Maandag 18/10/2021

Interview

"Dit is een zéér rechtvaardige regering"

null Beeld Diego Franssens
Beeld Diego Franssens

Met passie verdedigt Kamervoorzitter Siegfried Bracke (61) centrumrechts. Met evenveel passie valt hij zijn oude werkgever VRT aan: 'Ze dragen daar weer allemaal hetzelfde uniformpje.'

Een van de vele nieuwigheden die de centrumrechtse meerderheid ons brengt, is een Kamervoorzitter die mee 'piket' gaat staan in het Gentse station bij een protestactie, weliswaar tégen de algemene staking. Moet dat zomaar kunnen? Natuurlijk moet dat zomaar kunnen, zegt die Kamervoorzitter, Siegfried Bracke. "Ik heb dat uit overtuiging gedaan en uit sympathie voor Jong-N-VA, dat de actie opzette. "We stonden daar och Here met twee bordjes te zwaaien om gestrande reizigers op te pikken, op verre afstand van het vakbondspiket. Veel provocatie was daar niet aan. Het is niet omdat ik Kamervoorzitter ben, dat ik mijn hoofd moet leegmaken. Als journalist had ik een gedacht, en nu heb ik dat nog steeds."

"Ik ben vóór sterke vakbonden. De landen met een performante economie en welvaartsstaat, Scandinavië of Duitsland, zijn landen met een sterke vakbondstraditie. Maar daar denken de bonden mee vooruit. Als je hier een verslag van een vakbondsmanifestatie hoort, valt zes keer het woord 'behoud'. Ziedaar mijn probleem met de vakbond."

De verontwaardiging over de beleidsplannen gaat breder dan bij vakbondsmilitanten alleen.
Siegfried Bracke: "Ik wil toegeven dat de regering haar beleid op onvolmaakte wijze heeft gecommuniceerd, maar eigenlijk is dat een detail. Geen kat gelooft dat je de pensioenregels kunt behouden zoals ze zijn. Vroeger was het pensioen een verzekering tegen te lang leven. Alleen wie het geluk had om de pensioenleeftijd te overleven, kon ervan genieten. "

"Het is een illusie om te denken dat we dat systeem overeind kunnen houden nu de gemiddelde levensverwachting gelukkig is opgeschoven naar tachtig jaar. En als je het erover eens bent dat mensen langer zullen moeten werken, dan zul je ook de arbeidsmarkt moeten hervormen. Kunnen we daar met werkgevers, werknemers en regering alstublieft een gesprek over hebben?"

Durft u het besparingsbeleid rechtvaardig te noemen?
"Sans gêne, zelfs. Dit is een zéér rechtvaardige regering. Zeggen dat een vermogenswinstbelasting een alternatief is dat meteen 8 miljard oplevert, is de mensen blaasjes wijsmaken. Ik stoor me aan het sfeertje dat gecreëerd wordt alsof de Marc Couckes van deze wereld niets zouden bijdragen. Waarbij de grootste roepers nota bene zelf fiscale gunstregimes genieten. Waarom moeten schrijvers minder inkomstenbelastingen betalen dan andere zelfstandigen? Mag het daar ook over gaan als Tom Lanoye of Erwin Mortier ons de les komt spellen over rechtvaardigheid?"

"Het onrechtvaardigheidsgevoel wordt er bij de mensen ingelepeld op basis van onwaarheden. Het is niet waar dat mensen in het onderwijs minder pensioen zullen krijgen. Het is niet waar dat iedereen, ook wie begonnen is op zijn achttiende, moet voortwerken tot zijn 67ste. Dat is zelfs geen desinformatie meer, dat is een platte leugen."

