Vrijdag 21/01/2022

'Discipline leidt tot meer plezier'

rock

de meervoudige identiteit van die anarchistische abendunterhaltung

Kamermuziek gespeeld met een punkattitude: het is al ruim twaalf jaar het handelsmerk van Die Anarchistische Abendunterhaltung. Sony Classical voorspelde het Antwerpse kwartet ooit een grote toekomst, maar toen de muzikanten begonnen te experimenteren met elektronica en dub was de romance gauw voorbij. Inmiddels heeft de groep het heft in eigen handen genomen en na een lange stilte zoekt ze weer haar wortels op met de zelfgefinancierde cd Tub Gurnard Goodness.

Bourges

Eigen berichtgeving

Dirk Steenhaut

Eigenlijk heeft DAAU niet één maar twee nieuwe langspelers uit. Via haar website verkoopt de groep immers ook het pas verschenen Ghost Tracks, een fraai overzicht van rarities, liveopnamen en remixen die bij vorige releases uit de boot vielen, maar niettemin een luisterend oor verdienen. We onderscheppen het gezelschap halverwege een slopende tournee langs een twintigtal Franse steden. DAAU wordt dezer dagen op sleeptouw genomen door Ez3kiel, een elektrodubformatie die vorig jaar, tijdens de opnamen van haar cd Barb4ry, al eens de medewerking van de Antwerpenaren inriep.

Beide bands hebben inmiddels stevige vriendschapsbanden gesmeed en interfereren ook in elkaars liveset. Vanavond, tijdens het prestigieuze Le Printemps de Bourges-festival, levert dat alvast een rijke en aantrekkelijke melange op. Het tourbudget is bescheiden, om geld uit te sparen logeren de Anarchisten daarom zoveel mogelijk bij leden van Ez3kiel in Tours, waar ze, bij wijze van wederdienst, regelmatig een avondje aan het kookfornuis staan. Tub Gurnard Goodness werd wegens financiële beperkingen in een zestal dagen live in de studio opgenomen met de hulp van producer Frank Duchêne. Die slaagde er steeds weer in uit veertien takes de beste te kiezen en bracht de broers Buni en Simon Lenski (respectievelijk viool en cello), Han Stubbe (klarinet) en Roel Van Camp (accordeon) ook het een en ander bij over de plaats van hun instrumenten in het geluidsbeeld. De muziek zelf is nog altijd een smeltkroes waarin vele genres samenkomen, van klezmer en flamenco tot Keltische folk. "Onze nummers zijn nooit slechts één ding", legt Simon uit. "Ze zijn altijd veel dingen tegelijk."

DAAU heeft de voorbije jaren een grillig parcours bewandeld. Tevreden over de afgelegde weg?

Simon: "Achteraf bekeken kon het altijd beter. Maar voor ons telde vooral de muzikale zoektocht, het vinden van een uitdrukkingsvorm. Daar put je uiteindelijk de meeste voldoening uit."

Han: "Met onze meervoudige identiteit hebben we het de luisteraar niet altijd makkelijk gemaakt. Maar een artiest moet zijn eigen ding blijven doen, wat er ook over hem wordt gezegd of geschreven. Sommige muzikanten doen dertig jaar hetzelfde en daar is niets op tegen, maar wij hebben voortdurend zin om nieuwe dingen uit te testen. Die goesting is eerlijk en oprecht. Als je je eigen karakter trouw blijft, ben je wel goed bezig, lijkt me."

Simon: "Ik snap niet waarom men verwacht dat we altijd op hetzelfde stramien zouden voortborduren. Zo zitten we niet in elkaar. Zelf zijn we ervan overtuigd dat onze muziek waardevol is en bestaansrecht heeft, dus volharden we in de boosheid. Gaat het succes daardoor aan onze neus voorbij, wel, het zij zo."

Op het podium wisten jullie altijd moeiteloos te overtuigen, maar de cd-verkoop was nooit navenant. Simon: "Dat is de algemene trend, hé? Als er volop wordt gedownload en gekopieerd, moet je je er wel bij neerleggen dat je minder platen verkoopt."

Roel: "Optreden en platen maken zijn bovendien zeer verschillende disciplines. Het is niet eenvoudig het karakter van een groep in de studio vertaald te krijgen, maar al onze cd's vormen wel een getrouwe afspiegeling van waar we in die periode mee bezig waren."

De nieuwe DAAU is een akoestische 'back to basics'-cd, die qua klankkleur dicht staat bij jullie debuut. Is jullie exploratiedrang inmiddels een beetje bekoeld?

Han: "Integendeel. De beslissing om terug te grijpen naar onze roots en de mogelijkheden van onze vier instrumenten verder te onderzoeken, was voor ons een even grote sprong in het ijle als onze vroegere experimenten met elektronica. Voor Tub Gurnard Goodness moesten we weer leren samenspelen. Dat alleen al was een fikse stap voorwaarts."

