Dinsdag 30/11/2021

AchtergrondOpvoeden

Dit gezin met acht kinderen wordt gerund als een bedrijf. Maar opvoedexperts hebben bedenkingen

Annemarie Geerts en haar man Maarten hebben acht kinderen. Zij runt haar gezin als een bedrijf, met duidelijke regels, tijdschema's en overlegmomenten. Beeld Linelle Deunk
Annemarie Geerts en haar man Maarten hebben acht kinderen. Zij runt haar gezin als een bedrijf, met duidelijke regels, tijdschema's en overlegmomenten.Beeld Linelle Deunk

Regels, vergaderingen, evaluaties. In een nieuw boek pleit de Amerikaanse econome Emily Oster ervoor je gezin als een bedrijf te runnen. Opvoedexperts hebben er hun bedenkingen bij.

Toen ze management, economie en recht studeerde, droomde Annemarie Geerts van een hoge functie in een groot bedrijf. Maar dan raakte ze op haar 23ste onverwacht zwanger en besloot ze voluit voor haar gezin te gaan. “Vandaag heb ik toch een flink personeelsbestand”, zegt de Nederlandse lachend over haar echtgenoot Maarten en hun acht kinderen samen.

Geerts is thuisblijfmoeder, maar ziet haar gezin als een bedrijf en runt het ook zo. Zowat alle activiteiten in haar gezin heeft de 45-jarige vrouw uit Den Haag over de jaren heen in vaste structuren gegoten. “Het was onvermijdelijk”, zegt ze. “Toen ik nog twee kinderen had, liet ik het allemaal op zijn beloop. Ik heb uren aan hun bed gezeten als ze niet konden inslapen en we aten nooit op een vast tijdstip.” Maar hoe meer kinderen erbij kwamen, hoe moeilijker die spontaniteit werd. Er waren voortdurend handen te kort. “Als je niet gek wil worden, moet je je leven anders gaan organiseren, drukte mijn kraamhulp me bij het vierde en vijfde kind (een tweeling, FVG) op het hart.”

Het begon met simpele ingrepen. Eerst werd 18 uur geïntroduceerd als eetmoment, daarna kwamen er ook vaste tijdstippen om te slapen. “Toen ik zag hoe vlot de kinderen zich aanpasten en hoeveel tijd vrijkwam, begon ik uit te breiden.”

Geerts wijkt intussen zelden af van haar eigen planning: op maandag verschoont ze de bedden, op dinsdag stofzuigt ze, op woensdag poetst ze de badkamers, op donderdag zeemt de ramen en op vrijdag bestelt ze de boodschappen. Ook heeft ze elke dag een vast rust- en kookmoment. Haar kinderen, tussen 1 en 21 jaar oud, weten dat en houden zich ook aan hun afspraken rond school, hobby’s en huishoudtaken.

“Eigenlijk is alles hier in een dagschema gegoten. Zelfs de momenten waarop ze mogen snoepen en op de tablet spelen”, zegt Geerts. Zij ziet alleen maar voordelen. “Ik en mijn man kunnen op deze manier rekenen op tijd voor onszelf, we leven in een opgeruimd huis en de relaties met de kinderen zijn prima.”

Vergaderingen, regels en data

Dat bedrijfsprincipes in je gezinsleven integreren voordelen met zich meebrengt, daarvan probeert ook Emily Oster ouders te overtuigen. De Amerikaanse professor economie aan Brown University legt in haar nieuwste boek The Family Firm uit uit hoe je met onder meer vergaderingen, duidelijke regels én data het leven met 5- tot 12-jarige kinderen makkelijker kan maken.

Want vooral in die leeftijdscategorie word je als ouder voortdurend geconfronteerd met moeilijke opvoedingsvragen, gelooft ze. Denk aan: ‘Vanaf welke leeftijd geef ik mijn kind een smartphone?’, ‘Hoeveel hobby’s mag mijn dochter hebben?’ of ‘Welke school is het best voor mijn zoon?’.

Oster, die de afgelopen jaren al opvoedingsboeken schreef, liep bij dat soort vragen vast in haar strategie om vooral in wetenschappelijke artikels en data te zoeken naar antwoorden. Logisch, want er zijn zoveel andere zaken die minstens zo belangrijk zijn in een uiteindelijke keuze: hoe je kind is, wat praktisch haalbaar is of welke middelen beschikbaar zijn.