"Natuurlijk zijn er alternatieven voor het huidige regeringsbeleid, maar niet op de grote lijnen: langer werken, lagere loonkost, zuiniger overheid. Daar ontkom je niet aan. We doen dit echt niet vanuit ideologisch sadisme. We zijn ook geen idioten, hè. Als je 30 procent van de bevolking vertegenwoordigt, dan zou het nogal idioot zijn om de agenda van maar 1 procent uit te voeren."

null Beeld Diego Franssens
Beeld Diego Franssens

Wat is het intellectuele argument tegen een vermogenswinstbelasting?
"Dat we al een forse belasting op vermogen hebben. De derde hoogste in Europa."

Afgezet tegen het bnp, niet tegenover het belastbare totaalvermogen in België. Dat zegt dus niets over hoe zwaar vermogen belast wordt.
"Bon, zelfs met die correctie staan we nog vijfde. De groei in de inkomsten komt de jongste jaren vooral uit vermogensbelastingen. We innen twee keer zoveel als Duitsland en Nederland."

Een mooi compliment voor de regering- Di Rupo.
"Di Rupo heeft zo inderdaad een rijkentaks willen invoeren. 4 procent extra op de roerende voorheffing. Dat is ondertussen een allemanstaks, en van de shift naar lasten op arbeid kwam niets in huis. Wij willen gerust verder gaan in de tax shift, en vermogen is daarbij echt geen taboe. Niet omdat vermogen nog niet bijdraagt, maar omdat de lasten op arbeid de meest onrechtvaardige belastingen zijn. Maar zoals Di Rupo gaan we het dus niet doen. Dat was gewoon een tax lift."

Hoe kijkt u naar de toenemende polarisatie? U was er in de Kamer het lijdend voorwerp van.
"Ik betreur ze. Een heldere oppositie tegenover een helder beleid, daar is niks fout mee. Het gaat om het getier en het gebrul. Mensen lopen weg van die cinema. Het goede is dat meerderheid en oppositie dat intussen zelf beseffen."

"Soit, ik kan ook wel tegen een stootje. Als journalist heb ik voor penibeler situaties gestaan. Ooit heb ik wijlen Paul Tant (CVP) zestien minuten lang live moeten interviewen. Er was niks anders meer, dus ik moest de tijd maar zien vol te maken. Toen wilde ik heel hard weglopen. (lacht) Maar goed, als zelfs Paul Tant dat overleefd heeft, dan kan ik dat ook aan."

U hebt ooit voor de klas gestaan. Toen u de Kamer niet onder controle kreeg, leek u even een leerkracht die getest werd.
"Weet je wat indruk maakt, als je daar zo voor dat halfrond zit? De fysieke intimidatie die uitgaat van het geluid. Vijftig mensen die tegen elkaar roepen, dat is best indrukwekkend. Als leraar heb ik nooit echt een tuchtprobleem gehad, behalve in één klas. Toen heb ik er eentje afgezonderd en die verbaal aangepakt. En het probleem was opgelost."

null Beeld Diego Franssens
Beeld Diego Franssens

Kristof Calvo (Groen) kun je wel geen vijftig bladzijden straf geven.
"We hebben een goed gesprek gehad met de oppositieleiders. Ze hadden mijn advies niet nodig om te beseffen dat je moeilijk elke keer kunt opstappen. En ik ben ook niet te beroerd om toe te geven dat ik niet alles vlekkeloos heb aangepakt. Had ik de oppositie beter een schorsing gegund? Wellicht wel. Ik dacht op dat moment aan Villa Politica, ik vond het zo sneu voor Linda De Win, als zij een leeg halfrond had moeten tonen."

Euh... U was even vergeten dat u Kamervoorzitter bent, en niet meer VRT-hoofdredacteur?
"Het is de eerlijke waarheid dat ik daar toen mee in mijn gedachten zat. Het leek me praktischer om gewoon verder te doen."

Als u de film laat afrollen sinds de befaamde 'bocht van Bracke', toen u de deelname van de N-VA aan een sociaal-economische 'herstel- regering' beloofde zonder staatshervorming, zou u kunnen claimen dat u alles voorzien had wat het voorbije jaar gebeurd is.
"Zoals mijn ex-vrouw altijd zegt: 'Gij hebt meer chance dan verstand.' Ik was toen niet vooruitgestuurd door De Wever om het water eens te testen; die mythe mag ophouden. Ik heb er genoeg voor naar mijn kop gekregen. Natuurlijk was er over die stelling toen debat binnen de partij, en ik heb vertolkt hoe ik erover dacht."

