Donderdag 13/08/2020
Carl Devos.Beeld DM

ColumnCarl Devos

Dit coronabeleid kunnen we niet herhalen

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Na wat opflakkering, heerst nu formatiestilte. Omdat er weinig gebeurt, omdat wat gebeurt discreet gebeurt. Er ruist wat door het struikgewas, maar niemand ziet iets bewegen. Deze week volgen nieuwe gesprekken. Ondertussen komt de verjaardag van de verkiezingen van 26 mei 2019 in zicht. Veel bleef sindsdien onveranderd, maar de context is bruut gekanteld. In het volgende regeerakkoord hoort nu ook een hoofdstuk te staan over hoe corona bestrijden. Het voorbije paniekbeleid was het noodblussen na een uitslaande brand: alles nat en alle ramen dicht. Maar het vuur smeult verder. Er is slimmer beleid nodig, dat vuurbestendige materialen installeert en compartimentaliseert.

Volgens nogal wat specialisten is de exit niet voor de komende maanden, zelfs jaren. Zal een sluitend vaccin lang op zich laten wachten. Of niet gevonden worden. Tegelijk wordt een volgende coronagolf met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid voorspeld. Niet of, maar wanneer is de vraag. Het lijkt een nachtmerrie waaruit we niet ontwaken.

Velen houden de moed erin. Leven regels na. Zoals die van vier, die evenveel keer uitgelegd moet worden. Maar ze is tegennatuurlijk: een minister vertelt op televisie dat ze zelf drie bubbels mengt. Want ze is voorzichtig. Wie niet?

De prijs voor dit coronabeleid is hoog. Jongeren kreunen onder het isolement. Ouderen verkommeren in eenzaamheid. Studenten sukkelen met nieuwe stress. Werknemers houden te veel ballen in de lucht. Ondernemers en zelfstandigen zien het water boven de lippen staan, veel premies zijn slechts een spreekwoordelijke druppel en komen fout terecht. Er dreigt een begrotingstekort van bijna 9 procent, een schuld van 113 procent, we trekken met een schuldenblok aan het been in een recessie. De hoop op een V-groei (na felle krimp een steile klim) wordt door buitenlandse economische ellende onwaarschijnlijker.

Wat krijgen we voor die hoge prijs? Sterke Belgische coronacijfers, een vlotte exit of breed perspectief? Niet meteen. Er is kommer noch kwel, een ramp werd vermeden, zeker in de ziekenhuizen, maar meer niet. Ondertussen heeft slechts 6 procent van de bevolking antistoffen. Op groepsimmuniteit moeten we niet meer rekenen. Wie corona had, kan het opnieuw krijgen en verspreiden.

“Dit mag geen tweede keer gebeuren”, aldus microbioloog Herman Goossens in Knack. Begin februari zagen specialisten dit niet aankomen, hoewel het voor de hand lag, “maar wij hebben ons blindgestaard op de lockdown in Wuhan”. In De Standaard beschrijft epidemioloog Luc Bonneux de Koning Cnut-bias: die beval dat de zee zou terugtrekken, toen ze dat deed, dacht hij dat ze dat op zijn bevel deed. Volgens Bonneux beheers je geen epidemie met straffe, maar met effectieve maatregelen. “In de volksgezondheid staat dit bekend als de blinde die thee schenkt. Hij heeft heel veel thee geschonken, maar er zit niets in het kopje.”

Het wordt tijd om het axiomatisch beleid open te breken, de vraag te stellen of bij herhaling een andere aanpak beter is. Maatschappij en economie verdragen geen herhaling meer. Daar is meer sociaalwetenschappelijke expertise voor nodig. De geschiedenis van epidemiebestrijding leert evenveel over het heden als bewegende laboresultaten of angst voor de toekomst.

Sommige coronabestrijders, en hun trouwe aanhang, missen openheid: enkel het ingeslagen pad mag gevolgd worden. Wie anders denkt speelt onverantwoordelijk met levens of weet zo weinig. Nochtans kunnen ook zij zich vergissen. Al is toegeven moeilijk: zie hoe ze nog steeds hun mondmaskerbocht wegrationaliseren. ‘When in a hole, stop digging’ werd de voorbije dagen vaak gesteld.

Er dreigt eenheidsdenken. Al is over enkele maanden misschien mogelijk wat vandaag, in ongeveer dezelfde omstandigheden, verboden is. Hoe dat dan uitleggen? Transparantie wordt voorlopig afgewezen, de mensen zouden het niet begrijpen en panikeren. Over stuurlui aan wal wordt denigrerend gedaan. Daar leeft het gevoel soms als kinderen behandeld te worden. In coronatijden haalt emotelevisie het soms van kritische journalistiek. In vredestijden daarentegen laat niemand de hervorming van de staatsstructuur aan rechtsgeleerden of armoedebestrijding aan armoedespecialisten. Daarvoor zit er te veel maatschappijkeuze in.

Die is er ook vandaag. België was, zoals veel landen, niet voorbereid op corona. Jarenlange besparingen op de preventieve gezondheidszorg hebben ons verzwakt. We weten wat te doen. We waren niet klaar voor corona, er zat niet anders op dan de boel te sluiten. Nu weten we beter. Een andere aanpak is nodig, met testen en tracen, zonder globale lockdown.

Als iedereen de auto verplicht in de garage laat, stijgt de luchtkwaliteit en daalt de verkeersellende. De cijfers zijn beter, maar het probleem moet anders opgelost worden. Dat geldt evenzeer voor corona. Ook dat komt op de formatietafel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234