Maandag 25/10/2021

Portret

Dit is de man achter de nieuwe cover van Charlie Hebdo

Luz, centraal, zondag op de manifestatie in Parijs. Beeld PHOTO_NEWS
Luz, centraal, zondag op de manifestatie in Parijs.Beeld PHOTO_NEWS

"Tout est pardonné": "Alles is vergeven", zo staat het morgen op de cover van het weekblad Charlie Hebdo. De tekening van cartoonist Luz met daarop de profeet Mohammed met een bordje 'Je suis Charlie' terwijl hij een traan plengt, is nu al iconisch te noemen.

Het was zijn eigen verjaardag die hem afgelopen woensdag het leven redde. Luz, geboren op 7 januari 1972 aan de oevers van de Loire in de stad Tours, was daardoor te laat op die fatale redactievergadering van Charlie Hebdo waar twee mannen zonder enig mededogen twaalf mensen neerkogelden. Hij kwam op de redactie aan net nadat de aanvallers de vlucht hadden genomen en bracht als een van de eersten het nieuws van de verschrikkelijke aanslag naar buiten.

Het was ook zijn tekening van de tandenloze, rokende 'magicien' Michel Houellebecq die die dag de cover van Charlie Hebdo sierde. Zoals zijn tekeningen dat al zo vaak gedaan hadden. Ook de cartoon van de lachende profeet Mohammed in het themanummer Sharia Hebdo kwam van zijn hand. Net zoals de cover van morgen dus.
(Lees verder onder de video)

null Beeld EPA
Beeld EPA

'Musicovore'

Luz, pseudoniem voor Renald Luzier, werkt al meer dan twintig jaar bij het satirische magazine Charlie Hebdo. Ooit begint hij aan de opleiding rechten, maar al even snel als hij ermee stopt komt hij er achter dat zijn echte passies muziek en tekenen zijn. Luz trekt daarna naar de hoofdstad waar hij die twee kan combineren als tekenaar bij het satirische magazine 'La Grosse Bertha'. Daar ontmoet hij de strijdmakkers met wie hij in 1992 Charlie Hebdo opnieuw uit de grond zou stampen: Charb, Cabu, Willem, Wolinski, ...

Naast zijn tekenwerk bij Charlie Hebdo houdt Luz zich begin jaren 2000 ook onledig als tekenaar voor bands als Polémix et La Voix Off, die politieke satire op muziek zetten. Hij staat af en toe ook zelf als dj achter de draaitafel en werkt voor een aantal andere magazines als 'Magic' of 'Fluide Glacial', waar niets aan het satirische oog van de zelfverklaarde 'musicovore' ontsnapt. Ook zijn eigen avonturen in het Parijs nachtleven zet hij om in tekeningen, en wel in zijn eigen fanzine 'Claudiquant sur le dancefloor', dat hij zelf laat drukken op 200 exemplaren en 's nachts aan de man probeert te brengen in de Parijse uitgaanswereld.

null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS

Angst, twijfel en woede

Luz' passie voor muziek brengt hem ook bij het muziekblad 'Les Inrockuptibles' - kortweg 'Les Inrocks', waar hij afgelopen zaterdag voor het eerst na de aanslag vrijuit sprak. Het werd een emotioneel interview, waarin de cartoonist zijn angst, twijfel en woede open en bloot op tafel legde.

Dat het moeilijk is vandaag met Charlie Hebdo als symbool van de vrijheid van meningsuiting voorgesteld te worden, zegt Luz. "Toen ik begon met tekenen, dacht ik dat ik beschermd was door het feit dat ik niet meer dan kleine Mickey Mouse-figuurtjes tekende. Maar met de doden, de schietpartij en het geweld is alles veranderd. Heel de wereld kijkt naar ons, we zijn symbolen geworden, net als onze tekeningen." Luz heeft het er moeilijk mee, "dat ze op onze schouders een symbolische lading gelegd hebben die niet in onze tekeningen bestaat en die ons wat te boven gaat".

De overblijvende redactieleden van Charlie Hebdo vinden het een merkwaardige paradox, waar ze zelf niet goed mee kunnen omgaan. "Dit is alles waartegen Charlie Hebdo altijd heeft gestreden: symbolen vernietigen, taboes laten verdwijnen, fantasmes ontmaskeren. Het is formidabel dat de mensen ons steunen, maar het is wel in tegenspraak met wat de tekeningen van Charlie Hebdo zijn."

Luz heeft het ook moeilijk met de verantwoordelijkheid: "Sinds de eerste publicatie van de Mohammed-cartoons is de onverantwoordelijke aard van karikaturen geleidelijk aan verloren gegaan. Sinds toen worden onze cartoons overal gelezen. Sommige mensen zeggen dat we moeten opletten wat we doen in Frankrijk omdat mensen in Kuala Lumpur kunnen reageren. En dat is ondraaglijk." Elke cartoon kan volgens Luz nu gelezen worden in een geopolitiek licht. "Ze leggen die verantwoordelijkheid op onze schouders. Maar we zijn een krant: je koopt ze, je opent ze en je sluit ze. Als mensen de cartoons daarna op internet zetten of als bepaalde media ze uitlichten, is dat hun verantwoordelijkheid, niet de onze."

De twijfel slaat dan ook toe bij Luz: "Is dit echt het moment om een nieuwe editie van Charlie Hebdo te maken? Is het opportuun snel opnieuw te beginnen om het symbool van de aanslag te bestrijden? Een symbool door een symbool beantwoorden, zo is Charlie niet. Maar we zullen het uitbrengen. Ik zal me ervoor forceren."

"Vandaag lijkt het alsof Charlie Hebdo gevallen is voor de persvrijheid. Maar onze vrienden zijn gewoon dood. Onze vrienden waar we zo van hielden en van wie we het talent zo bewonderden. Maar we gaan blijven tekenen. Onze taak als cartoonist is het kleine van de mens centraal te stellen, het idee te vertalen dat we allemaal kleine mensjes zijn en proberen om daar onze plan mee te trekken. Dat zijn cartoons. Diegenen die gedood zijn, waren gewoon mensen die kleine mensjes tekenden."

null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS
null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS
Luz op de manifestatie zondag, in het gezelschap van de andere Charlie Hebdo-redacteur Patrick Pelloux (r.). Beeld AP
Luz op de manifestatie zondag, in het gezelschap van de andere Charlie Hebdo-redacteur Patrick Pelloux (r.).Beeld AP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234