Donderdag 18/07/2019

Natuurbescherming

"Dit heeft de maatschappij al miljoenen bespaard": waarnemingen.be bestaat 10 jaar

Via Waarnemingen.be werd onder meer duidelijk dat het broedgebied van de bijeneter onder invloed van de klimaatverandering aan het verschuiven is.

Waarnemingen.be, de website van Natuurpunt waar natuurliefhebbers kunnen melden dat ze pakweg een buxusmot of een zuidelijke keizerslibel hebben gespot, bestaat exact tien jaar. “Het heeft onze maatschappij al miljoenen bespaard”, stelt Natuurpunt.

Al tien jaar trekken duizenden Belgen zowat wekelijks de natuur in om fauna en flora te spotten en hun vaststellingen te melden op Waarnemingen.be, de verzamelsite van Natuurpunt. 

Het begon voor Hans De Blauwe (57) als kind met schelpjes verzamelen. Later gingen vooral poliepen en mosdiertjes, beide kleine zeediertjes, hem interesseren. Hij trekt nu wekelijks een paar keer naar de voorhaven van Zeebrugge om vooral zeefauna en -flora te spotten. 

“Vroeger schreef ik mijn bevindingen in notitieboekjes. Die boekjes lagen dan stof te vergaren in mijn kast. Het was een vrij eenzaam bestaan, ik zat vaak in mijn eigen wereldje. Sinds Waarnemingen.be er is, werk ik met digitale notitieboekjes, die gedeeld worden binnen een community. Dat is zo veel aangenamer.”

Een community, dat is wat Waarnemen.be in die tien jaar voor veel spotters geworden is. De Facebook voor de natuurliefhebber, omschrijft Wouter Vanreusel het. 

Hij beheert de site voor Vlaanderen en Brussel. “In tien jaar tijd brachten 28.000 deelnemers maar liefst 31 miljoen waarnemingen van 21.400 soorten bij elkaar”, stelt Vanreusel. “Ze voegden daar 4,8 miljoen foto’s bij. Mensen doen het als hobby. De gemiddelde leeftijd is 48 jaar, en het gros is man. De meesten beginnen met het spotten van vogels. Daarbij zien ze weleens een zeldzame libel of enkele vlinders passeren en registeren ze die ook. Zo begint het te lopen.”

Waarnemingen.be. Beeld RV

Aziatische hoornaar

De grote hoeveelheid data die samengebracht werd, heeft de afgelopen tien heel wat tendensen blootgelegd én geld uitgespaard, meent Vanreusel. “Bij exoten of uitheemse soorten kan zo’n vroegdetectie een groot verschil maken. Het is altijd beter om snel enkele planten uit te trekken dan later een heel ecosysteem te moeten herstellen. Dat scheelt enkele miljoenen euro’s.”

Ook bij andere exoten zoals de buxusmot kon de verspreiding dankzij de waarnemingen nauw opgevolgd worden. Vanreusel: “We zien in onze data ook de gevolgen van de klimaatverandering. Er is een toename van Zuid-Europese soorten, zoals de zuidelijke keizerlibel of de zuidelijke spitskop, een sprinkhaan. We zien ook een verschuiving van het leefgebied van de dagvlinder bruin blauwtje en een verschuiving in broedgevallen bij de bijeneter, een vogel.”

Spotter Hans De Blauwe beseft goed hoe belangrijk die bulk aan data is. Hij is niet alleen spotter, hij gebruikt ook geregeld zelf informatie uit de databank. 

 Zo zocht hij de afgelopen zomer alle mogelijke informatie op over de Aziatische hoornaar, een exotische wespensoort die sinds mei 2017 in Vlaanderen voorkomt en erom bekendstaat honingbijenkasten binnen te dringen en volledige nesten leeg te roven. “Als brandweerman kom ik daarmee in aanraking. Dan kun je maar beter de verspreiding ervan op de voet volgen.”

Wetenschappelijk?

Bij de start van Waarnemingen.be kreeg het initiatief veel kritiek. Zijn gegevens die door burgers verzameld worden wel betrouwbaar? Ondertussen is die kritiek gaan liggen. Ook bij wetenschappers, bleek zaterdag op het verjaardagssymposium van de site.

“Fouten sluipen er in de invoerfase nog altijd in. Dat is onvermijdelijk”, zegt Vanreusel. “Maar ondertussen is het systeem zodanig uitgebouwd dat die er in latere fases uitgefilterd worden. Het is een vrij open systeem, waar melders elkaars fouten kunnen signaleren. Een computer kijkt ook automatisch zaken na, zoals: kan een melding van een soort wel in die tijd van het jaar? En daarna is er nog een manuele controle van de gegevens op basis van de ingevoerde foto’s.”

Bij ongeveer 10 procent van de meldingen wordt later nog de soortnaam veranderd. En 5 procent van de meldingen wordt eruit gehaald wegens helemaal fout. Vanreusel: “De spotter krijgt dan een mailtje met uitleg over hoe hij het beter kan doen. Mensen mogen van ons gerust fouten maken. De bedoeling is dat ze eruit leren, zodat de gegevens nog accurater worden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden