Donderdag 25/02/2021

InterviewDirk Ramaekers

Dirk Ramaekers: ‘De vaccinatiestrategie nu veranderen naar één prik, is een risico’

Dirk Ramaekers, medisch directeur van het Jessa Ziekenhuis in Hasselt, leidt de taskforce voor de vaccinatiestrategie. Beeld Tim Dirven
Dirk Ramaekers, medisch directeur van het Jessa Ziekenhuis in Hasselt, leidt de taskforce voor de vaccinatiestrategie.Beeld Tim Dirven

Vakantiegangers komen terug thuis. De scholen openen. En de zenuwachtigheid over de besmettelijke Britse coronavariant neemt toe. Toch houdt Dirk Ramaekers, hoofd van de vaccintaskforce, voet bij stuk: ‘We gaan onze vaccinatiestrategie niet wijzigen.’

De symbolische vaccinaties hebben we achter de rug. Hoe gaat het nu verder?

“Er zijn op dit moment zeven woon-zorgcentra gevaccineerd. Vanaf volgende week komen de rest van de WZC’s aan bod. In Vlaanderen gaat het om een achthonderdtal locaties. We zijn afhankelijk van de vaccins die we ter beschikking hebben. Wekelijks krijgen we 90.000 nieuwe dosissen van het Pfizer-vaccin geleverd. Een doorsneecentrum vaccineren neemt ongeveer een halve dag in beslag.”

Tegen wanneer moeten alle woon-zorgcentra gevaccineerd zijn?

“Als we dat realistisch bekijken, zullen we eind februari alle centra gevaccineerd hebben. Dat steekt niet op een week. Het is belangrijk dat alles zorgvuldig verloopt.”

In Groot-Brittannië schakelt men over op de éénprikstrategie om snelheid te maken. Moeten wij dat niet doen?

“Er spelen een aantal zaken. Ten eerste: alles wat met vaccinatie in België te maken heeft, maakt deel uit van een Europees project. We hebben beslist om er geen wedstrijd van te maken: wie kan het eerste spuitje zetten? Dat geeft België zekerheid. Wanneer alle vaccins, die vandaag in ontwikkeling zijn, zouden worden goedgekeurd door het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA), zullen we een overschot aan vaccins hebben.

“Ten tweede: mRNA-vaccins, zoals het Pfizer-vaccin, zijn een nieuwe technologie. Die lijkt heel veilig. Maar het Europees Geneesmiddelenagentschap, dat de voorbije twintig jaar een enorm betrouwbare reputatie heeft opgebouwd, wil die nieuwe vaccins grondig bekijken. Als een vaccin door het EMA goedgekeurd wordt, hebben we de garantie dat het werkt én dat het veilig is. Vaccineren blijft vrijwillig, dus moeten burgers het vertrouwen.”

Is het EMA strenger dan het gezondheidsagentschap in het Verenigd Koninkrijk? Daar is men al weken bezig met de vaccinatie.

“Wat we in de zomer niet konden voorzien, is dat het Verenigd Koninkrijk met een vervroegde brexit zou beginnen. Zij hebben inderdaad beslist om in december al te starten met vaccineren. Ze hebben dat gedaan op basis van veel minder wetenschappelijke bewijzen. Daar zat vermoedelijk politieke druk achter. Stel je maar eens voor dat het EMA nog op grote tekortkomingen stuit? Wie heeft dan de beste beslissing genomen?”

U hebt nog niet geantwoord op de vraag waarom wij geen éénprikstrategie overwegen. Microbioloog Herman Goossens en vaccinoloog Pierre Van Damme zijn voorstanders van dat idee.

“In het VK is ook het Britse AstraZeneca-vaccin al goedgekeurd. Dat dossier is bij het EMA nog niet afgerond. Daar kan het EMA niet aan doen, dat is de verantwoordelijkheid van het bedrijf zelf. Bij dat vaccin ligt het toedienen van de twee dosissen iets verder uit elkaar dan bij het Pfizer-vaccin. Om het op het terrein makkelijker te maken, hebben zij de schema’s van de twee vaccins op elkaar afgestemd. 

“Voor alle duidelijkheid: zij stappen niet af van de tweede prik. Er mag in het VK twaalf weken zitten tussen de eerste en de tweede prik. Bij ons is dat drie weken. Zelfs al zouden we nu maar één dosis toedienen: we kunnen maar starten op 4 januari. We gaan de Britse coronavariant niet tegenhouden met de vaccins die we de komende weken maar ter beschikking hebben. We gaan onze vaccinatiestrategie niet wijzigen.”

Was het slim om de woon-zorgcentra als eerste te vaccineren? Hadden we de actieve bevolking niet moeten vaccineren om een dam op te werpen? Er kondigt zich een derde golf aan na de kerstvakantie.

“De vaccins die we nu hebben, zijn gericht op de ziektelast. Mensen worden minder of niet ziek van het coronavirus. Op dat vlak werkt het Pfizer-vaccin heel goed. Het is 90 procent effectief. Dat is enorm. De ziekte slaat het hardst toe bij de oudere en kwetsbare bevolking. Ik vond de keuze die we in België maken dus perfect te verdedigen. Het is in de woon-zorgcentra dat de meeste doden zijn gevallen. 

