Vrijdag 14/05/2021

Dirk Wauters (VRT) en Christian Van Thillo (De Persgroep) verenigd tegen macht Telenet en Belgacom TV

'In moeilijke tijden moet iedereen zich

met zijn corebusiness bezighouden'

Nooit eerder gaf Christian Van Thillo een dubbelinterview met de gedelegeerd bestuurder van de VRT. Maar de nieuwe wind aan de Reyerslaan, de komst van Telenet en Belgacom en de krimpende advertentiemarkt dwingen de CEO van De Persgroep om samen met Dirk Wauters op zoek te gaan naar nieuwe inkomsten, uit video on demand, bijvoorbeeld: 'Denk je dat we bij de VMMa tevreden waren toen de VRT geen programma's in preview mocht verkopen? Wij doen dat wel, maar zonder de VRT wordt die markt nooit groot genoeg.'

Door Brecht Decaestecker en Pieter Dumon / Foto's Filip Claus

Het scheelde geen haar of de jongens en meisjes van hln.be en demorgen.be waren woensdagavond van hun stoel gevallen als ze hadden gezien wie hun kantoor was binnengestormd. Had Christian Van Thillo, gedelegeerd bestuurder van De Persgroep, niet geroepen dat hij de lift al voorbij was, dan stond Dirk Wauters te midden van de internetredactie. "Je ziet dat ik hier de weg nog niet ken", lachte de gedelegeerd bestuurder. Het was dan ook een bijzonder vreemd gezicht om hem te zien rondwandelen in het moderne hoofdkantoor van De Persgroep, niet alleen moederbedrijf van Het Laatste Nieuws, De Morgen en Dag Allemaal, maar ook mede-eigenaar van de VMMa, op zijn beurt het bedrijf achter vtm, 2BE, Jim, Q-Music en 4FM.

Beide mediabazen hebben ons gebeld, en niet andersom, omdat ze vinden dat ze een boodschap te vertellen hebben. Dat is - we drukken ons zacht uit - merkwaardig. Het wijst erop dat de Vlaamse mediasector de voorbije twee jaar op zijn kop is gezet en dat er sindsdien geen zekerheden meer bestaan. Nog vreemder is de timing waarop beiden dit doen. Zowel Van Thillo als Wauters krijgen momenteel de wind van voren van de werknemers van hun bedrijf door hun zware herstructureringsplannen. Aan de Reyerslaan moet de komende drie jaar 71 miljoen euro bespaard worden en zullen er uiteindelijk 150 mensen minder werken dan vandaag. Zo mogelijk nog meer commotie hebben de besparingsplannen van De Persgroep Publishing, de printafdeling van De Persgroep, veroorzaakt op de redactie van De Morgen, die moet verhuizen van het centrum van Brussel naar het hoofdgebouw in Asse. Bovendien moet een op de vier werknemers op zoek naar een nieuwe job.

Daarbovenop werd woensdag bekendgemaakt dat ook in de VMMa 28 jobs verdwijnen. "Dat we dit nu doen, is puur toeval", zegt Christian Van Thillo. Maar het heeft wel gevolgen. Dirk Wauters stelt nog voor de eerste vraag een voorwaarde: "Ik ga niets vertellen over de besparingsplannen. Eerst moet de raad van bestuur die nog goedkeuren."

En toch, u beiden samen rond één tafel, met in het midden een dictafoon, het is nooit eerder gebeurd. Waarom doet u dat?

