Zaterdag 24/10/2020

Coronacrisis

‘Dit is het slechtst denkbare moment’: waarom we niet klaar zijn voor een vervroegde tweede golf

In Antwerpen is beslist om de triageposten te heropenen, nu het aantal besmettingen in de stad weer de hoogte in schieten.Beeld Klaas De Scheirder

Dit lijkt op het begin van een tweede coronagolf, zegt viroloog Marc Van Ranst, nadat de cijfers van de besmettingen ook vrijdag weer de hoogte in schoten. Die gevreesde golf werd volgens de meeste voorspellingen pas tegen september verwacht, waardoor we in snelheid dreigen gepakt te worden. ‘Dit is het slechtst denkbare moment, want iedereen zit op zijn tandvlees.’

1. Het gaat de verkeerde kant op, daarover bestaat geen enkele twijfel meer

Het virus dat we, om het met de woorden van viroloog Steven Van Gucht te zeggen, bij het nekvel hadden gegrepen, is opnieuw aan kracht aan het winnen. Vrijdag communiceerde Sciensano dat het gemiddeld aantal coronabesmettingen per dag is gestegen met maar liefst 32 procent. Afgelopen maandag werden zelfs 216 nieuwe besmettingen opgetekend, het hoogste cijfer in lange tijd. Bovendien is de curve van het aantal ziekenhuisopnames gestopt met dalen. De verwachting is dat die curve de komende weken lichtjes gaat stijgen.

Vooral de cijfers uit Antwerpen baren zorgen. Uit de eerste informatie blijkt dat er uitbraken vastgesteld werden in Borgerhout, Deurne en het Kiel. Dat staaft het vermoeden dat er iets aan de hand lijkt in de buurten waar overwegend mensen met vreemde roots wonen, vooral de Marokkaanse gemeenschap.

Kan het dan zijn dat de gevreesde tweede golf, die verwacht werd tegen september, al aan de voordeur staat te kloppen? “Ja”, zegt viroloog Marc Van Ranst. “Met deze cijfers kunnen we zeggen dat we aan het begin van een tweede golf zitten. Om u een idee te geven: op 15 maart zaten we op 214 besmettingen. Twee dagen later hebben we de lockdown ingevoerd. Met die nuance dat we toen ongeveer één op de tien besmettingen traceerden, nu is dat ongeveer één op de drie. Dat geeft nog ietwat speling, maar het is wel echt tijd voor actie.”

Ook vanuit de huisartsenkringen komen ronduit alarmerende signalen. Huisartsen staan helemaal aan het begin van de keten, want zij zijn de eersten waar patiënten met symptomen bij terechtkomen. “We krijgen signalen van verschillende huisartsenkringen dat er een zeer sterke stijging is van het aantal positieve testen de voorbije dagen”, zegt Roel Van Giel, voorzitter van huisartsenvereniging Domus Medica. “En de signalen komen niet vanuit een welbepaalde regio, maar van zowat overal. We verwachten de volgende dagen dan ook een verdere stijging van de curves.”

In de recentste cijfers zien we mogelijk al een effect van ‘vakantieterugkeerders’, klinkt het bij Sciensano. En de grote bulk daarvan moet nog komen. Het leidt tot grote ongerustheid bij de regering. Premier Sophie Wilmès roept politici en experts zondag samen om de forse toename van het aantal besmettingen te bespreken. Dit zogenaamde overlegcomité kan gezien worden als een miniversie van de Veiligheidsraad. Mogelijk komen er nieuwe maatregelen.

2. De tweede golf komt dus wellicht vervroegd, zijn we hier klaar voor?

Het antwoord is eensluidend: neen. Vooral omdat de mensen die alle lasten moeten dragen in deze crisis op dit moment aan het einde van hun Latijn zijn en vooral nood hebben aan rust. Volgens Van Giel geven heel wat huisartsen aan dat ze moe zijn. “We hadden wel een tweede golf, of eerder golfje, verwacht, maar pas over enkele weken. Dit is het slechts denkbare moment want iedereen zit op zijn tandvlees.”

Eenzelfde geluid is te horen in de ziekenhuizen. Ook daar hoopt het personeel toch enkele weken relatieve rust voor de drukte opnieuw begint. Er is dan wel vanuit de federale overheid beloofd dat er meer personeel komt, dat moet wel nog eerst aangeworven worden.

In de rusthuizen is de situatie zo mogelijk nog erger. Want in tegenstelling tot de ziekenhuizen hebben heel wat instellingen geen plan klaar om te kunnen schakelen bij een nieuwe uitbraak. De Vlaamse taskforce voor de zorgsector riep eerder deze week al alle Vlaamse zorg- en welzijnsvoorzieningen op om tegen 21 augustus een draaiboek voor de tweede golf klaar te hebben. Half juni communiceerde Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) dat de instellingen daarvoor de hulp zouden krijgen van mobiele teams. Beke voorziet vijftien van die teams, die zullen bestaan uit artsen, verpleegkundigen en gezondheidspromotoren. Maar de aanwervingen voor die teams lopen nog, klinkt het bij het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid. De vacatures staan nog open tot 21 juli. Wanneer die teams exact van start kunnen gaan, is niet duidelijk.

Minister Beke riep wel de taskforce zorg, onder leiding van Karine Moykens, versneld samen. Om onder andere te kijken of iedereen deze keer wel het nodige materiaal heeft. Dat is niet het geval, bleek al op 6 juni in de commissie die het Vlaamse coronabeleid onder de loep neemt.

3. Alle hoop is gericht op contacttracing, maar die loopt compleet mank

De afgelopen weken en dagen is al veel gezegd over de contactopsporing. Die moet ervoor zorgen dat lokale brandjes onder controle blijven en het dus niet tot een grote bosbrand kan komen. Maar die verdedigingsstrategie werkt op dit moment voor geen meter. Of zoals epidemioloog Pierre Van Damme (UAntwerpen) het verderop in deze krant zegt: “Het werkt totaal niet. De hobby’s van mensen, waar ze werken, welk restaurant of café ze bezocht hebben – het wordt niet genoteerd, omdat het systeem dat niet toelaat.”

Volgens hem moeten we met het huidige systeem stoppen en radicaal kiezen voor een gedecentraliseerd systeem, waarbij het lokale niveau, een stad, district of provincie de coördinatie moet krijgen. Dat is ook waar professor huisartsengeneeskunde Roy Remmen (UAntwerpen) al geruime tijd op wijst. Volgens hem moeten we naar een systeem waarbij preventieve coronateams per wijk aan contact- én bronopsporing doen. Vergelijkbaar met hoe er al jaren met succes rond tuberculose wordt gewerkt. Ook de expertengroep GEES adviseerde al eerder in die richting. Toch werd dat advies in de wind geslagen en werd er gekozen om met commerciële callcenters samen te werken. Maar zonder goede verdedigingslinie lijkt die tweede golf onvermijdelijk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234