“Ik voelde veel behoefte om die gezinsbeslissingen op een weloverwogen manier te maken. Eigenlijk net zoals ik dat op mijn werk doe”, zegt Oster via Skype vanuit Providence, Rhode Island. In het professionele leven van veel mensen loopt alles vrij gestructureerd, omschrijft ze. Je discussieert, je onderzoekt, je beslist, je volgt op, je stuurt bij. “Maar thuis laten veel mensen die vaardigheid ineens los. Daar denken ze ‘we zijn een familie, we houden van elkaar, we raken het wel eens’, terwijl dat niet zo is. Ideeën over opvoeding kunnen heel erg uiteenlopen.”

Missie

In haar boek raadt Oster daarom aan om, net als in een bedrijf, na te gaan wat de ‘missie’ is van je gezin. Welke hogere doelen streef je als ouder na, voor jezelf en voor je kinderen? Gaat het om zoveel mogelijk samen zijn? Of staat zelfstandigheid voorop? Hoe wil je dat de dagen en weken eruitzien? Wat is prioritair?

“Voor veel gezinnen is het lastig om daarbij stil te staan, omdat zulke gesprekken meestal tot conflicten leiden en dat hebben mensen niet graag”, zegt Oster. “Toch zeg ik: denk over zulke fundamentele zaken grondig na, zodat je met de rest van het gezin een middenweg kunt vinden. Als je dat niet doet, komt na verloop van tijd het conflict toch bovendrijven.”

Met zo’n ‘familiemissie’ op papier wordt het veel makkelijker om moeilijke gezinsbeslissingen te nemen, stelt Oster. Ze werkte ook een stappenplan uit waarmee ouders op een gestructureerde manier tot een gezinsbeslissing kunnen komen. Neem bijvoorbeeld beeldschermgebruik. “Veel ouders voelen zich slecht als hun kind veel voor een scherm zit, maar vaak zeggen ze automatisch ja, omdat er geen duidelijk plan is. Achteraf voelen ze zich schuldig.”

Emily Oster. Beeld AFP
Emily Oster.Beeld AFP

In zo’n geval gaat Oster op onderzoek, verzamelt ze online data, plant ze een beslissings- en evaluatiemoment in. De regel bij Oster thuis is nu: vlak voor het avondeten mag de tv even op. “Het voordeel is: voor de kinderen is het duidelijk. En voor de ouders neemt het onzekerheid en twijfel weg. Want je weet als ouder heel vaak niet of je de goede dan wel de slechte keuze hebt gemaakt. Vaak wordt dat pas jaren later duidelijk. In de tussentijd is het dan geruststellend om te weten: op het moment dat ik een besluit moest nemen, heb ik dat op een heel overwogen manier gedaan.”

Culpabiliserend

Volgens Jeroen Sleurs, algemeen directeur van de Gezinsbond, zijn pleidooien om je gezin als een bedrijf te runnen allesbehalve nieuw. “Voor sommige gezinnen, die worstelen met het leven van alledag, kunnen zulke verhalen wel inspiratie en misschien zelfs hulp bieden. Al is de verscheidenheid onder gezinnen enorm groot. Er zijn er zeker ook die het prima gemanaged krijgen.” Over de gezinnen die een helpende hand nodig hebben, zegt hij dat ze lang niet allemaal geholpen zullen zijn met bedrijfsadviezen. “Daarvoor heb je toch al specifieke kennis en vaardigheden nodig.”

Lees: voor iemand met een kaderfunctie in een groot bedrijf zal het niet moeilijk zijn om over missies en waarden na te denken, timesheets op te stellen en follow-upmails te sturen. Maar voor de ouder die laagopgeleid is, zonder werk zit of geen geld heeft voor een laptop ligt dat helemaal anders.

Ook Claire Wiewauters, pedagoog, psychotherapeut en onderzoeker aan het Kenniscentrum Gezinswetenschappen, kijkt met gemengde gevoelens naar het model. “Dit lijkt me vooral iets voor mensen uit de middenklasse, die allebei werken.”

Zij is vooral bezorgd over de rol van de kinderen in ‘het bedrijfsmodel’. “Het is uitermate belangrijk dat zij ook een stem krijgen en met hun ouders in gesprek en discussie kunnen gaan. Zelf je pad kleur geven en zelf keuzes leren maken maakt inherent deel uit van het opvoeden naar volwassenheid. Is daar in zo’n model voldoende aandacht voor? Maken de afgesproken regels tussen vader en moeder de kinderen monddood, of wordt naar hun stem geluisterd en wordt die meegenomen?”