Christian Van Thillo: "Jaren heb ik gewerkt in een sfeer van oorlog tussen de verschillende mediagroepen. Ik heb daarin zelf ook mijn verantwoordelijkheid. Op een bepaald moment zie je in - ik geef toe: voor een stuk op verzoek van de overheid - dat er toch een cohabitatiemodel mogelijk is, zonder dat de commerciële dynamiek op de kijkcijfersmarkt verloren gaat. Ja, wij hebben het economisch even moeilijk en de VRT heeft ook zijn problemen, maar allebei zijn we erg tevreden over datgene waar ons bedrijf uiteindelijk op draait: de mensen die we bereiken met de producten die we maken. We voelen ook niet meer de onfaire competie van vroeger. Als iemand altijd maar roept dat hij de grootste wil worden, dan word je daar op den duur bang voor. Zeker als die twee keer zoveel middelen heeft als jij. Voor ons is het nu veel duidelijker waarvoor de VRT staat en wat de ambities van de openbare omroep en de commerciële zenders zijn."

Is de tijd voorbij dat ze aan de VRT riepen dat ze zo groot mogelijk wilden worden?

Dirk Wauters: "Europa laat dat niet meer toe en met die Europese beperkingen moet je leven. Er is nu een crisis waar iedereen doorheen moet, met zijn eigen keuzes. Wij ook. Wij hebben ervoor gekozen om veel meer uit te gaan van onze openbare opdracht. Zo geven we nu minder sport op Canvas omdat we prioriteit geven aan Ketnet. Ik ben erg tevreden over het gestegen marktaandeel van Ketnet. Dat is nu dubbel zo groot als bij de openbare omroepen in Nederland en Engeland. Als je investeert in Vlaamse content met mensen die dicht staan bij wat de eindgebruiker wil en je maakt een aantal duidelijke keuzes, dan kun je het algemene succes van het bedrijf blijven handhaven."

Het lijkt wel of jullie de programmatie op elkaar afstemmen. Alsof de zondag voor de VRT en de maandag voor vtm is.

Van Thillo: "Dat mag niet en dat doen we niet. Wel krijg je een soort natuurlijke selectie. Kijk maar naar de sportrechten. Vroeger boden we allemaal samen om het hoogst op alle rechten. Nu zeggen we: 'Dat doen we niet meer.' Je springt nu in de gaten waarvan je zegt: 'Daar kan ik sterk zijn.' Datgene waarvan je weet dat je het nooit zult aankunnen laat je aan iemand anders. Dat is bij de krant waarvoor jullie werken niet anders. Er is een reden waarom sommige mensen De Morgen kopen en niet De Standaard, en vice versa. Zo hebben we bij VTM andere prioriteiten dan de grootste te zijn op zondagavond. Ons doel is zo goed mogelijk scoren in primetime tijdens de week. Mochten we nu plots heel veel geld en een straf idee voor die zondagavond hebben, dan zullen we het niet laten, maar dan moet je wel op voorhand goed beseffen welk gevecht je voert. Vergeet niet dat we een hele grote openbare omroep hebben. Je zou me kunnen vragen: 'Hebt u niet liever een openbare omroep die maar tien procent marktaandeel haalt?' Misschien, maar ik heb ermee leren leven dat het nu eenmaal anders is."

Is de relatie tussen enerzijds De Persgroep en anderzijds de VRT verbeterd door de komst van Dirk Wauters aan de Reyerslaan?

Van Thillo: "Er is inderdaad een groot verschil. De commercieelste CEO was Bert (De Graeve, BDC). Hij was degene die de VRT de markt heeft laten ontdekken. Hij heeft de openbare omroep gerund als een commercieel bedrijf en hij was daarin ook erg succesvol. In die tijd riepen we het hardst dat we met ongelijke wapens moesten strijden. Tony (Mary, BDC) speelde veel meer powerplay. Zowel tegenover ons als tegenover de politiek."

Met dit interview laat u wel blijken dat u het fijn vindt dat Dirk Wauters de VRT runt.