“Wat we nog niet weten is of die vaccins ook de transmissie van het virus tegenhouden. Dat zullen we maar in de komende maanden zien. Die studies lopen. En laat dat nu net de vervelende eigenschap van het virus zijn: mensen die asymptomatisch zijn, geven het virus door. Hen vaccineren terwijl we niet weten of ze dan nog besmettelijk zijn, is nu nog geen goede beslissing.”

Is het de gok niet waard?

“Dan lopen we pas echt risico. Iemand die gevaccineerd is, zal de neiging hebben zich minder aan de veiligheidsvoorschriften te houden. Als die vaccins de transmissie dan te weinig of niet tegenhouden, krijg je weer een grote verspreiding. Het gaat hier over de antistofrespons. We weten niet of na één prik de immuniteit wel hoog genoeg is. Als dat niet het geval is, en je schakelt nu over op één prik, dan ben je voor niets aan het vaccineren. Het is de moeite om dat te onderzoeken.”

Komt er een vaccinteller?

“Absoluut. We werken aan een controletoren. Daar zal alle noodzakelijke informatie in samenkomen. In Vlaanderen hebben we met Vaccinnet een digitale tool waar alle vaccinaties geregistreerd worden. Dat portaal wordt ook naar Brussel en Wallonië uitgerold. In onze buurlanden moeten ze dat nog beginnen opbouwen. 

“De eerste informatie mag je vanaf februari verwachten, zodra de eerste mensen hun tweede prik hebben gehad. Vanaf maart moet de controletoren perfect operationeel zijn. Op dat moment starten we – als alles volgens plan verloopt – aan fase 1B van de vaccinatie, waarbij we massaal 65-plussers en kwetsbare mensen zullen vaccineren.”

Hoe moet ik me die controletoren voorstellen?

“Het zal wat lijken op wat de website van Sciensano nu al voor besmettingen toont. Wekelijkse gemiddelden lijken me het meest nuttig om de uitrol te volgen.”

Na het Pfizer-vaccin worden hopelijk ook het Moderna-, het AstraZeneca- en het Johnson & Johnson-vaccin goedgekeurd. Zijn we logistiek klaar om massaal te vaccineren?

“We weten hoe de vaccinatiecentra eruit zullen zien. Het prikje geven is op zich peanuts. Alles errond is de uitdaging. Denk aan parking, de administratie en de positieve beleving voor de gevaccineerde. Iedereen die gevaccineerd wordt, moet eerst een kwartiertje gemonitord worden om te kijken of er geen nevenwerking optreedt. Zo’n vaccinatiecentrum moet ook heel veilig zijn.”

Wat is de capaciteit waarop gemikt wordt?

“We rekenen op 20 à 30 vaccinaties per uur in één vaccinatielijn. Hoeveel vaccinatielijnen je per centrum kan installeren, is variabel. Kijken we naar fase 1B, waarin we 65-plussers en kwetsbaren zullen vaccineren, dan spreken we over 3,5 miljoen burgers. Daar zullen we tientallen vaccinatiecentra voor nodig hebben. We gaan niet vragen aan iemand van Lanaken om naar Antwerpen te komen. De simulaties voor precieze aantallen en locaties worden momenteel gemaakt.”

Ondertussen zegt BioNTech-topman Ugur Sahin dat er een gebrek is aan voldoende goedgekeurde vaccins. Maakt u zich zorgen over de beschikbaarheid van vaccins?

“In de huidige planning gaan we ervan uit dat we tot maart louter over de vaccins van Pfizer en in kleinere mate Moderna zullen beschikken. Vanaf maart, april moet daar inderdaad een nieuw vaccin bijkomen. De dossiers van AstraZeneca en Johnson & Johnson zullen vermoedelijk de komende weken in behandeling gaan bij het EMA. Dan zitten we op schema. Mocht daar iets tussenkomen, dan zullen we daar transparant over communiceren.”

Hoe zit het dan voor de actieve bevolking? Moet die op de zomer rekenen?

“Met alle onzekerheden meegerekend, gaan we ervan uit dat de laatste fase rond de zomer begint. Het zal dus geen normale zomer worden. Maar we hebben vorig jaar geleerd dat, als we de besmettingen onder controle kunnen houden, we een aantal zaken kunnen versoepelen. Het is mijn taak om wat pessimistisch te zijn, maar ik zie een klein lichtje aan het eind van de tunnel. Wie weet kunnen we binnen een jaar terugblikken op deze pandemie als a once in a lifetime experience. (lacht voorzichtig) 

“Maar daarvoor zullen we 70 procent van de bevolking moeten vaccineren. En ik merk dat de bereidheid bij jongeren, dertigers en veertigers om te vaccineren minder is dan bij ouderen. Het wordt een grote uitdaging om hen te overtuigen. We hebben hen nodig om groepsimmuniteit te bereiken.”

Lees ook het standpunt van journalist Roel Wauters: Laten we vooral niet discrimineren op basis van een spuit

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234