Het blijft opmerkelijk dat een congres van een nationalistische partij bijna unaniem instemt met een regeerakkoord waarin geen letter over staatshervorming staat.
"Dat bewijst hoe verstandig die mensen zijn."

Of hoe autoritair hun leider is.
"Ha neen, zo werkt het niet bij ons. Weet u wat het grote politieke talent van Bart De Wever is? Dat hij intuïtief perfect aanvoelt hoe ver hij kan gaan bij onderhandelingen om zijn basis bijeen te houden. Onderschat de N-VA'ers niet. Voor de stemming was er een lang debat. De basisdemocratische vergadercultuur die Groen destijds samen met de naam Agalev begraven heeft, is bij ons nog springlevend. Ze zouden stemmen tot ze er bij doodvallen, maar het resultaat is wel dat je de Lotto Arena moet afhuren als je een N-VA-congres wilt houden."

De spagaat blijft wel breed: enerzijds pogen om België te doen functioneren, anderzijds volhouden dat België niet kan functioneren.
"In het befaamde artikel 1 van de N-VA-statuten gaat het niet alleen over 'de logische evolutie naar de onafhankelijkheid van Vlaanderen', maar ook over dat wij voor het sociaal-economische belang van alle Vlamingen staan. Het is geen 'onafhankelijkheid ondanks alles' die we nastreven. Maar zelfs als Kamervoorzitter durf ik te zeggen dat het confederalisme een heel mooie oplossing biedt voor dit land, ten bate van iedereen. Dat confederalisme komt er. Dat is geen fanatisme, maar elementaire logica. Je ontsnapt niet aan die evolutie."

Komt het er over vijf jaar?
"Het komt er. Wanneer weet ik niet, maar het komt er. En ik heb de neiging om te denken dat ik het nog ga meemaken ook. Tegelijk trekt ook de Europese Unie steeds meer bevoegdheden naar zich toe. Daar ben ik niet per se tegen, maar Europa moet wel veranderen. De populairste politicus van heel Europa (UK Independence Party-leider Nigel Farage, red.) is iemand die tegen de EU is. Dat is toch een schande voor iedereen in dat Europees Parlement? Dat is ook een verantwoordelijkheid van de media. Europese journalisten hebben veel te lang alleen maar gesproken over het institutionele, zoals Wetstraatjournalisten alleen maar over de staatshervorming konden spreken. Ongetwijfeld allemaal erg interessant, maar een meter boven de hoofden van de mensen heen."

Zoals sommige sportjournalisten: te veel supporter van de ploeg die ze moeten volgen?
"Toch minstens zoals gelovigen. Ik ben vroeger nog misdienaar geweest. Toen ik een jaar of acht was, vroeg ik aan de pastoor hoe dat zat met de mensen die vóór Christus geleefd hadden, of die ook naar de hemel gingen. Dat was een ongepaste vraag voor een gelovige, natuurlijk. In Europa is het hetzelfde. Ongepaste vragen mogen niet gesteld worden, omdat je moet geloven in 'Het Project'. Nog altijd wordt kritiek op Europa weggezet als gevaarlijk populisme. Zoals je destijds ook geen enkele kritische bedenking mocht maken bij de migratie, zonder de verdenking op je te laden dat je het bedje spreidde van het Vlaams Belang."

null Beeld Diego Franssens
Beeld Diego Franssens

Bent u relevanter als politicus dan als journalist?
"Als politicus ben ik met macht bezig..."