Van Thillo: "Dat bedoel ik niet, maar ik vind het wel fijn dat de politieke wereld een beslissing heeft genomen waarmee een tijdperk is afgesloten. De openbare omroep heeft nog altijd een brede opdracht, maar het is veel duidelijker wat die opdracht inhoudt. Het is onmogelijk om met het aanwezige reclamegeld in Vlaanderen twee volwaardige generalistische netten te maken, zeker als die ook met nieuwsredacties werken. Mocht de openbare omroep niet bestaan, dan zou het wel eens kunnen dat er maar één commerciële zender is die nieuws brengt. Ik heb er dan ook niet de minste moeite mee dat de VRT dat doet. Concurrentie zorgt nu eenmaal voor betere kwaliteit. Daarnaast begrijp ik het ook als de overheid het productiebeleid door middel van de openbare omroep wil stimuleren, want anders zou alleen de VMMa nog Vlaamse producties kunnen bestellen. Vroeger zag je dat de VRT veel verder wilde gaan. Toen werden we concurrenten op alle mogelijke vlakken. Dat gaat niet als je veel minder middelen hebt."

Mijnheer Wauters, u kreeg de voorbije weken vanuit verschillende hoeken kritiek. Hebt u het gevoel dat u niet correct beoordeeld wordt?

Wauters: "Ja, want je moet naar de resultaten kijken. Vergelijk het met de trainer van een voetbalploeg. We staan bovenaan de competitie, spelen prachtige wedstrijden, maken mooie doelpunten en zitten in de halve finales van de Champions League. De supporters zijn heel tevreden. Ondertussen is er op de club wel een structureel financieel tekort dat moet worden weggewerkt. Dan moet het debat gaan over de fundamentele uitdagingen van de club, in dit geval dus de VRT. En dan heb ik er inderdaad een probleem mee als sommige collega's alleen schrijven over wat er in de kleedkamer gebeurt. Hebben ze het dan toch over wat er op het veld gebeurt, dan hebben ze het alleen over de verkeerde voorzetten en de gele kaarten.

"Soms zegt men zelfs: 'Jullie spelen te goed voetbal, jullie zouden beter mini-voetbal spelen.' Terwijl we in Vlaanderen een uniek medialandschap hebben. Negentig procent van wat uitgezonden wordt, is in handen van Vlaamse aandeelhouders. Aan de andere kant van de taalgrens is vijftig procent in handen van Franse en vijfentwintig procent van Luxemburgse aandeelhouders. Onze sector is erg lokaal verankerd, maar de uitdagingen van de globalisering en de veranderende technologie zijn zo groot dat we twee keuzes hebben. Ofwel vechten we onder elkaar en dan verliest volgens mij iedereen. Ofwel vragen we ons af wat het grotere belang is van de algemene mediasector: wat maakt ons uniek en hoe kunnen we dat zo houden?"

Mediaminister Kris Peeters (CD&V) heeft gesuggereerd dat er misschien een organisatorisch probleem was aan de top van de VRT. Heeft hij ongelijk?

Wauters: "Er zijn een aantal mensen in de industrie waarvoor ik enorm veel respect heb. Een van die mensen is Piet Van Roe. Met al zijn ervaring op het vlak van radio en tv heeft hij gezegd dat dit de organisatie van de toekomst was. Vier maanden voor ik zelf aan de job begon, heeft hij me de structuur uitgelegd en ik was het daarover met hem eens. Vandaag ben ik verantwoordelijk voor de organisatie en ik neem ook die verantwoordelijkheid.

"Is de organisatie perfect? Absoluut niet. We hebben op dat vlak nog veel werk, maar we hebben ook al veel bereikt. Ik heb in de mediacommissie gezegd dat we tien procent meer intern zouden produceren met hetzelfde aantal mensen, gespreid over drie jaar. Na een jaar hebben we al dertien procent meer interne producties gemaakt. Tijdens de Spelen in Peking werkten de mensen van radio, tv en internet allemaal samen als één ploeg. De VRT heeft toen prachtig werk verricht. Radio 1 heeft veel betere CIM-cijfers gehaald dan een jaar eerder. Een van de redenen daarvoor is de crossmedialiteit op de nieuwsredactie die hiervoor wordt uitgespeeld. Omdat er meer samengewerkt wordt, is het aanbod beter. En onze jury is de kijker, luisteraar en surfer. Zij bepalen ons succes."

