Dinsdag 15/10/2019

Turkije

"Dit is het einde van wat nog over was van onafhankelijke journalistiek in Turkije"

Televisiestation Kanal D, onderdeel van de Dogan Holding. Beeld AFP

De onafhankelijke pers in Turkije is op sterven na dood. Dogan Holding, een van de grootste zakenconglomeraten van het land, staat op het punt zijn kranten en televisiezenders te verkopen aan Demirören Holding, een onderneming die nauwe banden heeft met de regering van president Recep Tayyip Erdogan. Als dat gebeurt, zullen vrijwel alle media in Turkije onder controle staan van de regerende AK-partij.

"Dit is het einde van wat nog over was van een pluralistische pers en onafhankelijke journalistiek in Turkije", zegt Johann Birr van Reporters Without Borders (RSF), een in Parijs gevestigde organisatie voor persvrijheid. "De overname door Erdogan van de Turkse media, een proces dat al in het vorige decennium begon, is hiermee compleet."

Dogan is eigenaar van onder meer de kwaliteitskrant Hürriyet en de Engelstalige uitgave Hürriyet Daily News, de massakrant Posta, de tv-zenders Kanal D en CNN-Turk (een joint venture met CNN), het persbureau DHA en diverse andere kranten en tijdschriften. Hürriyet en CNN zijn de vlaggenschepen van de onderneming. Met de transactie is een bedrag van 725 miljoen euro gemoeid.

Climax

De verkoop is de climax van een jarenlange strijd tussen Dogan en de AKP-regering. De Dogan-groep heeft een seculiere traditie en stond in het begin van deze eeuw uiterst kritisch tegenover de regering-Erdogan.

Dat kreeg de onderneming in 2009 flink betaald gezet. Een geschil met de belastingdienst mondde uit in een buitensporige boete van meer dan 2 miljard euro. Naderhand bleek uit uitgelekte telefoongesprekken dat president Erdogan persoonlijk nauw betrokken was bij de strafexercitie.

Sindsdien toonden de media van Dogan zich steeds meer geïntimideerd. Twee kranten, Milliyet en Vantan, werden noodgedwongen verkocht aan de Demirören Holding. Milliyet veranderde van een toonbeeld van onafhankelijke journalistiek in een propagandamegafoon van de AKP. Bij andere Dogan-media werden kritische columnisten en hoofdredacteuren ontslagen, de redactionele koers werd veelal aangepast.

Staatsgreep

Na de mislukte staatsgreep van juli 2016 nam de druk van de regering op de Turkse media – en zo ook op die van Dogan – verder toe. Tientallen kranten, tv-zenders en uitgeverijen werden gesloten, ruim 150 journalisten zitten gevangen.

Niettemin was de Dogan-groep nog niet geheel gelijkgeschakeld. Hoewel journalisten van Dogan zich anoniem vaak beklaagden over het klimaat van zelfcensuur, deden met name Hürriyet en CNN Turk hun best een zekere objectiviteit en kritische inslag te bewaren. "Een neutrale, op feiten gebaseerde middenpositie", noemt Bihr dat. "Een heel verschil met het grootste deel van de media."

Als voorbeeld noemt hij een bericht uit Hürriyet deze week over een hoge functionaris bij justitie die zijn dochter tot rechter liet benoemen. "Pro-Erdogan-media zouden zoiets niet melden."

Neutraliteit

Als de verkoop aan Demirören rond is, zal naar verwachting van die neutraliteit niets overblijven. Bihr denkt dat een groot aantal journalisten bij de Dogan-groep de komende maanden zelf zal opstappen, anderen zullen ontslagen worden.

"Deze verkoop voltooit het in één hand brengen van de Turkse media volgens het Poetin-model", schreef de bekende oppositionele journalist Kadri Gürsel op Twitter. "De massamedia staan voortaan geheel onder controle van president Erdogan." De columnist zat vorig jaar elf maanden gevangen.

Erdogan Demirören, de eigenaar van Demirören Holding, heeft nauwe persoonlijke banden met president Erdogan. De president was getuige bij het huwelijk van een van zijn zoons. In een gelekt telefoongesprek uit 2014 is te horen hoe Demirören in snikken uitbarst en om vergeving vraagt als de president hem bestraffend toespreekt over een bericht over de Koerdische PKK.

Gevangen

Een klein aantal onafhankelijke dagbladen houdt nog stand, op de eerste plaats Cümhuriyet (de krant van Kadri Gürsel). Die kranten hebben echter een kleine oplage, in totaal wellicht niet meer dan 50 duizend. Adverteerders worden door de overheid gedwongen geen zaken te doen met deze kranten. Veel journalisten zitten gevangen.

Can Dündar, oud-hoofdredacteur van Cümhuriyet, wacht zijn rechtszaak wegens ‘steun aan terrorisme’ af in ballingschap in Duitsland. Andere kritische journalisten publiceren hun artikelen op websites, al dan niet vanuit het buitenland.

Volgens onderzoek van Reporters Without Borders en de website Bianet heeft 80 procent van de Turkse media politieke of zakelijke banden met de regering. Door de verkoop van de Dogan Mediagroep aan Demirören zal dat stijgen tot boven de 90 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234