Als journalist/hoofdredacteur ook.
"Ik begrijp dat u mij niet gelooft, maar ik zweer u dat ik als journalist nooit met de macht bezig ben geweest. Ook toen Etienne Vermeersch me de machtigste man van Vlaanderen noemde, was ik gewoon bezig met zo goed mogelijke programma's te maken voor zo veel mogelijk mensen. Kijkcijfers, die hebben mij beziggehouden. En vernieuwing, dat ook. Ik hoor het ook, hoor, bij de huidige VRT-bazen: 'Het moet gedaan zijn met de Bracke-aanpak!' Welja, wij werkten drempelverlagend; dat had succes, en ik wens me daar niet voor te schamen."

Tegelijk was u hét prototype van de journalist als Mitspieler.
"Dat is nooit mijn ambitie geweest. Ik had een kleur, maar ik wou niet aan politiek doen. Ik was lid van de SP uit overtuiging, niet uit carrièrezucht. Na mijn eerste onmoeting met Carla Galle (gewezen SP-partijsecretaris, red.) op de Keizerslaan was ik zo gedegouteerd dat ik ter plekke op de stoep mijn partijkaart verscheurd heb."

"Ik moest als 'vrijzinnige rooie' naar de tv-redactie om tegengewicht te bieden aan Dirk Tieleman die toen de katholiek van dienst was. Dat was toen van moetens, want ik wou eigenlijk liever op de radio blijven. Maar ik moest naar Het journaal, de stal van Kris Borms, ook een rooie; en Dirk moest naar Panorama, waar de 'tsjeven' baas waren. Zo ging dat toen, en als je promotie wilde, dan moest je een knieval doen voor twee partijen - wat ik altijd geweigerd heb."

"Heb ik geprobeerd te wheelen en dealen met Jan en alleman? Zeker, maar omdat ik het best mogelijke programma wilde maken met de best mogelijke gasten, niet omdat ik aan touwtjes wilde trekken. Ik besef dat ik een unieke, schone periode heb meegemaakt bij de VRT, toen de politiek er buitengekuist was en we ons alleen moesten bezighouden met het maken van zo goed mogelijke nieuwsprogramma's."

"Ik heb ook de gruwelijke Kafkaperiode van daarvoor gekend, toen je niet wist wie je nieuwe baas ging worden en of die wel geschikt was. Het enige wat je wist, was dat hij van de juiste partij moest zijn. Van een ministerie is de VRT daarna een mediabedrijf geworden. Het heeft helaas niet lang mogen duren."

De politiek zit weer binnen bij de VRT?
"(knikt) Ik ben daar het hart van in. Als je eigen journalisten een boek schrijven - De Keizer van Oostende, om het niet te noemen - en je brengt in Het journaal de reactie van de geviseerde minister vóór de informatie uit het boek zelf, en als je de auteurs vervolgens op non-actief zet, wat is dat dan anders dan politiek? Veel tastbaarder kun je de greep van politiek op de media niet krijgen."

"En dat was de rechtstreekse beslissing van een zetbaas-hoofdredacteur die door politieke machthebbers op die stoel gezet is om precies dat te doen."

Een politicus vaak in beeld brengen omdat hij het goed kan uitleggen, dat is toch ook 'macht'?
"Neen, dat is een objectief criterium waarop je een politicus mede mag afrekenen. Met excuses voor alle hardwerkende parlementsleden die op dossiers zwoegen in hun commissie, maar bevriezen als ze een camera zien: communiceren is deel van de stiel. Zoals een stuk vlees in de juiste richting aansnijden deel van de stiel van de slager is. Je gaat op zoek naar wie het kan uitleggen, en die speel je. En de anderen niet, want dat wil je je kijkers niet aandoen."

"De VRT heeft Bart De Wever mee groot gemaakt, en Steve Stevaert of Yves Leterme vóór hem. Omdat de VRT haar macht wou tonen? Neen, omdat zij de besten waren. Dat is niet rechtvaardig, maar dat is het systeem. Ik wil wel de solidaire uithangen en de zendtijd eerlijk verdelen over alle politici, maar dan kijkt er geen kat meer. Is de democratie dan beter af?"

