Dinsdag 12/11/2019

Reportage

"Dit komt Erdogan goed uit"

Afschuw en ongeloof bij overlevenden van de aanslag nabij het station van Ankara Beeld Getty Images

Na de zelfmoordaanslagen op een vredesmars in Ankara wezen de Turkse autoriteiten al snel naar Koerdische activisten of IS. Maar veel Turken zijn ervan overtuigd dat de partij van president Erdogan iets met de aanslagen te maken heeft.

De eerste explosie heeft een enorme zwartgeblakerde plek achtergelaten op het asfalt voor het treinstation van Ankara. Overal liggen nog bebloede vlaggen van de Koerdische partij HDP die werden gebruikt om de slachtoffers af te dekken. Het wemelt van de politie, die niemand toelaat op de plaats waar zaterdagochtend de bloedigste aanslag uit de Turkse geschiedenis minstens 95 levens eiste. De omgeving is bezaaid met ronde rode bordjes met het opschrift 'Bari¿' ('vrede'). Want dat had het moeten worden, een mars voor de vrede, georganiseerd door vakbonden, maatschappelijke organisaties en het plaatselijke bestuur van de HDP, de Koerdische partij.

Een beklemmende sfeer hangt rond het treinstation, waar je alleen te voet kunt komen. De politie heeft alle toegangswegen naar het station afgesloten. Groepjes vrienden en familieleden van de slachtoffers nemen zwijgend de plek van de explosies in zich op. De ministers van Volksgezondheid en Binnenlandse Zaken die uren na de aanslag naar het station kwamen, werden uitgejouwd en met flessen bekogeld. De politie moest de woedende betogers op afstand houden, er werden leuzen geschreeuwd tegen de regering en tegen Erdogans regeringspartij AKP, die volgens de demonstranten verantwoordelijk is voor het toenemende geweld in de aanloop naar de verkiezingen van 1 november.

Beeld PHOTO_NEWS

Traangas

Remzi, die alleen zijn voornaam wil noemen, is naar het station gekomen om de plek te zien waar een medestudent van zijn faculteit is omgekomen en een andere gewond is geraakt. "Het gebeurde om een paar minuten over tien. Twee grote groepen demonstranten waren net bezig om zich te verzamelen op het plein voor het station.

Twee bommen gingen drie of vier seconden na elkaar af. Toen de mensen probeerden weg te komen van de eerste explosie, ging de andere af." Hij neemt trillend een trek van zijn zoveelste sigaret en kijkt steeds om zich heen of er misschien anderen meeluisteren.

Volgens Remzi moet het een zelfmoordaanslag zijn geweest. "Je ziet toch geen gat in de grond of iets dergelijks. Er is een grote zwarte plek van de explosie en er lagen ook allemaal menselijke resten verspreid op de grond." Maar dat dit dan juist in de richting van IS of de Koerdische PKK zou wijzen, gelooft hij niet.

Inmiddels is Murat bij ons komen staan. Hij stond in het station op een trein te wachten toen de twee bommen kort na elkaar ontploften.

Volgens hem is het vooral het staatsapparaat en president Erdogan die belang hebben bij chaos. "Voordat de bommen ontploften, was er hier heel weinig politie. Dat kan toch ook niet toevallig zijn? Alsof ze wisten dat er iets ging gebeuren. Want daarna krioelde het van de veiligheidsmensen en politie, toen waren ze er plotseling wel."

In het centrum van Ankara proberen groepjes jongeren zaterdagavond nog een protest te organiseren, maar al snel worden ze uit elkaar gedreven door oproerpolitie die traangas gebruikt.

Opvallend is het grote aantal veiligheidsmensen in burger. Met de demonstranten spreken is bijna niet mogelijk, want meteen komen er stoere types in spijkerjack en op sportschoenen bij staan. Geregeld worden mensen naar papieren gevraagd en soms, na een haastig telefoontje, afgevoerd naar een klaarstaand busje.

De sfeer blijft beklemmend in Ankara, waar zondagmorgen al vroeg een politiehelikopter boven het centrum cirkelt. Duizenden demonstranten, onder wie veel vrienden en familieleden van de slachtoffers, verzamelen zich rond het middaguur om naar de plek van de aanslag te gaan. Ze willen een herdenking houden en hebben bloemen bij zich, foto's van de slachtoffers, spandoeken, pamfletten en vlaggen. Maar de oproerpolitie vormt een enorm cordon, gesteund door enkele waterkanonnen, en sluit de weg richting het station hermetisch af. Het duurt niet lang of de menigte wordt uit elkaar gedreven. Er vallen rake klappen, terwijl er beledigingen worden geschreeuwd tegen de politie, de AKP en president Erdogan.

De straat van het partijkantoor van HDP in de wijk Çankaya is deels afgezet met dranghekken en ook daar staan twee bussen oproerpolitie klaar om in te grijpen. "Ja, nu worden we plotseling wel goed bewaakt", zegt Evren Çevik, lid van de buitenlandcommissie van de partij. De laatste aanslag op het kantoor was op 8 september, toen een brandbom een hele verdieping van het gebouw in de as legde.

Çevik was een van de deelnemers aan de manifestatie bij het station toen de bommen ontploften. Hij heeft duidelijk niet geslapen en hij praat met een mengeling van verdriet en ingehouden woede, een sfeer die in het hele kantoor hangt. Twee kandidaten van de HDP voor de komende parlementsverkiezingen, Abdullah Erol en Kübra Mollao¿lu, zijn bij de aanslag omgekomen.

Op zondag vonden betogingen tegen de Turkse president Erodgan en zijn regering plaats Beeld BELGA

Extreme elementen

Evren heeft een lijst voor zich met 530 namen. Daarvan zijn er volgens de HDP met zekerheid 122 overleden, de rest zijn gewonden, van wie een aantal nog in kritische toestand. Hij haalt zijn schouders op over de belofte van de regering dat ze alles zullen doen om de daders te pakken. Ervin twijfelt er niet aan dat er een direct verband bestaat tussen deze gruwelijke aanslag en eerdere aanslagen tegen HDP-aanhangers.

"Het zijn extreme elementen, ultranationalisten en fascisten die deze aanslagen plegen. Ze zijn bekend bij de staatsveiligheid, maar die doet er niets tegen. Ik wil niet zeggen dat de AKP van Erdogan directe banden met ze heeft, maar het komt hen wel goed uit."

Hij vreest dat de polarisatie door deze gruwelijke aanslag alleen maar erger wordt en zelfs de toekomst van Turkije kan bedreigen.

HDP-leider Selahattin Demirta¿ heeft voorlopig alle verkiezingsactiviteiten van de partij opgeschort, in elk geval tijdens de drie dagen van nationale rouw. Begin deze week komt de partijtop bijeen om zich te beraden.

"Ik vind zelf dat we geen grote bijeenkomsten meer moeten organiseren. Het is te gevaarlijk geworden", verzucht Evren. "En of we er bij de komende verkiezingen beter uitkomen, durf ik ook niet te zeggen. Wat ik wel weet is dat we hoop moeten blijven creëren voor de mensen, voor onze kiezers. Dat is onze plicht."

95 doden

Zaterdag om 10.04 uur plaatselijke tijd bliezen twee zelfmoordterroristen zich op tijdens een vredesmars in Ankara. De mars was een protest tegen het conflict tussen het Turkse leger en de Koerdische arbeiderspartij PKK in het zuidoosten van het land. Bij de aanslag vielen zeker 95 doden en minstens 250 gewonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234