U produceert meer interne programma's, maar de productiehuizen beweerden twee weken geleden in onze krant dat die programma's meer kosten dan extern gemaakte programma's.

Wauters: "Ik heb geleerd dat ik nooit andermans rekening moet maken. We hebben onze strategie duidelijk gecommuniceerd en ze werkt. We bestellen nu minder programma's dan vroeger, omdat we nog een grote voorraad hebben en die moet eerst uitgezonden worden. Het zal een jaar of twee duren voor we weer op een normaal niveau komen."

Een half jaar geleden zei u dat er geen financieel probleem was. Waarom moet de VRT 71 miljoen euro besparen?

Wauters: "Dat klopt niet. Ik heb toen in de mediacommissie gezegd dat de financiële situatie beheersbaar was voor 2008 en 2009. We doen het in 2007 en 2008 ook beter dan van ons in de beheersovereenkomst gevraagd werd. Maar in de beheersovereenkomst staat voorspeld hoeveel inkomsten we zelf tegen 2011 uit de markt moeten halen, en die voorspellingen kloppen niet. We moesten van 32 naar 38 procent eigen inkomsten gaan. Dat is niet haalbaar. Al een jaar geleden ben ik daarover erg open geweest tegen de raad van bestuur en de regering."

Zijn Belgacom en Telenet de nieuwe bazen in tv-land?

Van Thillo: "Toen Telenet en Belgacom digitale televisie gingen aanbieden, riepen alle mediagoeroes dat het afgelopen was met de contentbedrijven, zoals de VMMa en de VRT. Diegene die het signaal tot in de huiskamer bracht, zou de nieuwe baas worden, zo luidde het. Op dat moment begin je na te denken en besef je dat je als contentbedrijven elkaar moet vinden. Denk je dat wij gelukkig waren toen de politici beslisten dat de VRT geen previews tegen betaling mocht uitzenden? Wij verkopen wél previews, maar we willen dat die markt groot wordt. Daarvoor hebben we de VRT nodig. Wordt die markt groter, dan zullen meer mensen zeggen: 'Amai, ik wil ook digitale tv want blijkbaar kun je met die afstandsbediening veel meer dan het geluid luider en stiller zetten.'"

Wauters: "In het mediadecreet worden drie lagen genoemd: inhoud, distributie en transmissie. De omroepen werken in de laag inhoud. Je vindt er twee sterke spelers die elkaar niet alleen beconcurreren, maar ook stimuleren. Dat zou op elke laag van dat model moeten gebeuren. Het grote voordeel van digitale televisie is dat er genoeg plaats is voor iedereen. De volgende stap is comfort bieden aan de mediagebruiker."

Van Thillo: "Tegen Duco Sickinghe (gedelegeerd bestuurder van Telenet, BDC) en Jean-Charles De Keyser (vice-president media bij Belgacom TV, BDC) zeg ik: 'Ofwel zijn we elkaars partner ofwel zullen we elkaar gijzelen. Zij hebben veel macht, maar wij ook.' Ondanks de voorspelling zijn Eén en vtm de enige twee Vlaamse zenders die nog altijd de massa weten aan te spreken."

Jullie zijn contentbedrijven. Zij zijn distributiebedrijven. Zijn jullie bang dat zij ook contentbedrijven willen worden?

Wauters: "We hebben goed gekeken wat er in het buitenland gebeurt. Een van de Britse operatoren is BSkyB, dat een aantal zenders heeft opgericht omdat er een gebrek aan content was. Wat merken we? Dat het marktaandeel van die Skyzenders afkalft. Iedereen keert uiteindelijk terug naar zijn corebusiness, zeker in moeilijke tijden. We moeten ervoor zorgen dat elk element in het ecosysteem zijn meerwaarde kan bieden en dat die door de juiste speler wordt gegenereerd."