U hebt het woord 'framing' in het politieke debat geïntroduceerd. Handig, wat je hoeft nu geen tegenargumenten meer te verzinnen. Zeggen dat de ander 'framet' volstaat voortaan.
"Framing is het letterlijke denkkader vanwaaruit je vertrekt. Punt is dat bij de VRT bijna iedereen vanuit hetzelfde frame denkt. Ze dragen daar weer bijna allemaal hetzelfde uniformpje. Diversiteit moet niet alleen over kleur gaan op de werkvloer, over man en vrouw, maar ook over gedachten. En niet allemaal gedachten die uitgaan van hetzelfde denkkader."

"Journalisten worden niet meer aangeworven op basis van hun partijkaart, maar wel vaak omdat ze hetzelfde denken als wat er al leeft op de redactie. Dat is dodelijk voor de openheid van geest."

De VRT is dus toch een 'rood fabriekske'?
"Rood? Neen. Wel een fabriekske waar linkse uitgangspunten niet gecontesteerd worden. Ik heb het ooit nog zelf als hoofdredacteur meegemaakt. Karel Dillen was gestorven, en de redactie had in haar wijsheid zelf besloten om daar niets mee te doen. Terwijl Dillen een partij gesticht heeft die op een bepaald moment bij de grootste van Vlaanderen was, die ook de vinger op de wonde gelegd heeft, maar tegelijk belet heeft dat de wonde verzorgd kon worden. Geen verhaal, zeiden mijn redacteurs. En ze gaven elkaar allemaal gelijk. Dát is framing: 'Wij nette mensen houden ons niet bezig met het Vlaams Belang.'"

Wat kiest u: voorzitter van de Kamer of minister van Media?
"Ik ga me geen functies inbeelden die ik niet heb. Spijt? Neen, ik heb geen talent voor melancholie. Ik vind het een ongelooflijk voorrecht om de voorzitter van de Kamer te mogen zijn. Ik ben content met wat ik heb; meer ambieer ik niet. Misschien zal ik nooit minister geweest zijn in mijn leven. So what? Je kunt niet alles geweest zijn."

Bent u eigenlijk nog een trouwe VRT-kijker?
"Ik moet u bekennen dat ik alle nieuwsuitzendingen bekijk, maar live kijk ik om 19 uur naar Het nieuws van VTM. Dat heeft niet eens zoveel te maken met mijn goede vriend Kris Hoflack; dat nieuws is gewoon fris, goed gemaakt. De rest bekijk ik op internet. Maar als ik thuis ben, staat de tv om 19 uur op drie." (glimlacht)

Maar de vraag was dus, twintig minuten geleden, of u zichzelf relevanter vindt als politicus dan als journalist?
"Als politicus ben ik niet per se machtiger, maar wel meer met macht bezig. Ik zet me in bij verkiezingen omdat ik wil dat mijn partij het voor het zeggen heeft. De macht van de media wordt flink overdreven. We hebben ooit één keer geprobeerd om onze macht te gebruiken om het Vlaams Blok klein te houden door het dood te zwijgen. Dat is nogal een succes geworden! Kijk hoe vandaag op elke slak zout gelegd wordt, als het over de N-VA gaat. We worden er alleen maar groter van. Alleen met tegenwind gaat de vlieger goed de lucht in."

"Er leeft een grote mythologisering bij politici en journalisten over elkaars beroep. Politici geloven dat de omroep werkt vanuit één plan om zelf macht te kunnen uitoefenen. En journalisten denken altijd dat politici dingen zeggen of doen met allerlei achterliggende strategieën. Dat er vaak meer toeval en improvisatie dan strategie mee gemoeid is, gaat er maar moeilijk in. Ik kan uit eerste hand getuigen: er gebeurt veel per ongeluk in de Wetstraat, of toch alleszins veel meer dan politieke analisten bevroeden."

null Beeld Diego Franssens
Beeld Diego Franssens
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234