Woensdag 21/08/2019

Dior op het witte doek

Cinema en gerenommeerde modehuizen, het is altijd al een mooie match geweest. Denk maar aan Breakfast at Tiffany's en Audrey Hepburn, die straalde in Givenchy. De 45-jarige regisseur Luca Guadagnino (45) hult zijn lievelingsactrice Tilda Swinton dan weer consequent in Dior. Zo ook in A Bigger Splash, net in de bioscopen, waarin Swinton een rockster op de dool speelt.

Al meer dan twintig jaar vormen ze een duo, actrice Tilda Swinton en de Italiaanse regisseur Luca Guadagnino, van wie A Bigger Splash nu te zien is in onze zalen. Die film is Guadagnino's remake van de Franse cultfilm La Piscine uit 1969. Swinton vertolkt een rockster die op het eiland Pantelleria herstelt van een operatie aan haar stembanden, en Matthias Schoenaerts is haar jonge Belgische minnaar. Ralph Fiennes en Dakota Johnson hebben belangrijke bijrollen.

De liefde tussen de regisseur en 'zijn' actrice is groot: "Tilda," zegt hij, "is het tegenovergestelde van een muze. Een muze is passief. Een muze wordt geobjectiveerd, om niet te zeggen geëxploiteerd. Een muze zwijgt. Tilda, daarentegen, is een actieve partner, een gedreven filmmaker."

En de twee delen méér dan alleen hun liefde voor film. Ze zijn ook allebei gebeten door mode. Zo maakte Guadagnino naast zijn langspeelfilms een hele reeks modefilms, voor onder meer Cartier, Ferragamo, Armani en Pomellato. Swinton is dan weer gereputeerd om haar interesse in baanbrekende mode - van Haider Ackermann tot Iris Van Herpen.

Guadagnino, 45 dit jaar, brak in 2009 door met Io Sono L'Amore (vertaald als I Am Love). Actrice Tilda Swinton, toen gekleed in Jil Sander, waar Raf Simons creatief directeur werd in 2005, deelt daarin de hoofdrol met de imposante Villa Necchi, een prachtige mansion in Milaan. Guadagnino: "Ik heb haar leren kennen als debuterende regisseur. Ik was 22, en ik wou haar stem gebruiken voor een kortfilm. Ik heb het script naar haar agenten gestuurd. Ik kreeg geen antwoord, ze bleken niet geïnteresseerd. "Anderhalf jaar later was Tilda in Rome, voor een filmfestival in een museum, samen met Rupert Everett. Ik dacht, daar moet ik naartoe. Ik ben op haar toegestapt - ik sprak toen nog slecht Engels - en ik heb haar gezegd: 'Ik ben Luca Guadagnino, ik ben regisseur, ik heb uw agenten een script gestuurd en zij hebben me gezegd dat u geen interesse had, en nu wil ik graag weten waarom.' Tilda was heel vriendelijk. Ik mocht haar 's anderendaags bellen in haar hotel, en toen hebben we afgesproken. Ik heb haar over mijn film verteld, en ze zei onmiddellijk: 'Ik doe het'. Mijn kortfilm is nooit afgeraakt. Maar we zijn toen in Rome, in 1994, wel een conversatie begonnen. En die loopt nog steeds."

Iconische garderobe

Als regisseur heeft Guadagnino oog voor detail. A Bigger Splash barst bijna van de referenties naar popcultuur: de Rolling Stones, de schilderijen uit de Californische periode van David Hockney, de films van Roberto Rossellini (Stromboli en Viaggio in Italia) en Michelangelo Antonioni (met name L'Avventura). Hij heeft duidelijk ook goed nagedacht over de garderobe van Swinton.

"De kleren in de film staan voor de transformatie en metamorfose van haar personage, Marianne Lane. Ze kleedt zich om haar verschillende identiteiten uit te drukken. Ze is een rockster, maar ook een vrouw die als het ware opnieuw normaal wil worden. Ze hunkert naar vrijheid, wars van nostalgie. Ik wilde een iconische garderobe voor Marianne Lane."

