Donderdag 19/09/2019

Onderwijs

Directeurs getuigen over gebrek leerkrachten: “Ik heb op dit moment 25 personeelsleden te kort”

Directeur Pieter Vyncke van het Bernarduscollege in Oudenaarde. Beeld thomas legreve

Valt een leraar ziek, dan is vervanging vinden niet van de poes, getuigen drie directeurs. Korte opdrachten voor knelpuntvakken als Frans en wiskunde liggen niet voor de hand. In Brussel is de toestand helemaal schrijnend.  

Pieter Vyncke, algemeen directeur Bernarduscollege in Oudenaarde: “Sociale media zijn heel belangrijk geworden”

“Als ik hoor dat ik iemand voor Frans of wiskunde moet vinden, ben ik sowieso vrij ongerust”, zegt Pieter Vyncke, algemeen directeur van het Bernarduscollege in Oudenaarde, die ook nu drie leerkrachten nodig heeft voor vervangingsopdrachten: één voor muziek, één voor Duits en één voor natuurwetenschappen, steeds voor enkele weken. “De leerlingen hebben al anderhalve week geen Duits gehad, maar hebben dus wel examen in december”, zegt Vyncke. “Als ik tegen dan niemand vind, zullen ze een maand geen les hebben gekregen.”

Voor korte vervangingen is het volgens Vyncke erg moeilijk om leerkrachten te vinden. Terwijl vervangers zoeken vroeger vooral via de VDAB en een eigen databank ging, lanceert de school nu oproepen via LinkedIn en Facebook. 

“De sociale media zijn heel belangrijk geworden”, zegt Vyncke. “In onze database zitten drie mensen die ooit bij ons solliciteerden voor muziek, maar die hebben allemaal werk, dus gaan we nu een oproep via Facebook doen. Net voor de herfstvakantie, toen we op zoek waren naar tien mensen, hebben we ook via Facebook een oproep gedaan voor de meest prangende vervangingen, onder meer één voor wiskunde en één voor fysica. Die oproep is tachtig keer gedeeld en heeft 13.000 mensen bereikt. In de zomervakantie is het vrij haalbaar om leerkrachten voor een heel jaar te vinden, maar kortere interims vinden wordt steeds moeilijker.”

Vyncke wijst het lerarentekort zelfs aan als een van de oorzaken van de daling van de kwaliteit van het onderwijs. “Toen ik op zoek was naar een leerkracht fysica, was het heel moeilijk om iemand te vinden die zware fysica kon geven in het zesde jaar”, zegt Vyncke. “Dat was ook voor leerlingen die het vak nodig hadden voor hun toelatingsproef geneeskunde.”

Lees ook: Dringend gezocht: 1.000 leerkrachten

Piet Vandermot: “Als de vijver leeg is, is hij leeg”

Piet Vandermot, directeur van de Brusselse vzw Sint-Goedele (Brussel). Beeld thomas legreve

“Ik heb op dit moment 25 personeelsleden te kort”, zegt Piet Vandermot, directeur van de vzw Sint-Goedele Brussel, die zestien basisscholen, vier secundaire scholen en een centrum voor volwassenenonderwijs groepeert. 

Zowel voor de basisscholen als voor het middelbaar is geschikte leerkrachten vinden geen evidentie. In de hoofdstad zijn er te weinig kandidaat-leerkrachten die het Nederlands voldoende machtig zijn. En om leerstof op een goede manier uit te leggen, is een sterk niveau nu eenmaal vereist. 

“Er is een verschil tussen een boekhouder die Nederlands moet kunnen en een leraar”, vertelt Vandermot. “Ook in andere grote steden zijn er leraren te kort, maar in Brussel is het op de koop toe zo dat de vijver van Vlaamse Brusselaars te klein is om voldoende uit te rekruteren. Veel leerkrachten uit Vlaanderen komen in Brussel werken omdat ze thuis geen werk vinden. Maar na verloop van tijd vinden ze dichter bij huis wel werk en komen ze niet meer.”