Bestaat de kans dat productiehuizen rechtstreeks naar Telenet en Belgacom stappen om hun content aan te bieden?

Wauters: "Het gebeurt al! Studio 100 heeft zijn eigen kanaal bij Telenet. Iedereen staat vrij om te doen wat hij wil, maar je moet je wel afvragen of je een meerwaarde kunt bieden op lange termijn. Zeker in tijden van crisis. Wij moeten dat doen en anderen moeten dat ook doen."

Vindt u dat de omschakeling naar 'on demand' tv-kijken niet snel genoeg verloopt?

Van Thillo: "Tony Mary zei dat op een dag het licht zou uitgaan en er de volgende dag nieuw licht zou zijn, terwijl wij altijd gezegd hebben dat het een evolutie zou worden, geen revolutie. Nu kijkt dertig procent van Vlaanderen digitaal. We gaan ervan uit dat tegen eind 2011 zo goed als heel Vlaanderen dat zal doen. Wij storen ons als bedrijf wel aan de remmingen die de VRT heeft. En we werden helemaal grijs toen bij de VRT een discussie gevoerd werd om alle tv-programma's gratis on demand aan te bieden. We zijn veel te lang afhankelijk geweest van één inkomstenbron: reclamespots, die nu onder druk staan.

"Maar we zien nu een nieuwe bron van inkomsten, betaald door de eindgebruiker. Daarvoor moet je wel eerst een markt creëren en dat doe je nooit alleen."

De BBC biedt nochtans al zijn programma's gratis on demand aan.

Van Thillo: "(heftig) Dat is een ramp! Ga daar maar aan staan, als privébedrijf! Het is een totaal onfaire concurrentie. Zo zijn er ook dingen die de VRT doet die wij niet leuk vinden. Daar zullen we altijd tegen blijven vechten."

Zoals?

Van Thillo: "Alle tussenvormen van reclame op tv storen ons. Reclame op internet ook."

Maar reclame op de radio niet?

Van Thillo: "Neen, omdat radio in tegenstelling tot tv een publiek per net heeft. Er wordt veel minder gezapt. Stel je voor dat je morgen alle reclame op alle VRT-radio's afschaft, dan is dat medium niet meer interessant voor adverteerders. Die zullen ons zeggen: 'Jij hebt wel een mooi marktaandeel met Q-Music, maar dat aandeel is niet groot genoeg om mijn campagne rendabel te maken.' Op het vlak van radio is er maar één mogelijkheid. Anders moet de VRT zijn netten verkopen."

Hebt u het opgegeven om daarvoor te strijden?

Van Thillo: "Vroeger riepen we hard omdat we wisten dat er nog ruimte op de FM-band was. Eric Van Rompuy (destijds minister van Media, BDC) zei altijd: 'Alle specialisten zeggen dat dat niet klopt.' Achteraf is gebleken dat er wel nog plaats was."

Nu u zelf twee radiozenders hebt, is Donna/MNM niet langer uw grootste zorg?

Van Thillo: "Klopt, maar anderen mogen natuurlijk blijven roepen (lacht). Let op, als het verkocht zou worden, dan moet men beseffen dat ook internationale bedrijven zullen meedoen. En dan zeg ik als privébedrijf tegen de overheid: 'Sorry, maar een merk dat met zoveel overheidsgeld gebouwd werd, moet serieus geveild worden, of het nu Studio Brussel, Donna of MNM heet.' Wij zijn van nul moeten beginnen en we zijn uitgelachen geweest. Ik weet niet of u zich nog herinnert dat Bert De Graeve in de beginjaren van Q-Music zei: 'Ze riepen zo hard met hun radio, maar nu staan ze daar met hun luttele zes procent marktaandeel.' Het geheugen is vaak kort. We hebben ervoor moeten vechten en we hebben alle investeringen zelf moeten doen. Het enige wat we vroegen was ruimte."

