Woensdag 08/07/2020

ZiekteverloopVier vragen

Dit doet Covid-19 met uw longen: een stand van zaken

Artsen in het Italiaanse Brescia checken de longscan van een patiënt. Beeld Photo News

In iets meer dan drie maanden tijd is Covid-19 van een ver-van-ons-bedvirus geëvolueerd tot een nationale gezondheidscrisis. Maar wat weten onze specialisten intussen over de ziekte en de schade die ze teweegbrengt in ons lijf? ‘De Morgen’ maakt een stand van zaken op.

Wat gebeurt er precies wanneer Covid-19 het lichaam binnendringt?

Het coronavirus verspreidt zich via druppeltjes die door de lucht reizen nadat een besmet iemand hoest of niest. De virusdeeltjes raken via de neus of de mond bij een ander naar binnen en hechten zich in de slijmvliezen. Het is daar dat het virus zich in sneltempo begint te vermenigvuldigen en probeert om ook andere, nabijgelegen cellen aan te tasten, bijvoorbeeld dieper in de luchtwegen. 

“Zodra het lichaam de ziekteverwekkers opmerkt, gaat het in de verdediging en probeer het de virusdeeltjes af te zonderen”, legt professor Geert Verleden, diensthoofd pneumologie (UZ Leuven) uit. Dan ontstaan symptomen als hoesten. Het merendeel van de mensen slaagt erin om het virus zelf op te ruimen. Maar soms zijn de ontstekingsreacties zo ernstig dat ook de longblaasjes beschadigd raken. Die lopen dan vol met ontstekingsvocht, waardoor ze niet meer kunnen functioneren en er zuurstoftekort ontstaat. Zo raken mensen aan een beademingstoestel. “Dat beademen is vooral bedoeld om weer voldoende zuurstof in het bloed te krijgen en zo te voorkomen dat nog meer schade aan andere organen ontstaat”, zegt Verleden. 

Waarom sommigen amper reageren op het virus en anderen net heel heftig, heeft te maken met onderliggende factoren. Een rokerslong, om maar iets te zeggen, zorgt voor extra kwetsbaarheid. “Maar er speelt ook genetische voorbeschiktheid.”

Wat zijn de langetermijneffecten?

Het is te vroeg om dat te zeggen. Follow-uponderzoeken worden pas na drie of zes maanden georganiseerd. In ons land is dat met andere woorden nog niet aan de orde. “De gezondheidstoestand van de ontslagen patiënten laat dit ook dikwijls nog niet toe”, aldus professor Verleden. 

De meeste mensen zullen nog weken- tot maandenlang moeten herstellen. Hij ziet ook praktische bezwaren. “Het meten van de longfunctie, wat het beste middel is om de longschade te evalueren, doe je met heel specifieke toestellen die moeilijk te ontsmetten zijn. Het is niet wijs om daar tijdens een pandemie gebruik van te maken.” Hetzelfde geldt voor longonderzoek bij overledenen, stelt hij. Ook daar is nog risico op besmetting.

In Nederland bereidt het Longfonds zich nu al voor op een nieuwe groep patiënten die door Covid-19 blijvende schade aan de longen oplopen. Professor Philippe Jorens, diensthoofd intensieve zorg aan het UZA, bevestigt dat sommigen in een chronische toestand kunnen belanden. Maar dat geldt zeker niet voor iedereen, zelfs als ze langdurig werden beademd op intensieve zorg. Op die dienst ontwikkelt zowat iedereen het Acute Respiratory Distress Syndroom of ARDS, de medische term voor een heftige ontstekingsreactie in de longen. Ze wordt ook waargenomen bij andere aandoeningen. 

“Van niet door Covid-19 veroorzaakte ARDS weten we dat 30 procent het niet overleeft. Maar bij wie het wel haalt, is de kans op volledig herstel van de longfunctie wel erg groot. Er gaat een lange revalidatie aan vooraf, maar bij 90 procent is er geen blijvende longschade.” Bij de resterende 10 procent is het de littekenvorming op de longen die voor kortademigheid of vermoeidheid zorgt. “Of dat bij ARDS na Covid-19 ook zal zijn, is nog af te wachten.”

Wat heeft China ons al kunnen bijbrengen over de ziekte?

De eerste besmettingen in China dateren van december. Ze hebben dus een pak meer informatie over de ziekte en publiceren die vlotjes in wetenschappelijke vakbladen. Longartsen hier erkennen dat ze daar al veel uit geleerd hebben, bijvoorbeeld over de karakteristieken van patiënten. 

Tegelijkertijd zijn ze sceptisch. “Door de crisis is de oude gewoonte om artikels vooraf door peers kritisch te laten bekijken, doorbroken. Duurde het vroeger maanden om een publicatie te realiseren, dan kan het nu al na een paar dagen. Dat is goed, omdat informatie gedeeld wordt, maar de kans dat de wetenschappelijke standaarden nu niet gehaald worden is ook groter”, duidt professor Jorens. Volgens hem verschijnen er wereldwijd honderden tot duizenden corona-artikels per week. Het is bijna niet te doen om dat allemaal bij te houden, klinkt het. Over longschade na ontslag uit intensieve zorg is tot nog toe zo goed als niets geschreven, klinkt het ook. “Zelfs voor China is dat te vroeg.”

Hoe zit het nu met de behandeling?

Covid-19-patiënten die in het ziekenhuis opgenomen worden, krijgen bijna standaard een hydroxychloro­quinebehandeling. Het gaat om een minder toxische variant van chloro­quine – oftewel een oud geneesmiddel tegen malaria. Het lijkt vooralsnog ‘geen wondermiddel’ benadrukken experts, maar het kan het herstel wel met enkele dagen versnellen. Onder meer het federaal onderzoekscentrum Sciensano raadt deze behandeling aan in zijn richtlijnen voor ziekenhuispatiënten. Huisartsen worden dan weer afgeraden om het voor te schrijven, omdat het preventief niet werkt en omdat de voorraad ook zeker niet in het gedrang mag komen.

Over chloroquine klonken al sceptische geluiden, onder andere omdat grootschalige klinische studies uitblijven. Maandag raakte ook bekend dat in Frankrijk een aantal patiënten overleden na toediening ervan. “Het klopt dat het bijvoorbeeld hartritme- en leverstoornissen met zich mee kan brengen”, zegt professor Jorens. “Maar anderzijds moet je die risico’s in perspectief zien. In de huidige situatie kan tot bijna 50 procent van de mensen op de intensive care sterven. We weten niet altijd wat nu oorzaak en gevolg is.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234