Guadagnino liet zijn kostuumontwerper Giulia Piersanti samenwerken met Dior en het team van Raf Simons (die het huis in 2015 verliet). Het was zijn tweede project met Simons, die tijdens zijn passage bij Jil Sander in Milaan al de jurken ontwierp die Swinton droeg in Io Sono L'Amore. "Onze eerste inspiratiebron voor A Bigger Splash was Ingrid Bergman in haar Italiaanse jaren, toen ze getrouwd was met Roberto Rossellini. In feite is mijn film vooral een hommage aan die regisseur, meer nog dan een remake van La Piscine. Ik heb foto's van Bergman getoond aan Raf, en Pieter Mulier, zijn rechterhand bij Dior, waarna zij met ideeën kwamen aanzetten, waarop wij dan weer feedback gaven, tot iedereen tevreden was.

"In Viaggio in Italia speelt Ingrid Bergman een vrouw in crisis, ze gaat naar Napels en waart daar door een museum in een geruite jurk (van het Romeinse huis Gattinoni, red.). Heel streng, bijna luthers. Ik heb die foto getoond aan Raf en zijn team bij Dior, en gevraagd of ze misschien een hedendaagse versie konden maken van de jurk van Bergman. En dat hebben ze gedaan. Ze hebben de ruiten iets gedraaid. De jurk werkt perfect voor het personage.

"Ik ben in de ban van de Belgische mode, en in het bijzonder van Raf Simons en Dries Van Noten, sinds pakweg het midden van de jaren negentig", zegt Guadagnino. "In 1998 heb ik The Protagonist gedraaid, mijn eerste langspeelfilm met Tilda. Ze kwam destijds naar de set in een T-shirt van, denk ik, de allereerste collectie van Raf Simons. Ik herinner me dat ik haar destijds heb gesmeekt om mij dat T-shirt te geven, en dat ze niet heeft toegegeven. (lacht) Wat later heb ik twee truien gekocht van Raf, een zwarte voor mij en een witte voor Tilda. Ze heeft die trui nog altijd. En ik draag die van mij ook nog, dat spreekt voor zich.

"Mijn vader was altijd gefascineerd door de vorm van dingen, en mijn moeder hield van handtassen en zijden sjaals van Hermès. Als kleine jongen vond ik dat heel bijzonder. Net als mijn vader ben ik gepassioneerd door alles wat met vorm heeft te maken. Maar daarnaast is mode ook veel meer dan vorm. Het is een systeem, een industrie. Mode heeft te maken met marketing, en met het doordrijven van ideeën. De mode van Raf Simons en Dries Van Noten vind ik betoverend. Hun werk draait om identiteit. Ze laten ons begrijpen wie we zijn, waar we naartoe gaan. Ik vind dat niet alleen extreem mooi, maar ook belangrijk.

"Ik ben 44, een paar jaar jonger dan Raf, maar toch van dezelfde generatie. Toen ik zijn laatste collectie zag, met die enorme oversized eightiestruien (voor winter 2017, JB), dacht ik, wow - die hele show was een herinterpretatie van ons gemeenschappelijk verleden, die eenzame tienerjaren in de eighties, gezien door de lens van de Amerikaanse popcultuur. Een nachtmerrie bijna, maar tegelijk ook warm en beschermend. Zo'n collectie zet je aan het denken.

"Raf gaat heel erg diep in de tegenculturele beweging, dat was zelfs zo in zijn werk voor Dior. Ik vind dat extreem fascinerend. De zin voor schoonheid van Raf of Dries is niet louter decoratief. Ze brengen als ontwerpers bijna een politieke boodschap."

Hoe politiek geëngageerd is Guadagnino als regisseur van modefilms en reclamespots? Vallen mode en politiek met elkaar te rijmen?

