Woensdag 03/03/2021

Achtergrond

Dit moet u weten over de nieuwe ‘rijkentaks’. Is het eindelijk raak?

Minster van Financiën Vincent Van Peteghem maakt van de coronacrisis gebruik om de rijkentaks te lanceren.  Beeld BELGA
Minster van Financiën Vincent Van Peteghem maakt van de coronacrisis gebruik om de rijkentaks te lanceren.Beeld BELGA

Met de invoering van een solidariteitsbijdrage doet de regering-De Croo een zoveelste poging om de rijksten in dit land meer te laten betalen. Zal het dit keer lukken?

Wat is de solidariteitsbijdrage?

Onder het motto ‘ieder moet zijn steentje in deze crisis bijdragen’, lanceert de regering-De Croo een nieuwe belasting op effectenrekeningen. Dat zijn rekeningen waarop allerlei soorten beleggingen worden bewaard. Wie dus kasbons, obligaties of aandelen koopt, ziet deze op zijn effectenrekening verschijnen.
“Net zoals we elk jaar een verkeersbelasting betalen voor onze auto, zullen we voortaan ook een jaarlijkse solidariteitsbijdrage betalen voor onze effectenrekening”, zegt minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V). De belasting geldt enkel voor de allerrijksten, met een effectenrekening van minstens één miljoen euro. Zij zullen een bijdrage betalen van 0,15 procent, ofwel 1.500 euro per miljoen. De regering verwacht dat de taks vanaf volgend jaar 428 miljoen euro per jaar in het laatje brengt. Een bedrag dat ze in de gezondheidszorg belooft te pompen.

Waarom is dit opmerkelijk?

Omdat vorige regeringen ook al verschillende pogingen ondernamen om de rijksten meer te laten betalen, maar daar telkens in mislukten. Zo kwam de regering-Di Rupo met een ‘rijkentaks’ van 4 procent op roerende inkomsten boven de 20.020 euro, die een jaar later onder zware kritiek werd afgeschaft. De regering-Michel probeerde het met een speculatietaks van 33 procent op de winsten die beleggers boekten door aandelen te kopen en snel weer te verkopen. Maar de taks bleek al gauw verlieslatend omdat er gewoon veel minder aandelen werden verhandeld, waardoor de beurstaks – een andere belasting – veel minder opleverde dan normaal. Later volgden plannen voor een ‘meerwaardebelasting’ van 30 procent op aandelen, maar die geraakte nooit uit de startblokken. Om vervolgens te kiezen voor een ‘effectentaks’, een voorloper van de huidige regeling die intussen vernietigd werd door het Grondwettelijk Hof omdat ze discriminerend zou zijn. Deze saga toont aan dat een rijkentaks zowel politiek als juridisch erg explosief is.

Zal het nu eindelijk lukken?

Dat is niet zeker. Het probleem van de effectentaks was dat ze niet werd toegepast op alle financiële producten. Ze gold bijvoorbeeld wel op aandelen en kasbons, maar niet op zogenaamde turbo’s of andere afgeleide producten. Nu worden ze allemaal meegeteld. Een tweede probleem was dat de effectentaks enkel werd aangerekend op effectenrekeningen van particulieren. Nu geldt ze ook op rekeningen van vennootschappen. Minister Van Peteghem gaat ervan uit dat dat volstaat.

Maar Michel Maus, professor fiscaal recht aan de VUB, voorspelt opnieuw problemen. “Zoals altijd botst de regering op politieke taboes en veto’s, waardoor we toch weer uitkomen op een compromis dat discriminerend is”, zegt hij. “Het is nu al een zekerheid dat deze regeling opnieuw juridisch zal worden aangevochten.”

Iemand die vijftien miljoen euro in vastgoed of kunst investeert, zal bijvoorbeeld nog steeds geen solidariteitsbijdrage moeten betalen, zegt Maus, want die geldt enkel op beleggingen. “Ook opvallend is dat de aandelen op naam gespaard blijven. Zo’n aandelen – van bijvoorbeeld kmo’s – worden niet belast, terwijl die van beursgenoteerde bedrijven wel belast worden.”

Waarom nu?

Uitzonderlijke tijden vragen uitzonderlijke maatregelen. Tijdens de formatie van de regering-De Croo stonden de liberalen tegenover de andere partijen. Ze wilden geen nieuwe belastingen, terwijl die volgens de anderen onvermijdelijk waren. In het regeerakkoord hielden ze het erop dat de regering zou streven naar ‘een eerlijke bijdrage’ van de personen die de grootste draagkracht hebben, maar wel ‘met respect voor het ondernemerschap’. Hoe die er dan concreet zou uitzien, zou Van Peteghem tegen de begrotingscontrole van maart uitvissen.

Van Peteghem en co zijn echter niet vergeten hoe de discussie rond de rijkentaks de legislatuur van de regering-Michel vergiftigde. CD&V kwam toen als vragende partij lijnrecht tegenover de rest van de coalitie te staan. Om een gelijkaardige ‘vergiftiging’ van deze legislatuur te vermijden, kiezen ze nu voor de korte pijn. Daarbij maken ze gebruik van de coronacrisis om de effectentaks 2.0 in de markt te zetten. Want wie kan er in deze tijden tegen solidariteit zijn? “We vragen inspanningen van de burgers en van het zorgpersoneel om onze gezondheidszorg draaiende te houden. We vragen ook een bijdrage van de grote vermogens om ons gezondheidssysteem mee financieel te ondersteunen”, zei Van Peteghem dinsdag op Radio 1.

Is zo een crisisbelasting nieuw?

Neen. Na de Tweede Wereldoorlog voerde de Belgische regering al een eenmalige vermogensbelasting in van vijf procent. Het leverde de staatskas bijna 50 miljard frank op, een kwart van de toenmalige overheidsschuld. Wie tijdens de oorlogsjaren winsten had geboekt vanwege de oorlogssituatie, werd daarop ook extra belast, tegen een fors tarief van 70 tot 95 procent.

In 1992 kwam de regering-Dehaene met een extra crisisbelasting van 3 procent bovenop de personenbelasting en de vennootschapsbelasting. Een tijdelijke maatregel, klonk het toen. Al was de belasting zo winstgevend voor de staat dat ze uiteindelijk pas vanaf 2018 werd afgebouwd, om dit jaar helemaal te verdwijnen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234