Iets anders, mijnheer Van Thillo: de beroepsvereniging van journalisten vreest dat het DNA van De Morgen op het spel staat, nu daar 26 mensen zouden moeten vertrekken. Is dat zo?

Van Thillo: "Mocht dat zo zijn, dan zou ik een heel, heel, héél slechte uitgever zijn."

Zowel u als de hoofdredactie beweren dat de kwaliteit van de krant niet in het gedrang zal komen. Waarom niet?

Van Thillo: "Omdat er een plan op tafel ligt dat onze ambities voor de krant op termijn kan waarmaken. Binnenkort zullen we dat onderbouwen. Iedereen op de redactie zal ruim de tijd en kans krijgen om te bekijken of dat plan klopt. Ik ben geen kortzichtige mens. Over tien of twintig jaar willen we ook nog succesvol zijn. Daarom hebben we een goede reden om dat plan voor te leggen."

U zit beiden in een conflict- situatie. Hoe funest zou het voor de krant zijn als De Morgen een dag niet verscheen en hoe rampzalig zou het voor de VRT zijn als er een dag niet uitgezonden werd?

Van Thillo: "Ik zou dat verschrikkelijk vinden."

Wauters: "Uiteindelijk zijn wij verantwoordelijk voor de Vlaamse mediagebruikers. Zowel wij, het management, als alle medewerkers hebben de verantwoordelijkheid om samen door die moeilijke passage te komen. Dat moeten we al pratend doen."

Mijnheer Wauters, hebt u ondertussen al het gevoel gehad dat uw positie in het gedrang is gekomen?

Wauters: "Als bedrijfsleider wil ik afgerekend worden op het resultaat. De opdracht is reusachtig groot. Door de crisis is die er niet makkelijker op geworden. We proberen onze opdracht uit te voeren binnen een evenwichtig budget, zoals dat door de regering van ons gevraagd wordt. Ik vind: als we er samen met alle medewerkers voor zorgen dat elke dag opnieuw die opdracht wordt ingevuld, dan doen we onze job zoals dat moet."

Omdat u hier zit en door alles wat u nu zegt, zult u binnen de VRT wellicht het verwijt krijgen dat u te veel plooit naar de politiek en de commerciële zenders en te weinig voor de openbare omroep vecht.

Wauters: "Hallo, we hebben veertig procent marktaandeel! Dat is ons hoogste aandeel in twintig jaar! Gaat men mij dat verwijten? Ik zeg: 'Kijk naar de resultaten. Bekijk wat we doen.' Amper twee Europese openbare omroepen zijn vorig jaar gestegen: die van Slovenië en de VRT, voor de twaalfde keer op rij, trouwens. En ja, daarvoor moeten we een aantal moeilijke keuzes maken. Altijd zullen er perceptieproblemen bij de openbare omroep leven. Ik kan ook niet antwoorden op elk indianenverhaal. Ik moet me concentreren op het sterker maken van de omroep."

Hebt u het daar soms moeilijk mee?

Wauters: "Ik geef toe dat het soms geen makkelijke momenten zijn. Maar de resultaten zijn er. Daarom begrijp ik niet wat men de openbare omroep kan verwijten, intern of extern."

Christian Van Thillo:

Telenet en Belgacom TV hebben veel macht, maar wij ook

Dirk Wauters:

We hebben veertig procent marktaandeel, het hoogste in twintig jaar! Gaat men mij dat verwijten?

n Van Thillo (l.) : 'De BBC biedt al zijn programma's gratis on demand aan. Dat is een rampscenario! Het is een totaal onfaire concurrentie. Zo zijn er ook dingen die de VRT doet die wij niet leuk vinden. Daar zullen we altijd tegen blijven vechten.'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234