"Ik heb geleerd dat alles wat met vorm en taal te maken heeft, subversief kan zijn. De mode van Raf Simons is ongetwijfeld subversief. En dat geldt voor heel wat ontwerpers die de geschiedenis van de mode hebben gemarkeerd. Armani - en voor hem Albini - hebben het mannelijke silhouet gebruikt in hun damesmode. Saint Laurent en de tuxedo voor vrouwen? Op zich is dat al een politiek standpunt."

Hoe zit het met een reclamefilmpje voor pakweg Cartier? Kan dergelijk werk in opdracht subversief zijn?

"Ik zal u een antwoord geven dat misschien polemisch kan klinken. Ik vind luxe - het beeld dat van luxe wordt opgehangen - vaak nogal goedkoop. Als je dan een heel zorgvuldige film maakt, met uitstekende acteurs, technisch onberispelijk, dan is dat volgens mij al een politiek standpunt. Je gooit dan voor de verandering eens geen snel en gemakkelijk te consumeren beeld naar je kijkers. Het is natuurlijk zo dat je in zo'n film de waarden moet overbrengen van het merk waarvoor je werkt. Laat ons zeggen dat ik als regisseur van modefilms meer gefocust ben op esthetiek."

MODE EN CINEMA

Vijf modeontwerpers die hun stempel hebben gedrukt op de filmgeschiedenis

Saint Laurent en Catherine Deneuve

Catherine Deneuve maakte kennis met Yves Saint Laurent in 1965. "Ik was 22 en ik had een foto uit Elle geknipt van een jurk uit zijn vorige collectie. Een jong, nog bijna onbekend meisje dat een haute-couturejurk van vorig seizoen wou kopen. Daar moesten ze toch wat om lachen."

De relatie tussen Deneuve en Saint Laurent werd nauwer toen de actrice hem vroeg haar garderobe te ontwerpen voor Belle de jour van Buñuel. "De tijdloosheid van Belle de jour heeft veel te maken met de kleren", aldus Deneuve in Paris Match. "Buñuel had geen welomlijnd idee. Yves wou een heel strikte, gesloten look. Jaren later wordt er nog altijd gepraat over dat zwarte kleedje met witte kraag."

Giorgio Armani en Richard Gere

Giorgio Armani brak internationaal door met zijn outfits voor Richard Gere in American Gigolo, een film uit 1980. "Oorspronkelijk zou John Travolta de hoofdrol spelen", aldus regisseur Paul Schrader in GQ. "Zijn manager had Armani gesuggereerd omdat hij wist dat die op het punt stond door te breken. We zijn naar Milaan gegaan en Giorgio was toen net een internationale lijn aan het opzetten, en zijn mode paste perfect bij de film. John heeft op het laatste moment afgehaakt, en Richard is in de plaats gekomen, maar we hebben de kleren van Armani gehouden."

Givenchy en Audrey Hepburn

In Funny Face, uit 1957, is Audrey Hepburn een nerdy verkoopster in een boekenwinkel, die ontdekt wordt door de hoofdredactrice van een modeblad en een fotograaf (een glansrol van Fred Astaire), en in Parijs belandt. Hepburns outfits zijn van Hubert de Givenchy. Actrice en ontwerper bleven nog decennialang samenwerken, onder meer aan Breakfast at Tiffany's, uit 1961.

Chanel en Gloria Swanson

In 1931 haalde studiobaas Samuel Goldwyn Coco Chanel naar Hollywood. De ontwerpster reisde aan boord van de SS Europa richting Amerika. Ze bleef amper een maand. De moderne, eenvoudige mode van Chanel pakte niet op het grote scherm. De films waarvoor ze jurken ontwierp (Tonight or Never, met Gloria Swanson, de musical Palmy Days, en de comedie The Greeks Had a Word for Them) werden snel vergeten. Ze had meer succes met La règle du jeu, Frans filmpatrimonium van regisseur Jean Renoir, uit 1939.

Rodarte en Natalie Portman

Laura en Kate Mulleavy, de zusjes achter het Amerikaanse label Rodarte, ontwierpen de balletkostuums voor Natalie Portman in Black Swan, uit 2010.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden