Dinsdag 07/12/2021

'Dit maakt de kloof alleen maar dieper'

Wordt Europa het nieuwe strijdperk van een even beperkte als gevaarlijke groep moslimterroristen? Politicoloog Bilal Benyaich, die onderzoek voerde naar islamradicalisering in ons land, vreest van wel.

Hij is er zelf niet goed van, van de beelden uit Parijs, zegt Benyaich. "Dit is waar iedereen, moslim even goed als niet-moslim, bang voor was dat het ooit zou gaan gebeuren. Het is het slechtste wat ons kon overkomen. De kloof in de samenleving tussen de diverse gemeenschappen, is al bijzonder diep. Dit maakt het alleen nog maar erger."

Er waren de grote aanslagen in Londen en Madrid. Nu is het geweld beperkter, maar niet minder angstaanjagend.

Benyaich: "De impact van dit soort terreurdaden zou zelfs groter kunnen zijn. Bij de grote aanslagen in Madrid, Londen of New York werd er door de complexiteit en de enormiteit van de operatie toch een zekere afstand geschapen. Je had het gevoel dat dat uitzonderlijk was, terwijl het geweld nu juist nabij komt. Een museum in Brussel, een redactie in Parijs zijn mentaal erg bereikbare doelwitten. Je hebt er geen ingewikkelde bommentechnologie voor nodig, maar enkel wat oorlogswapens die, helaas, vrij eenvoudig te koop zijn op de zwarte markt."

Welke plaats hebben deze terroristen in het geheel van de moslimgemeenschap?

"Laten we wel wezen: dit gaat niet om een schreeuw om aandacht van een gediscrimineerde groep, lager opgeleide werkzoekende gasten. Dit komt voort uit een zeer beperkte, maar ook zeer gevaarlijke subgroep met een specifiek profiel. Ze combineren religieus fanatisme met banditisme.

"Het is te vroeg om te bepalen of het hier gaat om terroristen die uit Irak of Syrië zijn teruggekeerd, maar het gaat wel om jongeren met hetzelfde profiel. Net als de Syriëstrijders worden ze niet alleen door religieuze overtuiging verleid maar ook door het vooruitzicht van wapengeweld. Of ze nu banden claimen met Al Qaida of niet, maakt niet zoveel uit. Dit type kan zonder veel grotere strategie of opdrachten perfect op eigen houtje dit soort aanslagen plannen en uitvoeren."

Dat is geen geruststellende boodschap.

"Er is een point of no return overschreden, ja. We staan aan het begin van het overplanten van het gewelddadig salafisme naar onze contreien. We hadden al de schutter in Toulouse, de aanslag op het Joods Museum in Brussel en enkele geïsoleerde incidenten in Franse steden.

"Deze aanslag is impactvoller. Te vrezen valt dat dit geen eindpunt is. Uit Frankrijk zijn er zo'n duizendtal moslimstrijders naar Syrië vertrokken, van wie er al een tweehonderdtal zouden zijn teruggekeerd. Dat zijn daarom niet allemaal potentiële terroristen, maar het is niet overdreven om te zeggen dat er momenteel in Frankrijk nog een tiental individuen rondlopen die even gevaarlijk zijn als de daders van de aanslag op Charlie Hebdo. Zelfs als uiteindelijk zou blijken dat deze daders niets te maken hebben met de islam, dan blijft dat risico nog altijd even reëel.

"Het is geen toeval dat vooral Frankrijk geviseerd wordt. Onder François Hollande is dat land een erg actieve interventiepolitiek gaan voeren in het buitenland, en met name in moslimlanden als Irak, Syrië maar ook Mali. Ik zeg dat niet als vergoelijking, zeker niet, maar het biedt wel een verklaring waarom dit land nu met terreur te maken krijgt."

Wat wel opvalt, is de snelle en vrij algemene veroordeling van de aanslag vanuit de moslimgemeenschap.

"Het is goed en noodzakelijk dat diverse en gezaghebbende stemmen als die van de imam van Parijs of filosoof Tariq Ramadan de aanslag meteen veroordeeld hebben. Dat had bij vorige gelegenheden ook al best wat sneller gemogen.

"Op de sociale media zie je ook wel een paar individuen die staan te juichen, maar dat is toch een kleine, marginale minderheid. De grote groep moslims beseft dat zij evengoed mee slachtoffer zijn van dit soort onverschoonbare daden. Je weet dat extreem rechts, dat in Frankrijk al sterk staat, en ook in Duitsland weer oprukt, hier garen bij zal spinnen. De polariserende druk op de samenleving zal dus nog toenemen, ook bij ons."

Wat te doen?

"Als samenleving zullen we nu toch eindelijk het gesprek met elkaar moeten aangaan, op voet van gelijkheid, en de segregatie doorbreken. Dat had al veel eerder moeten gebeuren, maar het heeft weinig zin om te blijven ronddwalen in fouten van het verleden. Nu wordt het stilaan een noodzaak. Het is dat of het terrein overlaten aan de extremisten van beide zijden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234