Vooral voor wetenschappelijke vakken en wiskunde is de nood in Brussel – net als in Vlaanderen – het hoogst. Frans hoort er niet bij in het secundair, omdat je daarvoor evengoed een beroep kunt doen op Franstaligen, zegt Vandermot. “Voor de basisschool vragen we soms een afwijking voor leerkrachten die Frans moeten geven maar de taal niet genoeg machtig zijn. In Brussel is het belangrijk dat je een goede Nederlandstalige leraar bent.”

Als er vervanging moet komen voor het basisonderwijs, is het ook alle hens aan dek. Ook in Brussel bestaat er een lerarenplatform waar leerkrachten basisonderwijs terechtkunnen voor vervangingsopdrachten, maar daar zitten voor de scholen van Vandermot nog te weinig leerkrachten in. “Wij hebben recht op veertien leerkrachten in het lerarenplatform, maar we hebben er nu maar de helft”, zegt Vandermot. “Dat is afschuwelijk, maar als de vijver leeg is, is hij leeg. Voor mijn scholengroep zijn in vijf jaar plaatsen voor 1.500 kinderen in het basisonderwijs gecreëerd, goed voor ongeveer 75 jobs. Maar waar moet je die mensen halen?”

Lees ook het standpunt van hoofdredacteur Bart Eeckhout: Lesgeven moet weer aantrekkelijk gemaakt worden, en wel dringend

Joeri Demey: “Je merkt nu al dat korte vervangingen niet ingevuld raken”

Joeri Demey (r.) van de scholengroep Stroom in Oostende. Beeld Timmy Van Assche

“Er zal een moment komen waarop we ook voor langere vervangingen geen mensen meer gaan vinden”, zegt Joeri Demey, directeur-coördinator basisonderwijs van Scholengroep Stroom, die in en rond Oostende scholen beheert. Omdat langere vervangingen vaak op voorhand aangekondigd worden, is het nog makkelijk die op te lossen. Maar voor de kortere – minder dan tien dagen – is er een groot probleem. “Vervanging vinden voor elk ziektegeval lukt niet”, zegt Demey. “Als het niet gaat, worden leerlingen verdeeld over andere klassen, soms schakelen we de zorgcoördinator in. Het gebeurt ook dat de directeur voor de klas gaat staan.”

De Stroom is dit jaar mee in het lerarenplatform gestapt, een nieuwe maatregel van onderwijsminister Crevits, om vervangingen te regelen. Maar ondertussen, half november, zijn alle leerkrachten in het lerarenplatform al aan de slag. Voor de hele scholengroep gaat het om zestien leerkrachten. “Al die leerkrachten zijn nu bezig met reguliere vervangingen”, zegt Demey. “Dat lerarenplatform is zeker een goede maatregel. Maar als dat reservoir ook leeg is, zit je natuurlijk weer met hetzelfde probleem. Daardoor merk je nu al dat een korte vervanging acuut niet ingevuld raakt.”

Om een voorbeeld te geven: in een van de scholen van de groep, de basisschool De Zandlopertjes, moesten na de herfstvakantie vier leerkrachten vervangen worden, maar slechts voor drie is dat effectief gelukt. De kinderen van het vierde leerjaar zijn daardoor even verdeeld over de andere klassen. “De leerkrachten zitten met een zeer grote klas tot bijvoorbeeld 30 leerlingen”, zegt Demey. “Daar is geen enkele leerkracht gelukkig mee. Soms kan de titularis van de klas wel wat opdrachten meegeven.”

Er is volgens Demey nog een ‘zijprobleem’. Leerkrachten vinden voor specifieke religieuze vakken lukt ook niet goed. “Vervangingen vinden is heel moeilijk, maar nu hebben we ook al vacatures lopen voor leerkrachten islamitische godsdienst. Ook van hen zijn er geen voorhanden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234