Geerts, de moeder van acht, zegt dat het in haar geval zeker niet zo is dat zij de dominante vrouw is en dat de rest van het gezin het onderspit delft. “Ik bepaal de wetten niet. Iedereen mag zijn zeg doen en ik probeer met iedereen rekening te houden en hen zo goed mogelijk te begeleiden – zoals een goede CEO, zeg maar. Als we er gezamenlijk niet uitraken, zal ik natuurlijk wel beslissen welke richting het uitgaat. Ik bepaal dan de koers. Dat klinkt kil, maar het is duidelijk en geeft de anderen rust. Ze weten ook: als het misloopt, neem ik mijn verantwoordelijkheid om het op te lossen.”

‘Annemarie en haar fabriek’

Geerts krijgt zelf geregeld kritiek op haar opvoedingsstijl. Op haar Instagram-account ‘demammavan’ met 50.000 volgers heb je een hoop mensen die zich geïnspireerd voelen, maar evengoed een hoop die haar georganiseerde leven onbegrijpelijk vinden.

“Ze vinden het hard klinken of lachen met ‘Annemarie en haar fabriek’.” Onterecht, vindt ze. Er is ook in haar gezin heel veel liefde. “Ik wil het beste voor mijn kinderen, net zoals elke ouder. Het enige verschil is: ik pak het op een gestructureerde manier aan. Alles op gevoel doen, dat klinkt misschien leuk. Maar het deed me ook voortdurend achter de feiten aanlopen.”

Annemarie Geerts. Beeld Linelle Deunk
Annemarie Geerts.Beeld Linelle Deunk

Volgens de moeder van acht kan haar structuur net zo goed een klein gezin dienen. “Of je er nu acht hebt of een, kinderen zorgen altijd voor hectiek. Als je daar telkens in meegaat, riskeer je jezelf en je partner uit het oog te verliezen. Dat is bij ons zeker niet het geval: wij plannen fijne activiteiten in en hebben ook overlegmomenten. We hebben een jaarbegroting en we spreken spaardoelen af. Een van de regels thuis is ook: om 23 uur stipt gaan de laptops van mij en mijn man dicht en spreken we bij een glas wijn de dag door. Op die manier stemmen we voortdurend onze waarden en normen met elkaar af.”

Emotie en spontaniteit

Ignace Glorieux, arbeids- en tijdssocioloog (Vrije Universiteit Brussel), ziet het met lede ogen aan dat bedrijfslogica zijn weg naar gezinnen vindt. “Vraag je het mij, dan is zo’n gezin net de plek, misschien wel de enige, waar emotie en spontaniteit zoveel mogelijk voorop moeten staan.”

Hij vraagt zich af dit soort boeken en boodschappen er niet voor zorgen dat de verwachtingen van gezinnen nog hoger worden. “Terwijl de boodschap net zou moeten zijn: probeer minder te controleren. Die controle heb je simpelweg niet.”

Glorieux vreest dat zulke adviezen ouders vooral onzeker maken. “Als je hen een ideaal voorhoudt, zullen sommigen gaan denken dat ze het niet goed genoeg doen of dingen verkeerd hebben aangepakt omdat ze pakweg geen missie of stappenplan hebben. We zijn sowieso al veel te optimistisch over de impact die we als ouder op de opvoeding hebben. Met kinderen die vanaf vier maanden oud in de crèche zitten en daarna jaren op school doorbrengen, is je tijd samen sowieso beperkt.”

Ignace Glorieux. Beeld Photo News
Ignace Glorieux.Beeld Photo News

De socioloog adviseert vooral om de lat lager te leggen. “Het grote probleem van deze tijd is: ouders hebben meer tijd dan vroeger, maar voelen zich tegelijk overbevraagd. Er zit dan vooral iets mis in hoe ze hun tijd invullen. Ze willen bewijzen dat ze het op veel vlakken goed doen. Maar dat werkt nefast.”

Oster gelooft net dat haar boek tot meer rust in gezinnen zal leiden. “Het is juist door geen weloverwogen keuzes te maken dat je het risico loopt dat je helemaal vast komt te zitten. Je zegt automatisch of impulsief ja tegen hobby’s of verjaardagsfeestjes, maar stelt dan na verloop van tijd vast dat zoiets betekent dat je amper nog vrije weekends hebt of gezamenlijke eetmomenten. Het is net door je prioriteiten duidelijk te krijgen en overlegmomenten te hebben, dat je zulke situaties voorkomt.”

Ook Geerts is niet van plan nog aan haar strategie te komen. Voor haar, haar man en haar kinderen werkt het prima. “Hier wordt er niet voortdurend gezeurd om spullen of aandacht. Iedereen weet perfect wat kan en niet kan. En voor mij blijft het de simpelste manier om aan ouderschap te doen: je doet wat logisch is.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234