Simon: "Na een poosje in de weer te zijn geweest met effecten en samples voelden we ineens weer de drang op een heel elementaire manier samen muziek te maken. Onze eigenheid wordt bepaald door het feit dat we precies doen waar we zin in hebben, zonder stil te staan bij de mogelijke commerciële gevolgen ervan."

Van de innovaties op Life Transmission valt in jullie nieuwe nummers niets meer te bespeuren. De sextetformule en de experimenten met jullie eigen stemmen werden afgevoerd.

Simon: "O, we hebben wel meer boeiende dingen gedaan die niets concreets hebben opgeleverd: de optredens met Alma Flamenca of de harmonie Yperiana, bijvoorbeeld. Misschien ontbrak het die allianties aan dynamiek? Vaak was er ook onvoldoende materiaal voor een cd, kwamen we niet verder dan enkele aanzetten."

Han: "Maar daarom zijn die projecten nog niet finaal afgevoerd. Het is best mogelijk dat we vroeg of laat toch nog een flamencoplaat maken. We moeten gewoon een beetje sneller leren werken om al onze plannen uitgevoerd te krijgen."

Waarnaar verwijst de titel Tub Gurnard Goodness?

Buni: "Naar een idee van Simon. Met het oog op de foto's op de cd-hoes is hij zelfs een vis wezen kopen. Die kreeg zulk een prominente rol in het artwork dat we de plaat er maar meteen naar hebben genoemd. Als je de vetgedrukte woorden uit de titels in de juiste volgorde leest, krijg je een gedicht: My poetry is raw like the guts of a catfish cut in two. Eerst ging Simon op zoek naar een meerval, maar op de markt in Antwerpen was er blijkbaar geen te vinden. Dus werd het een rode poon, een Tub Gurnard."

Han: "Het kan allemaal een beetje vergezocht lijken, maar doordat we in ons werk geen woorden gebruiken, is het niet altijd een makkie om een geschikte titel te vinden. Dat gedicht, geïnspireerd door Charles Bukowski, is gewoon onze manier om te benadrukken dat de plaat een geheel vormt. We wilden vermijden dat de titel op slechts één track zou slaan."

Zijn de nummers, zoals in het begin, voortgesproten uit samenspel en improvisatie?

Han: "De meeste waren eigenlijk composities van afzonderlijke groepsleden, maar werden vervolgens door de anderen onder handen genomen. Een ingrijpende verandering dus, ook omdat diegene die het idee aanreikte moest aanvaarden dat het door de rest van de groep een andere richting kon worden uitgestuurd. Als je de muziek de ruimte geeft om te evolueren, bereik je de beste resultaten. Een basisidee dat ontstaat in de geest van één persoon is eigenlijk vrij eendimensionaal. Maar als de drie anderen hun fantasie eraan verbinden, dan ontstaat iets wat veel rijker wordt."

Is jullie bewerking van Radioheads '2+2=5' als hommage bedoeld?

Roel: "Niet echt. We luisteren naar veel verschillende soorten muziek en voor de gein cover je wel eens wat. Ons instrumentarium leende zich gewoon goed tot een bewerking. Het is ook leuk van een bestaande schets een eigen interpretatie en arrangement te maken. Over de structuur hoef je alvast niet meer te tobben: die ligt al vast."

Han: "Bovendien maakt Radiohead melodieuze muziek, die ook in harmonisch opzicht interessant is. Zoiets spelen is voor ons haast pure ontspanning."

Simon: "Je moet wel voor een creatieve invulling zorgen. Vooral omdat de stem, die het origineel draagt, bij ons verdwijnt."

In 2002 maakten jullie muziek voor een dansproductie van Thierry Smits. Is het moeilijk in opdracht te werken?

Han: "Neen, integendeel. De choreograaf geeft voor de muziek een emotionele richting aan en zulke afbakeningen vergemakkelijken het werk aanzienlijk. Muziek bij een dansstuk heeft een dienende rol: ze ondersteunt de beweging, vult ze aan."

Simon: "Als je muziek maakt, puur om de muziek, ligt de lat veel hoger. De compositie moet dan op zichzelf kunnen staan."

Jullie muziek is doordrongen van een zigeunerspirit.

Han: "We houden sowieso erg veel van flamenco, van volksmuziek uit de Balkan en Noord-Afrika. Die stijlen passen bij ons instrumentarium en zitten verweven in onze manier van spelen. Een andere voedingsbodem voor onze muziek is hedendaags klassiek. Maar er zitten net zo goed invloeden in die minder duidelijk voelbaar zijn, zoals rock: daar gaat het meer om de geest, de attitude. Toen we aan de nieuwe plaat werkten, stelden we vast dat al onze nieuwe nummers de folkrichting uitgingen. Zo'n cd wilden we niet maken, dus ontstond er behoefte aan tegengewicht. Een week lang trokken we ons terug in een boshut en uit het materiaal dat we daar bij elkaar improviseerden; ontstond het openingsnummer. Wég folk, wég zigeunerinvloeden."

Simon: "We doen echt ons best om niet-coherente platen te maken. (lacht) Tijdens onze huidige tournee spelen we zelfs een nummer uit de soundtrack van Requiem For a Dream, waar een Michael Nyman-vibe inzit. En dat terwijl het minimalisme nooit aan ons besteed is geweest. Onze muziek klinkt veel te druk om minimalistisch te kunnen zijn."

Han: "Ons minimalisme staat dichter bij dat van The Velvet Underground. Geen intellectualistische herhaling dus, maar pure groove en trance."

De muziek van DAAU klinkt zowel uitbundig als verstild.

Han: "Toen ik laatst op de radio een disconummer hoorde, vroeg ik me af hoe het komt dat zoiets me niet ligt. Waarschijnlijk heeft het te maken met het feit dat er geen weemoed, verdriet of boosheid in zit, maar alleen positieve vibes. In de muziek die me wel aanspreekt, schuilt altijd een zekere dubbelzinnigheid: een clash tussen vreugde en melancholie, een trieste melodie op een opzwepend ritme dat uitnodigt om te dansen."

Ook nu staan er weer twee reggaenummers op jullie cd.

Roel: "Eigenlijk hebben we altijd al een dubplaat willen maken."

Simon: "En we hadden zin weer eens iets met Angélique Willkie te doen. Ook dat was een poging om ons muzikale palet te verbreden en te vermijden dat onze nieuwe cd te veel dezelfde richting uit zou gaan. De grootste uitdaging bestond erin die reggaetracks te doen passen tussen de rest."

Improviseren jullie nog vaak op het podium?

Simon: "Soms, al zijn de nieuwe nummers wel heel duidelijk gestructureerd. Als muzikant moet je weten wat je doet: is je rol in de compositie ondersteunend, dan mag je niet te veel afdwalen. Maar de solist die het verhaal vertelt, improviseert eigenlijk altijd."

Han: "Inmiddels hebben we wel geleerd onze nummers zo te arrangeren dat we elkaar minder in de weg lopen. Ons werk is transparanter geworden. Toch vond ik de verwarring tussen solo en begeleiding op onze vroegere platen soms wel charmant."

De jongste jaren zijn in Vlaanderen groepen ontstaan zoals Troissoeur, Boenox en Bal des Boîteux, die jullie als inspiratiebron citeren.

Buni: "Pfff, zelf hebben we zeker niet het gevoel dat we iets in beweging hebben gezet. We willen ons ook niet als een clan profileren. Ik denk dat elk van die groepen wel een eigen identiteit nastreeft."

Simon: "Onze muziek ontstaat juist doordat we ons niet spiegelen aan anderen, maar onze creativiteit de vrije loop laten. Te veel bewondering kan nefast zijn voor een groep."

Wat onthouden jullie van het mislukte Sony-avontuur?

Han: "Dat een groep als de onze niet op haar plaats is bij een major en we beter alles zelf kunnen doen. We begrijpen nu beter hoe het wereldje in elkaar zit. Dat heeft ons emancipatieproces versneld."

Buni: "De muziekbusiness heeft weinig met artisticiteit te maken, terwijl die voor ons net ontzettend belangrijk is. DAAU laat zich nu eenmaal niet gemakkelijk packagen en marketen. Onze doelstellingen zijn nog steeds dezelfde, maar we pakken de dingen nu anders aan. We hopen als muzikanten te overleven door zoveel mogelijk te spelen, het liefst in heel Europa."

Waar is DAAU nu beter in dan in het begin?

Simon: "Wel, we kunnen al wat beter met elkaar opschieten."

Roel: "(grappend) Ja, er wordt minder met dingen gegooid en er zijn minder vechtpartijen."

Buni: "Ik denk dat we onze vocabulaire nu beter beheersen. Daardoor kunnen we onze ideeën sneller muzikaal verwoorden. En op gevaar af ouwezakkerig te klinken: we weten beter hoe een tournee te overleven. Want geloof me: als je in één dag 900 km moet afleggen in een busje en je hebt een zware kater, dan waan je je in de hel."

Han: "Ons devies is nu: meer discipline, met het oog op meer plezier. (lacht)"

De cd Tub Gurnard Goodness is uit bij Radical Duke Entertainment/Pias. DAAU speelt tijdens les Nuits Botanique in het Koninklijk Circus, Brussel, op maandag 10 mei.

'We snappen niet waarom we altijd op hetzelfde stramien zouden moeten voortborduren''We kunnen al beter met elkaar opschieten. Er zijn veel minder vechtpartijen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234