Dinsdag 26/01/2021

'Dit is het meest vrije beroep ter wereld' Walter Prevenier

Op tv ziet hij ze passeren: Johan Vande Lanotte, Freya Van den Bossche, Fientje Moerman, Geert Lambert. Peter Vandermeersch ook. Annelies Beck. Allemaal oud-studenten, of ze nu geschiedenis, Germaanse, of pol & soc deden. "Ook Yves Leterme heb ik gehad", zegt professor emeritus Walter Prevenier, historicus aan de Universiteit Gent. "Van hem herinner ik me niets, maar hij moet examen bij me afgelegd hebben."

Snel telwerk levert makkelijk 40.000 studenten op, die tussen 1966 en 1999 zijn 'Inleiding tot de Historische Kritiek' volgden. En je leest het vaak: Prevenier maakte indruk. Had invloed. Niemand miste de les in Auditorium E aan de Blandijnberg. Per keer goed voor zeshonderd studenten. "Vraag is: welke invloed", zegt Prevenier, 77 en sinds twaalf jaar op emeritaat. "De essentie was dat je mensen een kritische invalshoek gaf. Met veel nadruk stopte ik actualiteit in mijn lessen, omdat ik er kritische nieuwslezers en nieuwskijkers wilde van maken. Zag ik hen later terug, dan zeiden ze dat ze nooit meer naar het nieuws keken zoals vroeger. Vaak nodigde ik sprekers uit zoals Dirk Tieleman of Stefan Blommaert. Met abstracte beschouwingen kwam je er niet in zo'n zaal. Collega Jan Craeybeckx zei me: 'Een aula is een ontembaar beest. Je weet wel of je er binnenkomt, maar niet of je er nog buiten raakt.' Eigenlijk is zo'n eerste jaar een fantastisch jaar voor studenten. Ze ontsnappen voor het eerst aan de druk van thuis en beleven de grote vrijheid. En wie de confrontatie met al die vakken niet meemaakt, mist iets. Daarom vind ik ons systeem zo goed. Zoveel mogelijk mensen moeten naar de universiteit kunnen. Een selectie vooraf vind ik niet goed."

Bij professor Prevenier spatte het lesplezier ervan af: "Ik erger me aan collega's die zeuren over wat er mankeert. Professor is het meest vrije beroep ter wereld, honderd keer vrijer dan dat van politicus. Nergens kun je zoveel creativiteit, vrijheid en waardering vinden. Ik begrijp niet dat je als prof ongelukkig kunt zijn." Maar natuurlijk kent hij de verhalen. Bijvoorbeeld van zijn, inmiddels overleden, collega Paul Ghysbrecht. 'Hij laat je met een krijtje het lokaal rondgaan en aan de deur mag je vertrekken', vertelde men. Of: 'In het examenlokaal zat Ghysbrecht op de kast.'

"Hij was berucht, maar in deliberaties nam hij het echt vaak op voor zijn studenten. En hij beweerde dat veel anekdotes verzonnen waren. (lacht) Al kwamen die wel van véél getuigen."

Nadat hij op 30 september 1999 zijn laatste proclamatie in Gent had bijgewoond, begon Walter Prevenier op 1 oktober les te geven aan The College of William and Mary in Williamsburg, Virginia. 'Historische Kritiek' heet daar 'From Reliable Sources'. Ook dit jaar gaf hij bijna vijf maanden les aan de universiteit van Columbia in New York. "Ik gaf er die cursus ook in 2001 en 2002, voor en na 9/11. Niet alleen de sfeer op de campus veranderde, studenten waren ook kritischer en gemakkelijker te overtuigen dat niet alles evident was in Amerika.

"Bij ons gebeurde de grote mentale verschuiving in 1968, in Gent zelfs in 1969. Natuurlijk bestond aan de middeleeuwse universiteiten al discussie, maar het viel toch op dat studenten zich na '68 meer konden permitteren. Maar of ze andere mensen waren in de loop der jaren? Nee. Jonge mensen zijn jonge mensen met universele gedragspatronen. Het is te gek om te zeggen: vroeger waren studenten beter. Of intelligenter. Hersenstoffen zijn erfelijk en gaan niet verloren. En dus zal er in het eerste jaar altijd 60 procent slagen en 40 procent beter iets anders doen.

"Wat wel veranderd is, zijn de technieken. Toen ik studeerde, zag ik hooguit prentjes bij kunstgeschiedenis. Zelf sleurde ik later in Auditorium E een grote bak binnen om video's te tonen. Vandaag is er internet en dat is een godsgeschenk. Als je het voldoende intelligent en kritisch gebruikt, is het toch fantastisch? Je tikt een citaat waarvan je weet dat je het ooit las in op Google, en met wat goeie trefwoorden vind je dat meteen terug."

Is dat het mooiste: de professor die 'eeuwige student' kan zijn? Hij knikt. "Met dezelfde interesse had ik ook Germaanse kunnen studeren. Of literatuurgeschiedenis. Een boek als De ondraaglijke lichtheid van het bestaan(van Milan Kundera, RVP) vind ik zo geweldig omdat fictie vaak echter is dan het reële. Op dit moment werk ik, met een collega uit San Diego, aan een boek over genadebrieven in de middeleeuwen. Die pleidooien vind je bijna letterlijk terug in de fictieverhalen van die tijd. Maar tegelijk is geschiedenis een van de rijkste studierichtingen, omdat ze alle facetten van de mens aanraakt. Je moet je erin verplaatsen, met enorm veel empathie. Dat van de eeuwige student klopt dus. Je blijft detective die, in het archief van Lille bijvoorbeeld, folio 210 wil lezen, maar per ongeluk op folio 202 iets leest dat nog interessanter is. Dat onverwachte vinden, het cadeau van het ongerichte zoeken, dat is formidabel."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234