Zaterdag 03/12/2022

Dilma Rousseff op weg naar exit

Het heeft steeds meer weg van een droeve Latijns-Amerikaanse telenovelle. Alleen is het bittere realiteit. Brazilië zit in een politieke impasse, terwijl het land aan de vooravond van de Olympische Spelen wegzakt in een economisch moeras.

Duizenden drongen donderdag de straten van Sao Paolo op. Leuzen scanderend als "er komt geen staatsgreep". Een riem onder het hart voor de fel belaagde presidente Dilma Rousseff die sinds enkele maanden een heuse politieke overlevingsstrijd voert. Die strijd kruipt langzaam naar zijn hoogtepunt, en waarnemers denken dat het een kwestie van weken is vooraleer Rousseff de handdoek gooit, of - veel waarschijnlijker - opzijgezet wordt.

Het land is compleet gepolariseerd met twee kampen die elkaar naar het leven staan. De armere aanhangers van Rousseff zien in de ganse politieke impasse een zet van de Braziliaanse elite, aangestuurd door de politieke, economische en rechterlijke macht - die de linkse Rousseff en haar nog steeds populaire Arbeiderspartij PT weg willen na ruim veertien jaar bestuur.

Een ander - welvarender - deel van de bevolking ziet in Dilma Rousseff dan weer de verpersoonlijking van de corruptie die het land in zijn greep houdt, en stilaan de economie van binnenuit aanvreet. De Braziliaanse economie kromp vorig jaar andermaal met 3,8 procent, en het land verkeert in de zwaarste recessie in vele jaren. Pijnlijk, want tot een paar jaar geleden gold het land als een economische tijger.

'Augurk' van Londen

Deze week stapte de grootste politieke partij van Brazilië, de centrumpartij PMDB, uit de regeringscoalitie van Rousseff. Hoewel de ministers van deze partij lieten weten in het kabinet te willen blijven. Wel besloot de minister van Sport af te treden, vijf maanden voor het begin van de Olympische Spelen in Rio.

Ook andere partijen twijfelen nu of ze de huidige regering nog wel willen steunen. Rousseff is de voorbije dagen in ijltempo gesprekken begonnen met kleinere centristische partijen. Ze hoopt op hun steun, teneinde een nieuwe coalitie op te bouwen en te voorkomen dat de afzettingsprocedure, die sinds december tegen haar loopt, haar alsnog de kop kost. De kans dat ze slaagt, slinkt evenwel zienderogen.

Haar partij, de PT, bevindt zich op de rand van de afgrond. Tegen tal van leden loopt een onderzoek. Zo ook tegen oprichter en oud-president Luiz Inácio Lula da Silva. Hij wordt verdacht van betrokkenheid bij het grootste corruptieschandaal dat ooit aan het licht kwam in Brazilië. Het management van semi-staatsoliebedrijf Petrobras kreeg voor miljarden aan steekpenningen van bouwbedrijven, en speelde een deel van de buit door aan politici.

Het schandaal doet Brazilië op zijn grondvesten daveren, en de eruptie is tot ver buiten het Latijns-Amerikaanse land te voelen. Ook de puissant rijke Braziliaanse zakenfamilie Safra is in opspraak gekomen. De Braziliaanse openbare aanklager heeft nu ook miljardair Joseph Safra in het Petrobras-schandaal meegetrokken. Safra is een van de rijkste bankiers van de wereld, en hij is onder meer eigenaar van de Londense 'augurk'-wolkenkrabber die door Norman Foster is ontworpen.

Hoewel tal van prominente politici in het schandaal zijn genoemd, is Dilma Rousseff zelf geen verdachte. Maar het schandaal kleeft aan haar. En de oppositie verwijt Rousseff dat ze tekorten in de overheidsbegroting heeft verdoezeld. Maandag loopt de deadline af waarbij ze haar verdediging naar de speciale kamercommissie kan sturen.

Rechter buitenspel

Rousseff weert zich als een duivel in een wijwatervat, en schuwt de grote woorden niet. In een bevlogen speech sprak ze donderdag openlijk over een coup tegen haar. "Een coup zonder leger, maar net zo goed een staatsgreep", beet ze van zich af. Het is niet de eerste provocatie van Rousseff. Zo heeft ze eerder Lula da Silva in haar kabinet opgenomen. Als minister wordt Lula namelijk beschermd tegen vervolging.

Maar alle partijen hebben boter op hun hoofd. Ook de rechters zijn veelal politiek gemotiveerd. Onderzoeksrechter Sérgio Moro, die het onderzoek leidt naar corruptie, is tijdelijk uit zijn ambt gezet, omdat hij het iets te bont had gemaakt rond het doelbewust lekken uit het onderzoek.

Omdat Brazilië nog maar amper een rechtstaat kan genoemd worden, is de uitkomst niet te voorspellen.

De financiële markten gokken alvast op haar verdwijnen. De beurs is sinds januari met 40 procent gestegen. Beleggers hopen dat er, met haar val, een einde komt aan de diepe recessie.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234