het schip vaart onder Nederlandse vlag

De Sea-Watch 3 is weliswaar eigendom van de Duitse hulporganisatie Sea-Watch maar vaart onder de Nederlandse vlag. Volgens woordvoerder Jelle Goezinnen was dat een bewuste keuze omdat Nederland van oudsher “een heel goede, zorgvuldige wetgeving heeft als het gaat om registreren van schepen”. “Bovendien heeft Nederland de traditie om bepaalde waarden na te streven en daar internationaal ook voor op te komen.”

In de praktijk blijkt dat tegen te vallen. Toen de Italiaanse regering Nederland vrijdag verzocht de migranten aan boord van de Sea-Watch 3 in Nederland op te vangen, stuurden de Nederlandse staatssecretaris Mark Harbers van Justitie en minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken (beiden VVD) een brief terug met de strekking: “Nederland vangt helemaal niemand op, want ook al zijn wij vlaggenstaat, wij zijn nergens toe verplicht.”

Bovendien had Nederland al 6 migranten overgenomen bij de vorige reddingsactie van de Sea-Watch 3 eerder deze maand. Nederland zou volgens Harbers pas weer een helpende hand uitsteken als er een structurele oplossing is. Hij wil af van de situatie waarin Sea-Watch 3 een groep migranten oppikt en hij en zijn Europese collega’s naar een oplossing moeten zoeken, terwijl de migranten aan dek wachten en de wereld toekijkt.

4. Het schip veroorzaakt een diplomatieke ruzie tussen Italië en Nederland

In Italië, waar de afgelopen vijf jaar bijna 650.000 migranten aan land kwamen, werd deze week ontstemd gereageerd op die weigering. Vicepremier Luigi Di Maio van de Vijfsterrenbeweging zei dat een vlag op een schip niet zomaar ‘iets folkloristisch’ is wat je als versiering op een schip hangt, maar iets dat verantwoordelijkheid met zich brengt. “We zijn klaar voor een diplomatiek conflict met Nederland”, zei hij.

Volgens Goezinnen van Sea-Watch kan Nederland dat probleem niet oplossen door zijn schip de Nederlandse vlag te ontnemen. Dat kan pas wanneer de Sea-Watch 3 iets strafbaars doet. Ook staatssecretaris Harbers zei recent tegen de Tweede Kamer dat hij de vlag niet zomaar kan intrekken, omdat het schip zich inderdaad aan alle wetten en regels houdt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234